Z prawdziw\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 chcia\u0142bym zaprosi\u0107 czytelnik\u00f3w bloga do dyskusji nad ksi\u0105\u017ck\u0105 Andrzeja Malca pt. „Wprowadzenie do semantyki prawa”.
\nCho\u0107 tytu\u0142 nie sugeruje tego wprost, jej tre\u015b\u0107 jest mocno filozoficzna, a dok\u0142adniej rzecz bior\u0105c, nawi\u0105zuje do pewnych rozstrzygni\u0119\u0107 filozoficznych Tadeusza Kotarbi\u0144skiego i Bogus\u0142awa Wolniewicza.<\/p>\n
Ksi\u0105\u017cka jest dost\u0119pna w ca\u0142o\u015bci TUTAJ<\/a>.<\/p>\n Proponuj\u0119, aby dyskusja toczy\u0142a si\u0119 swobodnie bez postawionych wcze\u015bniej pyta\u0144 :). Ksi\u0105\u017cka zosta\u0142a wydana przez Autora w roku 2018. Zawiera 126 numerowanych stron. We Wprowadzeniu<\/em> i w Rozdziale I <\/em>wyja\u015bnione s\u0105 podstawowe poj\u0119cia j\u0119zykowe i logiczne zwi\u0105zane z prawem. Wida\u0107, \u017ce ksi\u0105\u017cka jest pomy\u015blana jako wprowadzenie do j\u0119zyka prawa, badanego z perspektywy semantyki logicznej. Wa\u017cnym elementem tego rozdzia\u0142u jest wyja\u015bnienie proponowanego sposobu interpretacji j\u0119zyka prawa. Tutaj Autor wyja\u015bnia r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy \u201ewyk\u0142adni\u0105\u201d (podstawowym poj\u0119ciem w prawie)\u00a0 a \u201einterpretacj\u0105 w prawie\u201d \u2013 to bardzo ciekawe uj\u0119cie, pokazuj\u0105ce semantyczn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy nimi. W oparciu o przyk\u0142ady wyja\u015bniono te\u017c: norma prawna, wypowied\u017a normatywna, regu\u0142a prawna.<\/span><\/p>\n Nast\u0119pnie Autor pisze o teorii ontologii (metafizyki) sytuacji<\/em> Bogus\u0142awa Wolniewicza \u2013 jest to najwa\u017cniejsze narz\u0119dzie formalne tych bada\u0144. Wyja\u015bniono te\u017c powi\u0105zanie teorii Wolniewicza z Traktatem<\/em> Wittgensteina. Wa\u017cn\u0105 rzecz\u0105 jest om\u00f3wienie kategoryzacji dziedziny prawa. Korzystaj\u0105c z teorii Wittgensteina, uzupe\u0142nionej przez reizm Kotarbi\u0144skiego, Autor wyja\u015bnia bardzo z\u0142o\u017cone sytuacje semantyczne j\u0119zyka prawa, opisuje dziedziny przedmiot\u00f3w konkretnych i konkretyzm \u2013 wa\u017cne cechy klasyfikacji w prawie. Wydaje si\u0119, \u017ce u\u017cycie\u00a0 w\u0142asno\u015bci i relacji element\u00f3w zbioru przyczyni\u0142o si\u0119 do istotnego wyja\u015bnienia semantycznych cech j\u0119zyka prawa \u2013 s\u0142u\u017c\u0105 one do definicji kategorii byt\u00f3w w dziedzinie prawa. Na koniec Rozdzia\u0142u I<\/em> Autor zajmuje si\u0119 aspektami logicznymi j\u0119zyka prawa \u2013 wyja\u015bnieniem prawdziwo\u015bci i fa\u0142szywo\u015bci w teorii prawa. Ca\u0142e to wprowadzenie ko\u0144czy podzia\u0142em modelu semantycznego na model dziedziny prawa oraz model j\u0119zyka prawa.