{"id":10392,"date":"2019-10-31T16:42:42","date_gmt":"2019-10-31T15:42:42","guid":{"rendered":"http:\/\/marciszewski.eu\/?p=10392"},"modified":"2025-09-23T03:07:40","modified_gmt":"2025-09-23T01:07:40","slug":"dane-informacja-wiedza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=10392","title":{"rendered":"Dane, informacja, wiedza…"},"content":{"rendered":"

Niniejszy wpis jest pomy\u015blany jako kr\u00f3tkie zagajenie dyskusji o zwi\u0105zkach miedzy trzema poj\u0119ciami: danymi, informacj\u0105 i wiedz\u0105<\/strong>. Temat ten podejmowali\u015bmy ju\u017c wcze\u015bniej, np. w ramach wpisu Informacyjna piramida<\/a>, tutaj jednak wznowimy go — g\u0142\u00f3wnie z my\u015bl\u0105 o studentach wydzia\u0142u WEiTI PW \u00a0(z kt\u00f3rymi b\u0119dziemy kontynuowa\u0107 dyskusj\u0119 na \u017cywo, podczas zaj\u0119\u0107 filozoficznych).<\/p>\n

Zanim przejdziemy do dyskusji warto wyja\u015bni\u0107, \u017ce w odpowiednio szerokim kontek\u015bcie termin \u201einformacja\u201d rozumie si\u0119 bardzo szeroko. Nawet tak szeroko, \u017ce zar\u00f3wno dane, jak i wiedz\u0119, uto\u017csamia si\u0119 z pewnymi postaciami informacji. Dla przyk\u0142adu: informacje zawarte w podr\u0119cznikach akademickich to jaka\u015b wiedza, a informacje przechowywane w pami\u0119ci komputer\u00f3w to jakie\u015b dane.<\/p>\n

Tutaj jednak z tak szerokiego sposobu rozumienia informacji zrezygnujemy. B\u0119dziemy pr\u00f3bowali tak wyostrzy\u0107 nasz j\u0119zyk, aby mimo wszystko rozr\u00f3\u017cni\u0107 informacj\u0119 i wiedz\u0119, oraz informacj\u0119 i dane. W konsekwencji za\u015b b\u0119dziemy chcieli nakre\u015bli\u0107 pewien obraz zwi\u0105zk\u00f3w miedzy trzema wymienionymi poj\u0119ciami.
\nInformacj\u0119 tak zinterpretowan\u0105 umie\u015bcimy dodatkowo w kontek\u015bcie czynno\u015bci poznawczych ludzkiego umys\u0142u. B\u0119dziemy zatem rozumie\u0107 j\u0105 jako co\u015b, co gromadz\u0105, przetwarzaj\u0105 i wykorzystuj\u0105 indywidualne umys\u0142y. (Co nie znaczy, \u017ce w dyskusji nie b\u0119dziemy mogli wyjs\u0107 poza kontekst psychologiczny, np. w stron\u0119 komputer\u00f3w!)<\/p>\n

Intencje powy\u017csze dobrze oddaje fragment szerszego TEKSTU<\/a>, kt\u00f3ry proponuj\u0119 uzna\u0107 (i fragment, i ca\u0142y tekst) za punt wyj\u015bcia dalszej dyskusji.<\/p>\n

Oto ten fragment:<\/p>\n

Z przyj\u0119tym tutaj rozumieniem przetwarzanych przez umys\u0142 informacji \u0142\u0105czy si\u0119 pewien metaforyczny obraz, kt\u00f3ry potraktuj\u0119 dalej jako punkt wyj\u015bcia do om\u00f3wienia zwi\u0105zk\u00f3w mi\u0119dzy sfer\u0105 informacji\/wiedzy a sfer\u0105 warto\u015bci. Obraz ten b\u0119d\u0119 okre\u015bla\u0142 mianem informacyjnej piramidy.<\/em><\/span><\/p>\n

\"Obrazek
\n<\/em><\/span><\/p>\n

Informacyjna piramida sk\u0142ada si\u0119 z trzech poziom\u00f3w, kt\u00f3rych uk\u0142ad odpowiada nast\u0119puj\u0105cej obserwacji: przetwarzane przez umys\u0142 informacje s\u0105, z jednej strony, w okre\u015blony spos\u00f3b kodowane, a z drugiej strony, mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 podstaw\u0105 lub elementem podmiotowej wiedzy. <\/em><\/span><\/p>\n

