{"id":10643,"date":"2020-05-15T07:30:48","date_gmt":"2020-05-15T05:30:48","guid":{"rendered":"http:\/\/marciszewski.eu\/?p=10643"},"modified":"2025-09-23T03:01:14","modified_gmt":"2025-09-23T01:01:14","slug":"1-czy-falsyfikacjonizm-hipotetyczno-dedukcyjny-w-wersji-karla-poppera-jest-nadal-aktualny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=10643","title":{"rendered":"Czy falsyfikacjonizm hipotetyczno-dedukcyjny w wersji Karla Poppera jest nadal aktualny?"},"content":{"rendered":"

Obecny wpis umieszczam w imieniu Doktora Micha\u0142a Stelmacha<\/strong>, kt\u00f3ry chcia\u0142by wywo\u0142a\u0107 nim dyskusj\u0119 ze studentami Politechniki Warszawskiej\u2026
\nOczywi\u015bcie zapraszamy do niej wszystkich czytelnik\u00f3w bloga!<\/p>\n

Pytanie tytu\u0142owe dotyczy aktualno\u015bci pewnej dobrze znanej z historii filozofii nauki my\u015bli \u2013 my\u015bli Karla Rajmunda Poppera<\/strong>.
\nJej g\u0142\u00f3wne punkty, w postaci nieformalnej, mo\u017cna stre\u015bci\u0107 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n

Kryterium naukowo\u015bci w postaci potencjalnej falsyfikowalno\u015bci wyra\u017ce\u0144<\/strong> Popper twierdzi, \u017ce naukowe mog\u0105 by\u0107 tylko takie twierdzenia, kt\u00f3re daj\u0105 si\u0119 obali\u0107; je\u015bli twierdzenie jest odporne na wszelkie pr\u00f3by odrzucenia i potwierdzaj\u0105 je wszystkie fakty nale\u017c\u0105ce do uniwersum, to twierdzenie albo jest tautologiczne, albo nieracjonalne = nienaukowe<\/em>.<\/p>\n

Mechanizm rozwoju nauki <\/strong>Popper twierdzi, \u017ce mechanizm ten nie jest kumulatywny, a wi\u0119c nie chodzi o to, \u017ce w nauce wiemy coraz wi\u0119cej, gromadzimy kolejne fakty, kolejne ich opisy, ale raczej ewolucyjny, czyli nasze modele konkuruj\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105 i w tym sensie dostosowuj\u0105 si\u0119 do rzeczywisto\u015bci, \u017ce rz\u0105dzi tymczasowy zwyci\u0119zca, kt\u00f3ry mo\u017ce zosta\u0107 wyparty przez obalenie i nadej\u015bcie nast\u0119pcy<\/em>.<\/p>\n

Odrzucenie indukcji<\/strong> Popper twierdzi, \u017ce indukcja jest nieracjonalna, bowiem jest niekonkluzywna \u2013 jej wyniki nigdy nie s\u0105 pewne; domaga si\u0119 uzasadnienia \u2013 zasada indukcji bowiem nie jest tautologi\u0105; a uzasadnienie takie jest zbyt kosztowne logicznie, wr\u0119cz domaga si\u0119 za\u0142o\u017ce\u0144 o sta\u0142o\u015bci funkcjonowania przyrody. Co wi\u0119cej, je\u015bli w nauce mamy bada\u0107 jak dzia\u0142a przyroda, a zasada indukcji musi najpierw za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce przyroda dzia\u0142a w spos\u00f3b sta\u0142y, to post\u0119powanie nasze niebezpiecznie ci\u0105\u017cy w stron\u0119 b\u0142\u0119dnego ko\u0142a<\/em>.<\/p>\n