<\/span><\/p>\n \u00a0W Rozdziale II <\/em>analizuje si\u0119 model dziedziny prawa. Tutaj mamy formalnie opisane poj\u0119cia: zdarzenie oraz rodzaje zdarze\u0144 \u2212 s\u0105 okre\u015blone warunki jakie powinno spe\u0142nia\u0107 zdarzenie aby by\u0142o czynem. Zdarzenie przyczynowo-skutkowe jest elementem tej dyskusji. W tym rozdziale najwa\u017cniejszym wynikiem jest pr\u00f3ba zastosowania teorii mnogo\u015bci i teorii krat, korzystaj\u0105c ze wspomnianej wy\u017cej teorii Wolniewicza, do konstrukcji modelu dziedziny prawa. A dok\u0142adniej m\u00f3wi\u0105c: pokazana jest klasyfikacja zdarze\u0144 prawnych. Wprowadzone poj\u0119cie regu\u0142y prawnej,<\/em> zdefiniowane formalnie, jest wyja\u015bnione dok\u0142adnie tak\u017ce przy pomocy praktycznych przyk\u0142ad\u00f3w.<\/span><\/p>\n Rozdzia\u0142 III<\/em> wprowadza model j\u0119zyka prawnego, korzystaj\u0105c w opisie z rachunku predykat\u00f3w. Ciekawym rozwi\u0105zaniem jest wypisanie kilkudziesi\u0119ciu predykat\u00f3w sytuacji prawnych. Nie jest wyja\u015bnione jak ma si\u0119 to do pe\u0142no\u015bci opisu sytuacji prawnych. Nast\u0119pnym krokiem powinna by\u0107 podana aksjomatyka i regu\u0142y wnioskowania wprowadzanej teorii, sprawdzenie czy taka teoria jest niesprzeczna, czy jest zupe\u0142na itd.\u00a0 Ale Autor wyja\u015bnia, \u017ce zaw\u0119zi\u0142 ten krok do og\u00f3lnego \u201eprzedstawienia, jak j\u0119zyk prawa postrzegany jest z perspektywy logicznej\u201d. Wydaje si\u0119, \u017ce zapowiadane w ksi\u0105\u017cce aksjomatyka i regu\u0142y wnioskowania powinny by\u0107 podj\u0119te w kolejnych badaniach Autora i dobrze by uzupe\u0142ni\u0142y t\u0119 teori\u0119. W recenzowanej ksi\u0105\u017cce zosta\u0142 zaproponowany\u00a0 inny spos\u00f3b okre\u015blenia w\u0142asno\u015bci tej teorii, a mianowicie – bezpo\u015brednie odniesienie do modelu dziedziny prawa. To wa\u017cne wyja\u015bnienie nazwane jest interpretacj\u0105 (podanych wcze\u015bniej) kilkudziesi\u0119ciu predykat\u00f3w sytuacji prawnych w modelu dziedziny prawa. Ta przedstawiona interpretacja jest przyk\u0142adowa \u2013 je\u015bli pojawi\u0105 si\u0119 inne predykaty, zostan\u0105 one zinterpretowane wed\u0142ug podanej procedury.<\/span><\/p>\n Na zako\u0144czenie rozdzia\u0142u podana jest bardzo ciekawa klasyfikacja norm prawnych<\/em> oraz schemat\u00f3w zdarze\u0144 zwi\u0105zanych z tymi normami. Klasyfikacja opisana jest formalnie z wykorzystaniem rachunku kwantyfikator\u00f3w. W celu rozstrzygania prawdziwo\u015bci i fa\u0142szywo\u015bci norm Autor u\u017cywa na stronie 82 schemat indukcyjnego badania prawdziwo\u015bci zda\u0144. Prowadzi to do przedstawienia kilkudziesi\u0119ciu przypadk\u00f3w prawdziwych zda\u0144 elementarnych j\u0119zyka (czyli zda\u0144 nie zawieraj\u0105cych sp\u00f3jnik\u00f3w zdaniowych i kwantyfikator\u00f3w), utworzonych z wyr\u00f3\u017cnionych, podanych wcze\u015bniej predykat\u00f3w. Na tej podstawie okre\u015bla si\u0119 nast\u0119pnie prawdziwo\u015b\u0107 norm warunkowych nakazuj\u0105cych, zakazuj\u0105cych lub dozwalaj\u0105cych. Konsekwencj\u0105 tej klasyfikacji i schematu indukcyjnego badania prawdziwo\u015bci zda\u0144 jest pokazanie wynikania norm.