{"id":11307,"date":"2022-06-27T13:30:32","date_gmt":"2022-06-27T11:30:32","guid":{"rendered":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=11307"},"modified":"2025-09-23T02:54:54","modified_gmt":"2025-09-23T00:54:54","slug":"czy-maszyna-potrafi-watpic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=11307","title":{"rendered":"Czy maszyna  Turinga mo\u017ce dor\u00f3wna\u0107 cz\u0142owiekowi w zdolno\u015bci do w\u0105tpienia?"},"content":{"rendered":"<p>Na posiedzeniach seminarium z filozofii nauki, kt\u00f3re odbywaj\u0105 si\u0119 na Wydziale Administracji i Nauk Spo\u0142ecznych PW, organizowanych przez dra Paw\u0142a Stacewicza, pojawia si\u0119 co jaki\u015b czas temat Testu Turinga. Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce mam na ten temat zdanie osobne, inne ni\u017c uznaje za poprawne wi\u0119kszo\u015b\u0107 zainteresowanych,\u00a0 wi\u0119c za ka\u017cdym prawie razem mam ch\u0119\u0107 oponowa\u0107, lecz kr\u00f3tko\u015b\u0107 czasu staje na zawadzie,\u00a0\u00a0 kwestia jest bowiem do\u015b\u0107 skomplikowana.<\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #ff0000;\">\u00a71. Test Turinga jako sprawdzian, czy mo\u017cna zaprogramowa\u0107 w maszynie Turinga stan w\u0105tpienia.<\/span><\/strong><\/p>\n<p>Interpretacja Testu opiera si\u0119 na takich wypowiedziach Turinga [1950], jak np. nast\u0119puj\u0105ca. &gt;&gt;We may hope that that machines will eventually <span style=\"color: #ff0000;\"><strong>\u00a0 COMPETE<\/strong>\u00a0 <\/span>with men in all purely intellectual\u00a0 fields.&lt;&lt; &#8212; A.~Turing ,&#8221;Computing Machinery and Intelligence&#8221;, 1950, rozdzia\u0142 7: &#8222;Learning Machines&#8221;.<\/p>\n<p>Podkre\u015blam czasownik &#8222;compete&#8221;, \u017ceby na nim oprze\u0107 proponowan\u0105 przeze mnie interpretacj\u0119, zamiast opiera\u0107 j\u0105 na czasowniku &#8222;imitate&#8221; wyst\u0119puj\u0105cym w innych opisach Testu.\u00a0 S\u0142owo &#8222;konkurowa\u0107&#8221; oddaje intencj\u0119 zwolennik\u00f3w silnej SI,\u00a0 \u017ceby skonstruowa\u0107 maszyn\u0119,\u00a0 kt\u00f3ra r\u00f3wnie dobrze jak cz\u0142owiek, lub nawet lepiej rozwi\u0105zywa\u0107 problemy, np. udowodni\u0107 Wielkie Twierdzenie Fermata lub wyr\u0119czy\u0107 Newtona w teorii grawitacji.\u00a0 Konkurowanie jest relacj\u0105 symetryczn\u0105 zak\u0142adaj\u0105c\u0105 r\u00f3wno\u015b\u0107 stron, podczas gdy w relacji imitowania na\u015bladowca jest w pozycji pewnej ni\u017cszo\u015bci, czego wszak\u00a0 entuzja\u015bci silnej SI nie postuluj\u0105: wszak maszyna Turinga ma mie\u0107 tw\u00f3rcz\u0105 moc rozwi\u0105zywania problem\u00f3w nie mniejsz\u0105 ni\u017c umys\u0142 ludzki.<\/p>\n<p>Jednak \u017ceby dor\u00f3wna\u0107 potencja\u0142owi tw\u00f3rczemu cz\u0142owieka maszyna musi dysponowa\u0107 tym komponentem tw\u00f3rczej <strong>inteligencji<\/strong>, jakim s\u0105 niezb\u0119dne do rozwoju wiedzy stany \u015bwiadomo\u015bci w\u0142asnej NIEwiedzy wraz z d\u0105\u017ceniem do ich przezwyci\u0119\u017cania.\u00a0 Takie stany okre\u015bli\u0142 mianem<strong>\u00a0irritation od doubt<\/strong>\u00a0 Charles Sanders Peirce &#8212; tw\u00f3rca pragmatyzmu.\u00a0 Czy maszyna jest do takich stan\u00f3w zdolna? Mam prywatne w tej sprawie zdanie, ale nie b\u0119d\u0105c informatykiem programist\u0105 nie potrafi\u0119 poda\u0107 intersubiektywnych w tej kwestii argument\u00f3w.\u00a0 Oczekiwa\u0142bym ich od wysoce kompetentnych programist\u00f3w, kt\u00f3rzy byliby zarazem zwolennikami silnej SI.<\/p>\n<p>Zadaniem, jakie tu sobie stawiam jest wykazanie, \u017ce w\u0105tpienie jest nieodzownym komponentem inteligencji w rozwi\u0105zywaniu problem\u00f3w naukowych&#8221;\u00a0 (czyli &#8221; in all purely intellectual\u00a0 fields&#8221; jak to okre\u015bli\u0142 Turing).\u00a0 Je\u015bli udowodni si\u0119 ponadto, \u017ce nie da si\u0119 tak zaprogramowa\u0107 maszyny Turinga, \u017ceby si\u0119 znalaz\u0142a w stanie w\u0105tpienia, to oka\u017ce si\u0119, \u017ce nie zdo\u0142a ona wsp\u00f3\u0142zawodniczy\u0107 z cz\u0142owiekiem na wszystkich polach czysto intelektualnych.