{"id":10581,"date":"2020-03-19T21:16:53","date_gmt":"2020-03-19T20:16:53","guid":{"rendered":"http:\/\/marciszewski.eu\/?p=10581"},"modified":"2025-09-23T03:02:35","modified_gmt":"2025-09-23T01:02:35","slug":"informacja-jedno-pojecie-czy-kilka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=10581","title":{"rendered":"Informacja. Jedno poj\u0119cie czy kilka?"},"content":{"rendered":"

Obecny wpis inicjuje dyskusj\u0119 ze studentami Politechniki Warszawskiej, kt\u00f3r\u0105 b\u0119dziemy odbywa\u0107 w ramach zaj\u0119\u0107 w trybie zdalnym.
\nOczywi\u015bcie zapraszam do niej wszystkich czytelnik\u00f3w<\/strong> bloga!<\/p>\n

Tematem dyskusji jest poj\u0119cie informacji<\/strong>, kt\u00f3re w ostatnich kilkudziesi\u0119ciu latach sta\u0142o si\u0119 czym\u015b w rodzaju symbolu naszej cywilizacji. Przekonuj\u0105 o tym coraz liczniejsze pr\u00f3by uchwycenia istoty wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci w kategoriach informacji. Materializuj\u0105 si\u0119 one w takich mi\u0119dzy innymi okre\u015bleniach: era informacji<\/em>, wiek informacji<\/em>, spo\u0142ecze\u0144stwo informacyjne<\/em>, informacyjny zwrot w kulturze<\/em>… Wszystkie one zak\u0142adaj\u0105, \u017ce informacja wok\u00f3\u0142 nas jest tyle\u017c wszechobecna, co doskonale znana!<\/p>\n

Czy tak rzeczywi\u015bcie jest<\/strong>?
\nCzy faktycznie potrafimy sformu\u0142owa\u0107 jak\u0105\u015b jedn\u0105, syntetyczn\u0105, zadowalaj\u0105c\u0105 wszystkich definicj\u0119 informacji?
\nO tym w\u0142a\u015bnie proponuj\u0119 porozmawia\u0107.
\nSpr\u00f3bujmy zastanowi\u0107 si\u0119, kt\u00f3re znaczenia terminu „informacja” s\u0105 dzi\u015b dominuj\u0105ce<\/strong>, a ponadto, czy mo\u017cna wydoby\u0107 z nich pewien abstrakt<\/strong>, okre\u015blaj\u0105cy informacj\u0119 jako tak\u0105?<\/p>\n

Podstaw\u0105<\/strong> dyskusji proponuj\u0119 uczyni\u0107 nast\u0119puj\u0105ce materia\u0142y:<\/p>\n

1) Fikcyjna dyskusja<\/a> o informacji w gronie specjalist\u00f3w (jest to fragment mojego eseju z ksi\u0105\u017cki Umys\u0142-Komputer-\u015awiat<\/em>).
\n2) Slajdy do mojego wyk\u0142adu<\/a> o interdyscyplinarnym poj\u0119ciu informacji.
\n3) Skan tekstu K. Tworaka<\/a> o r\u00f3\u017cnych sposobach rozumienia terminu „informacja”.<\/p>\n

Na dobry pocz\u0105tek proponuj\u0119 przeczyta\u0107 nast\u0119puj\u0105cy fragment pierwszego tekstu:<\/p>\n

\u2026 Ca\u0142a trudno\u015b\u0107 polega wi\u0119c na tym, \u017ce og\u00f3lne poj\u0119cie informacji \u2013 b\u0119d\u0105ce obiektem j\u0119zykowym i kulturowym zarazem \u2013 trzeba dopiero wyabstrahowa\u0107 z rozmaitych dziedzin i kontekst\u00f3w, w obr\u0119bie kt\u00f3rych bywa u\u017cywane. A s\u0105 to konteksty i dziedziny bardzo r\u00f3\u017cnorodne; ich naukowy horyzont rozci\u0105ga si\u0119 od fizyki i biologii, przez informatyk\u0119 i cybernetyk\u0119, a\u017c do metodologii nauk i filozofii.
\nWydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce tak szeroki badawczy front powinien dawno ju\u017c zako\u0144czy\u0107 poj\u0119ciowy b\u00f3j o informacj\u0119. \u0644\u0639\u0628\u0629 \u0637\u0627\u0648\u0644\u0629<\/a> Dzieje si\u0119 jednak wr\u0119cz przeciwnie. Badania nad informacj\u0105 s\u0105 tak rozproszone i tak wyspecjalizowane, \u017ce niezmiernie trudno wyodr\u0119bni\u0107 z nich poszczeg\u00f3lne wymiary informacji, a jeszcze trudniej ogarn\u0105\u0107 obraz ca\u0142o\u015bci. B\u00f3j zatem trwa, a razem z nim toczy si\u0119 dyskusja anga\u017cuj\u0105ca przedstawicieli r\u00f3\u017cnych nauk.
\nSkoro wspomnieli\u015bmy o trudno\u015bciach, a zaraz potem o koniecznej do ich pokonania dyskusji, to przekujmy s\u0142owa w czyn i zorganizujmy ju\u017c tutaj, na kartach niniejszego eseju, roboczy panel w gronie specjalist\u00f3w. Przywo\u0142ajmy uczestnik\u00f3w zwi\u0119z\u0142ym has\u0142em przewodnim \u201eCzym jest informacja?<\/i>\u201d oraz dodatkowym zaleceniem, by starali si\u0119 m\u00f3wi\u0107 j\u0119zykiem zrozumia\u0142ym dla og\u00f3\u0142u. \u0645\u0648\u0642\u0639 365 \u0633\u0628\u0648\u0631\u062a<\/a> Otw\u00f3rzmy dyskusj\u0119 g\u0142osem J\u0119zykoznawcy:<\/span><\/p>\n