<\/span><\/p>\n Ostatni rozdzia\u0142 obejmuje wyja\u015bnienia zwi\u0105zane z semantyk\u0105 j\u0119zyka prawa, w du\u017cej cz\u0119\u015bci opisanego formalnie. To podej\u015bcie pozwala bardziej precyzyjnie wyja\u015bni\u0107 cechy \u201enormy prawnej\u201d, odr\u00f3\u017cni\u0107 od \u201ewypowiedzi normatywnej\u201d i od \u201ezdania deontycznego\u201d. Kolejny rezultat opisu formalnego, to precyzyjne wyja\u015bnienie poj\u0119cia \u201ekonkretyzacja normy abstrakcyjnej\u201d \u2013 cz\u0119sto wykorzystywanego w wyk\u0142adniach prawa. Podane przyk\u0142ady stosowania r\u00f3\u017cnych wyk\u0142adni prawa dobrze uzasadniaj\u0105 u\u017cyteczno\u015b\u0107 tego formalnego opisu. Na koniec Autor pr\u00f3buje wykorzysta\u0107 sw\u00f3j aparat formalny do opisu relacji norm prawa naturalnego do norm prawa stanowionego.<\/span><\/p>\n Podsumowuj\u0105c \u2013 ksi\u0105\u017cka jest bardzo ciekawym i nowatorskim podej\u015bciem do opisu semantyki j\u0119zyka prawa, wykorzystuj\u0105cym znany system formalny Wolniewicza. Du\u017c\u0105 korzy\u015bci\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 z takiego podej\u015bcia jest jednoznaczne wyja\u015bnienie wielu poj\u0119\u0107 prawnych, wprowadzenie porz\u0105dku metodologicznego do opisu oraz przygotowanie formalne do systemu realizuj\u0105cego automatyczne rozumowania w systemie prawnym.<\/span><\/p>\n Roman Matuszewski (UwB)<\/span> Od siebie dodam, \u017ce niekt\u00f3re w\u0105tki swojej ksi\u0105\u017cki dr Andrzej Malec referowa\u0142 na powi\u0105zanym z blogiem seminarium<\/a>. Pozdrawiam i gor\u0105co zach\u0119cam do dyskusji — Pawe\u0142 Stacewicz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Z prawdziw\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 chcia\u0142bym zaprosi\u0107 czytelnik\u00f3w bloga do dyskusji nad ksi\u0105\u017ck\u0105 Andrzeja Malca pt. „Wprowadzenie do semantyki prawa”. Cho\u0107 tytu\u0142 nie sugeruje tego wprost, jej tre\u015b\u0107 jest mocno filozoficzna, a dok\u0142adniej rzecz bior\u0105c, nawi\u0105zuje do pewnych rozstrzygni\u0119\u0107 filozoficznych Tadeusza Kotarbi\u0144skiego … Czytaj dalej
\nZa wst\u0119p do niech niech pos\u0142u\u017cy recenzja, kt\u00f3r\u0105 sporz\u0105dzi\u0142 dr Roman Matuszewski z Uniwersytetu w Bia\u0142ymstoku.
\nOto jej tre\u015b\u0107:<\/p>\n
\nWarszawa, 20.07.2020<\/span><\/p>\n
\nPolecam zapoznanie si\u0119 z abstraktem<\/a> jego wyst\u0105pienia.<\/p>\n