\u00a0 Test Turinga proponuj\u0119 pojmowa\u0107 jako sprawdzian,<em> czy maszyna Turinga jest zdolna do takiego tw\u00f3rczego w\u0105tpienia.<\/em><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #ff0000;\">\u00a72.\u00a0 W\u0105tpienie dydaktyczne, metodyczne i kreatywne. Teoretycy w\u0105tpienia: Sokrates, Abelard, Kartezjusz, Peirce<\/span><\/strong><\/p>\n<p>W tym historycznym ch\u00f3rze wybija si\u0119 jak\u00a0 wybitny solista \u00a0 Charles Sanders Peirce (1839-1914) ale przyda si\u0119 te\u017c akompaniament pozosta\u0142ych g\u0142os\u00f3w. Rozk\u0142adaj\u0105 si\u0119 one na cztery epoki dziej\u00f3w my\u015bli europejskiej: antyk, \u015bredniowiecze,\u00a0 racjonalistyczny nurt nowo\u017cytno\u015bci oraz wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 reprezentuje Peirte; cho\u0107 urodzony w wieku XIX nale\u017cy do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u00a0 jako jeden z pionier\u00f3w logiki wsp\u00f3\u0142czesnej i autor charakterystycznego dla wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci kierunku filozofii &#8212;\u00a0 pragmatyzmu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u017beby si\u0119 wczu\u0107 w jego intencje, zacznijmy od przypomnienia, jak sw\u0105 misj\u0119 \u017cyciow\u0105 definiowa\u0142 Sokrates. Uwa\u017ca\u0142,\u00a0 \u017ce &#8222;ja<span class=\"\" dir=\"ltr\" role=\"presentation\">k <span class=\"highlight selected appended\">b\u0105k<\/span> z r\u0119ki boga puszczony&#8221;\u00a0 ma dra\u017cni\u0107 umys\u0142y rodak\u00f3w, odwodzi\u0107\u00a0 ich\u00a0 od zarozumialej pewno\u015bci siebie jak &#8222;kto\u015b,\u00a0 kto drugiemu drzemk\u0119 przerywa&#8221; (Platon, &#8222;Obrona Sokratesa&#8221; w przek\u0142adzie W\u0142adys\u0142awa Witwickiego, s.20).\u00a0\u00a0 \u015aledz\u0105c dialogi Sokratesa z r\u00f3\u017cnymi rozm\u00f3wcami, w ka\u017cdej\u00a0 rozpoznajemy tok my\u015bli zaczynaj\u0105cy si\u0119 od poddania w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 jakiej\u015b <\/span>obiegowej prawdy, \u017ceby doj\u015b\u0107 w konkluzji do pogl\u0105du dobrze ugruntowanego.\u00a0 Czy mo\u017cliwa jest\u00a0 maszyna Turinga, kt\u00f3ra potrafi\u0142aby konkurowa\u0107 z Sokratesem w przezywaniu w\u0105tpliwo\u015bci i budzeniu ich u innych?\u00a0 Zdaniem zwolennik\u00f3w silnej SI jest to, oczywi\u015bcie, mo\u017cliwe, przyjmuj\u0105c wi\u0119c dla cel\u00f3w dyskusji ich punkt widzenia nadajmy takiemu jestestwu imi\u0119: m<em>aszyna sokratyczna.<\/em><\/p>\n<p>Przy za\u0142ozeniu, \u017ce dor\u00f3wnuje ona umys\u0142owi ludzkiemu w zdolno\u015bci rozwi\u0105zywania problem\u00f3w, procesy poznawcze opisywane przez Peirce&#8217;a wolno uzna\u0107 tak\u017ce za procesy cechuj\u0105ce maszyn\u0119 sokratyczn\u0105. Oto fragment takiej charakterystyki w utworze Peirce&#8217;a &#8222;Fixation of Belief&#8221;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Na posiedzeniach seminarium z filozofii nauki, kt\u00f3re odbywaj\u0105 si\u0119 na Wydziale Administracji i Nauk Spo\u0142ecznych PW, organizowanych przez dra Paw\u0142a Stacewicza, pojawia si\u0119 co jaki\u015b czas temat Testu Turinga. Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce mam na ten temat zdanie osobne, inne &hellip; <a href=\"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=11307\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-11307","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11307","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11307"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11307\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12499,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11307\/revisions\/12499"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11307"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11307"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11307"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}