\u2013 Szanowni Pa\u0144stwo! \u2013 zwraca si\u0119 do wszystkich pierwszy dyskutant \u2013 Proponuj\u0119 zacz\u0105\u0107 od spraw j\u0119zykowych, kt\u00f3re nie s\u0105 by\u0107 mo\u017ce pasjonuj\u0105ce (zw\u0142aszcza dla praktyk\u00f3w), mog\u0105 jednak wnie\u015b\u0107 do naszej rozmowy pewien porz\u0105dek. \u0631\u0648\u0644\u064a\u062a20<\/a> Ot\u00f3\u017c termin \u201einformacja” \u2013 brzmi\u0105cy podobnie w wielu j\u0119zykach europejskich \u2013 wywodzi si\u0119 od \u0142aci\u0144skiego czasownika \u201einformare\u201d, kt\u00f3ry oznacza, po pierwsze, czynno\u015b\u0107 kszta\u0142towania czy te\u017c nadawania formy, a po drugie, czynno\u015b\u0107 wyobra\u017cania sobie lub przedstawiania czego\u015b. \u0141\u0105cz\u0105c te dwa znaczenia w jednym syntetycznym okre\u015bleniu, mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce \u201einformacj\u0105 jest przedstawienie czego\u015b w okre\u015blonej formie, kt\u00f3r\u0105 kto\u015b owemu przedstawieniu nada\u0142\u201d.
\nChcia\u0142bym zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na zwi\u0105zek informacji z poj\u0119ciem formy<\/i> (nawiasem m\u00f3wi\u0105c, termin \u201eforma\u201d zawiera si\u0119 w terminie \u201ein-forma-cja\u201d). Ot\u00f3\u017c informujemy, gdy nadajemy czemu\u015b pewien kszta\u0142t czyli form\u0119. Wytwarzamy informacj\u0119, gdy \u0142\u0105czymy sk\u0142adniki w z\u0142o\u017con\u0105 struktur\u0119; najlepiej tak\u0105, kt\u00f3ra kryje w sobie pewien sens. Dam prosty, wr\u0119cz dziecinnie prosty, przyk\u0142ad. Kiedy dzieci bawi\u0105 si\u0119 w podchody, grupa podchodzona (tj. ukrywaj\u0105ca si\u0119) uk\u0142ada na ziemi strza\u0142ki z\u0142o\u017cone z trzech patyk\u00f3w, to znaczy \u0142\u0105czy te patyki w bardziej z\u0142o\u017con\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra dla drugiej grupy (podchodz\u0105cej czyli poszukiwawczej) ma okre\u015blony sens; wskazuje bowiem kierunek dalszych poszukiwa\u0144.<\/span><\/p>\n

\u2013 Ot\u00f3\u017c to! \u2013 odzywa si\u0119 z kolei Specjalista od Komunikacji \u2013 Informacj\u0105 trzeba nazwa\u0107, przynajmniej z mojego punktu widzenia, tre\u015b\u0107 pewnego przekazu<\/i>. Wyobra\u017amy sobie, \u017ce osoba A wysy\u0142a do osoby B wiadomo\u015b\u0107 e-mail z zaproszeniem na urodziny. Do wiadomo\u015bci do\u0142\u0105cza mapk\u0119 dojazdow\u0105 (obrazek) i ustne obja\u015bnienia (plik d\u017awi\u0119kowy). Osoba A informuje w ten spos\u00f3b osob\u0119 B o imprezie urodzinowej (jej miejscu, czasie, trasie dojazdu itp.). Przekazywana przez ni\u0105 informacja ma nadto trojak\u0105 form\u0119: tekstow\u0105, graficzn\u0105 i d\u017awi\u0119kow\u0105. I tym w\u0142a\u015bnie jest dla mnie informacja: tre\u015bci\u0105 przekazu o takiej czy innej formie\u2026<\/span><\/p>\n