Zgodnie z t\u0105 obserwacj\u0105 na najni\u017cszym poziomie piramidy sytuuj\u0105 si\u0119 dane, czyli pewne niezinterpretowane \u0142a\u0144cuchy symboli okre\u015blonego kodu<\/a>; nad nimi g\u00f3ruj\u0105 informacje, czyli dane zinterpretowane, wplecione jako\u015b w ludzk\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 i maj\u0105ce okre\u015blony sens; na informacjach z kolei nabudowuje si\u0119 poziom wiedzy \u2013 czyli og\u00f3\u0142u informacji zweryfikowanych przez podmiot, a wi\u0119c dostatecznie dobrze dla\u0144 uzasadnionych. <\/em><\/span><\/p>\n

Piramida obejmuje zatem trzy poziomy \u2013 I. dane, II. informacj\u0119 i III. wiedz\u0119 \u2013 kt\u00f3re wspieraj\u0105 si\u0119 na twardym gruncie fakt\u00f3w, a wi\u0119c tego, co dzieje si\u0119 w otaczaj\u0105cym nasz\u0105 konstrukcj\u0119 \u015bwiecie. Wej\u015bcie na poziom I. zapewnia zdolno\u015b\u0107 rozpoznawania czysto fizycznych regularno\u015bci w \u015bwiecie (kt\u00f3re s\u0105 odzwierciedlane w danych);\u00a0 do przej\u015bcia z poziomu I. na poziom II. jest niezb\u0119dna czynno\u015b\u0107 interpretowania (danych); za\u015b z poziomu II. na III. \u2013 czynno\u015b\u0107 weryfikacji czy te\u017c uzasadniania prawdziwo\u015bci pozyskiwanych informacji.<\/em><\/span><\/p>\n

Zauwa\u017cy\u0107 trzeba, \u017ce granice mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi segmentami piramidy pozostaj\u0105 rozmyte \u2013 cho\u0107 dla potrzeb naszego wywodu warto je wyostrzy\u0107. Na przyk\u0142ad: informacje pretenduj\u0105ce do roli wiedzy mog\u0105 by\u0107 w r\u00f3\u017cnym stopniu weryfikowane (wiele z nich sytuuje si\u0119 zatem gdzie\u015b pomi\u0119dzy czyst\u0105 informacj\u0105 a czyst\u0105 wiedza), za\u015b o ka\u017cdej danej powiedzie\u0107 mo\u017cna, \u017ce niesie ze sob\u0105 pewn\u0105 informacj\u0119 (cho\u0107by tak\u0105, kt\u00f3ra wskazuje spos\u00f3b jej automatycznego przetworzenia).<\/span>
\n<\/span><\/em><\/p>\n

Przechodz\u0105c zatem do dyskusji<\/strong>\u2026.<\/p>\n

Jak rozumiecie Pa\u0144stwo relacje w tr\u00f3jk\u0105cie <dane, informacja, wiedza>?
\nCo jest tu najwa\u017cniejsze?
\nCo sprawia, \u017ce dane mog\u0105 przeobrazi\u0107 si\u0119 w informacj\u0119, a ta ostatnia w wiedz\u0119?
\nA mo\u017ce nasze tr\u00f3jcz\u0142onowe rozr\u00f3\u017cnienie trzeba jeszcze bardziej wysubtelni\u0107 i wprowadzi\u0107 dodatkowe poziomy piramidy?
\n(…)<\/p>\n

Serdecznie zapraszam do dyskusji \u2013 Pawe\u0142 Stacewicz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niniejszy wpis jest pomy\u015blany jako kr\u00f3tkie zagajenie dyskusji o zwi\u0105zkach miedzy trzema poj\u0119ciami: danymi, informacj\u0105 i wiedz\u0105. Temat ten podejmowali\u015bmy ju\u017c wcze\u015bniej, np. w ramach wpisu Informacyjna piramida, tutaj jednak wznowimy go — g\u0142\u00f3wnie z my\u015bl\u0105 o studentach wydzia\u0142u WEiTI … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,20,42,8],"tags":[],"class_list":["post-10392","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","category-filozofia-informatyki","category-filoz-nauki","category-informatyzm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10392","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10392"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10392\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12552,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10392\/revisions\/12552"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10392"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10392"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10392"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}