Dedukcyjne sprawdzanie teorii<\/strong>\u00a0 Popper nie poprzestaje na krytyce. Twierdzi jednak, \u017ce powinni\u015bmy (tak, \u201epowinni\u015bmy\u201d \u2013 s\u0142owo wskazuj\u0105ce normatywny aspekt my\u015bli Popperowskiej jest tu u\u017cyte \u015bwiadomie) zastosowa\u0107 regu\u0142\u0119 wnioskowania, kt\u00f3rej koszt logiczny nie domaga\u0142by si\u0119 od nas popadania w b\u0142\u0119dy. Twierdzi, \u017ce dobrze jest skorzysta\u0107 z regu\u0142 logiki formalnej, kt\u00f3re jako tautologie maj\u0105 ten przywilej, \u017ce stosowa\u0107 je mo\u017cna w\u0142a\u015bciwie \u201eza darmo\u201d (tak, to bardzo ciekawy fragment tej teorii). Proponuje zamiast zasady indukcji regu\u0142\u0119 modus tollendo tollens. Regu\u0142a ta ka\u017ce nam uzna\u0107, \u017ce je\u015bli ze zdania og\u00f3lnego wynikaj\u0105 fa\u0142szywe konsekwencje, to zdanie og\u00f3le jest r\u00f3wnie\u017c fa\u0142szywe. Naukowiec wykazuj\u0105cy, \u017ce z teorii wynikaj\u0105 fa\u0142szywe konsekwencje ma prawo uzna\u0107 j\u0105 za obalon\u0105, ale popperyzm nie jest nihilizmem, zatem w miejsce obalonej teorii naukowiec ma wr\u0119cz obowi\u0105zek (i to pod przykazaniem!) zaproponowa\u0107 jej nast\u0119pczyni\u0119. Badacz ma by\u0107 tw\u00f3rczy<\/strong> i zarazem krytyczny<\/strong>. Ma proponowa\u0107 nietrywialne teorie, a zarazem nie oszcz\u0119dza\u0107 ich za wszelk\u0105 cen\u0119, na przyk\u0142ad poprzez semantyczn\u0105 reinterpretacj\u0119 termin\u00f3w.<\/em><\/p>\n

Opisy powy\u017csze sformu\u0142owa\u0142em celowo w j\u0119zyku m\u00f3wionym, tak aby blogowy wpis stanowi\u0142 naturalne \u201eprzed\u0142u\u017cenie\u201d tradycyjnego wyk\u0142adu.
\nAby opisy te pog\u0142\u0119bi\u0107 i dotrze\u0107 do sedna falsyfikacjonizmu<\/strong>, proponuj\u0119 \u00a0nast\u0119puj\u0105ce lektury:<\/p>\n

https:\/\/sady.up.krakow.pl\/filnauk.popper.logika.htm<\/a><\/p>\n

https:\/\/plato.stanford.edu\/entries\/popper\/<\/a><\/p>\n

https:\/\/sady.up.krakow.pl\/filnauk.sady.popper.htm<\/a><\/p>\n

Otwieram zatem dyskusj\u0119<\/strong>.<\/p>\n

Proponuj\u0119 skupi\u0107 si\u0119 na nast\u0119puj\u0105cych zagadnieniach:<\/p>\n

Czy my\u015bl Poppera jest rozpoznawalna i przydatna w dzisiejszej dzia\u0142alno\u015bci naukowej<\/strong>? Czy my\u015bl ta ma swoje zastosowanie w pracy in\u017cyniera? Na jakim poziomie og\u00f3lno\u015bci ustalenia Poppera s\u0105 dzi\u015b uznawane za \u201enaturalne\u201d dla spo\u0142eczno\u015bci naukowej?<\/em><\/p>\n

Czy mo\u017ce przeciwnie, Popper po d\u0142ugotrwa\u0142ej krytyce nie ma ju\u017c nic nietrywialnego do zaoferowania<\/strong>? A mo\u017ce w og\u00f3le jest tak, \u017ce my\u015bl Poppera nie by\u0142a nigdy \u201eaktualna\u201d w znaczeniu \u201eadekwatnie odzwierciedlaj\u0105ca na pewnym etapie rozwoju naukowego nasze ustalenia odno\u015bnie wymaga\u0144 stawianych teoriom\u201d, a tylko \u201eaktualna\u201d w znaczeniu \u201emodna\u201d?<\/em><\/p>\n

Czy my\u015bl ta si\u0119 ju\u017c zestarza\u0142a<\/strong>, czy mo\u017ce nadal jest atrakcyjna<\/strong>?<\/em><\/p>\n

Jeszcze raz zach\u0119cam do rozmowy<\/strong>, w kt\u00f3rej mo\u017cna podejmowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c inne tematy zwi\u0105zane z koncepcj\u0105 Poppera!<\/p>\n

Pozdrawiam wszystkich \u2013 Micha\u0142 Stelmach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Obecny wpis umieszczam w imieniu Doktora Micha\u0142a Stelmacha, kt\u00f3ry chcia\u0142by wywo\u0142a\u0107 nim dyskusj\u0119 ze studentami Politechniki Warszawskiej\u2026 Oczywi\u015bcie zapraszamy do niej wszystkich czytelnik\u00f3w bloga! Pytanie tytu\u0142owe dotyczy aktualno\u015bci pewnej dobrze znanej z historii filozofii nauki my\u015bli \u2013 my\u015bli Karla Rajmunda … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46,42,50,49],"tags":[],"class_list":["post-10643","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dydaktyka","category-filoz-nauki","category-logika","category-racjonalizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10643","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10643"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10643\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12526,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10643\/revisions\/12526"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10643"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10643"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10643"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}