\u2013 Ale zaraz, zaraz \u2013 przerywa Metodolog \u2013 Nie mo\u017ce Pan nazwa\u0107 informacj\u0105 tre\u015bci przekazu, kt\u00f3ra nie wzbogaca wiedzy odbiorcy<\/i>. Przekazywana tre\u015b\u0107 staje si\u0119 informacj\u0105 pod warunkiem, \u017ce dostarcza komu\u015b nowej wiedzy lub wzmacnia jego przekonanie co do wiedzy ju\u017c posiadanej (dostarczaj\u0105c jakich\u015b nowych uzasadnie\u0144). Na przyk\u0142ad: je\u015bli kto\u015b m\u00f3wi do mnie tyko po to, by pobudzi\u0107 mnie emocjonalnie, chocia\u017cby roz\u015bmieszy\u0107, nie przekazuje informacji.<\/span><\/p>\n

\u2013 Przyznam si\u0119, \u017ce nie do ko\u0144ca mnie to przekonuje \u2013 wtr\u0105ca Filozof \u2013 Wydaje mi si\u0119, \u017ce informacj\u0105 trzeba nazwa\u0107 ka\u017cd\u0105 tre\u015b\u0107 przekazu, niezale\u017cnie od tego, jakie skutki wywo\u0142uje u odbiorcy. Proponuj\u0119 przyj\u0105\u0107, \u017ce jedne informacje oddzia\u0142uj\u0105 poznawczo, inne emocjonalnie, jeszcze inne motywuj\u0105co; pe\u0142ni\u0105 po prostu r\u00f3\u017cne funkcje, zale\u017cnie od tego, na jaki ich aspekt zwraca uwag\u0119 odbiorca. Jedno jednak jest pewne i tu zgadzam si\u0119 po cz\u0119\u015bci z panem Metodologiem: informacj\u0119 nale\u017cy odr\u00f3\u017cni\u0107 od wiedzy<\/i>. Nawet informacja interpretowana poznawczo nie zawsze jest wiedz\u0105, poniewa\u017c tej ostatniej musi przys\u0142ugiwa\u0107 cecha dobrego uzasadnienia lub prawdziwo\u015bci. Informacja staje si\u0119 wiedz\u0105 dopiero wtedy, gdy j\u0105 cz\u0119\u015bciowo cho\u0107by zweryfikujemy…<\/span><\/p>\n

Chocia\u017c powy\u017cszy tekst si\u0119 urywa, to mam nadziej\u0119, \u017ce dyskusja nad nim b\u0119dzie si\u0119 pi\u0119knie rozwija\u0107… Zach\u0119cam do przeczytania ca\u0142ego eseju<\/a> i pozosta\u0142ych materia\u0142\u00f3w! Przede wszystkim jednak: do w\u0142asnych przemy\u015ble\u0144!<\/p>\n

A zatem:<\/p>\n

Czym dla Pa\u0144stwa jest informacja?<\/em>
\nCzy zgadzacie si\u0119 z opiniami przedstawionymi w powy\u017cszych tekstach?<\/em>
\nKt\u00f3re ze znacze\u0144 terminu „informacja” uznajecie za najwa\u017cniejsze?<\/em>
\nCzy widzicie jak\u0105\u015b drog\u0119 do zdefiniowania jednego og\u00f3lnego poj\u0119cia informacji?<\/em><\/p>\n

Gor\u0105co zach\u0119cam<\/strong> do dyskusji — Pawe\u0142 Stacewicz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Obecny wpis inicjuje dyskusj\u0119 ze studentami Politechniki Warszawskiej, kt\u00f3r\u0105 b\u0119dziemy odbywa\u0107 w ramach zaj\u0119\u0107 w trybie zdalnym. Oczywi\u015bcie zapraszam do niej wszystkich czytelnik\u00f3w bloga! Tematem dyskusji jest poj\u0119cie informacji, kt\u00f3re w ostatnich kilkudziesi\u0119ciu latach sta\u0142o si\u0119 czym\u015b w rodzaju symbolu … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46,20,42,8,49],"tags":[],"class_list":["post-10581","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dydaktyka","category-filozofia-informatyki","category-filoz-nauki","category-informatyzm","category-racjonalizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10581","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10581"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10581\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12534,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10581\/revisions\/12534"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10581"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10581"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10581"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}