{"id":11519,"date":"2022-12-31T09:44:33","date_gmt":"2022-12-31T08:44:33","guid":{"rendered":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=11519"},"modified":"2025-09-23T02:53:57","modified_gmt":"2025-09-23T00:53:57","slug":"jakie-cechy-sztucznej-inteligencji-mialyby-swiadczyc-o-jej-inteligencji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=11519","title":{"rendered":"Jakie cechy sztucznej inteligencji mia\u0142yby \u015bwiadczy\u0107 o jej inteligencji?"},"content":{"rendered":"

Od system\u00f3w sztucznej inteligencji<\/strong> (SI) oczekujemy coraz wi\u0119cej\u2026
\nNa przyk\u0142ad: wiarygodno\u015bci, \u017cyczliwo\u015bci (w tej sprawie zobacz poprzedni wpis),\u00a0 dzia\u0142a\u0144 budz\u0105cych zaufanie czy przestrzegania etycznych norm.
\n\u015awiadczy to niew\u0105tpliwie o tym, \u017ce inteligencja system\u00f3w SI sta\u0142a si\u0119 dla nas czym\u015b oczywistym<\/strong>, naturalnym, nie budz\u0105cym w\u0105tpliwo\u015bci. Podobnie jak w stosunku do ludzi, przyjmujemy za oczywiste, \u017ce system wykazuje inteligencj\u0119, a przyjmuj\u0105c to, idziemy o krok dalej. Stawiamy wymagania dotycz\u0105ce mo\u017cliwych sposob\u00f3w jej wykorzystania, w tym takich, kt\u00f3re s\u0105 dla nas potencjalnie niebezpieczne.
\nPrzyk\u0142adowo: je\u015bli system SI zast\u0119puje lekarza lub prawnika, a wi\u0119c dokonuje odpowiednich ekspertyz i dochodzi do trafnych decyzji, to oczekujemy, by decyzje te spe\u0142nia\u0142y pewne dodatkowe warunki — by\u0142y opatrzone przejrzystymi dla nas uzasadnieniami, nie godzi\u0142y w nasze prawa, nie narusza\u0142y og\u00f3lnie przyj\u0119tych norm moralnych itp\u2026 Oczekiwania te maj\u0105 psychologiczny sens pod warunkiem, \u017ce systemowi przypisujemy \u2013 niejako domy\u015blnie \u2013 tego rodzaju zdolno\u015bci, kt\u00f3re w odniesieniu do ludzi nazywamy \u201einteligencj\u0105\u201d.<\/p>\n

Czy faktycznie jednak kwestia inteligencji system\u00f3w SI jest zamkni\u0119ta<\/strong>?
\nW szczeg\u00f3lno\u015bci: czy definiuj\u0105c inteligencj\u0119 sztuczn\u0105 na podobie\u0144stwo naturalnej, mamy jasno\u015b\u0107 co do typ\u00f3w zdolno\u015bci, kt\u00f3re \u015bwiadcz\u0105 o jej istnieniu i pozwalaj\u0105 mierzy\u0107 jej poziom?
\nKt\u00f3ra ze zdolno\u015bci jest tu najwa\u017cniejsza:\u00a0 zdolno\u015b\u0107 do rozwi\u0105zywania problem\u00f3w<\/strong><\/em> (w domy\u015ble: wystarczaj\u0105co trudnych),\u00a0 umiej\u0119tno\u015b\u0107 uczenia si\u0119<\/em><\/strong>, czy mo\u017ce kreatywno\u015b\u0107 i og\u00f3lnie poj\u0119te zdolno\u015bci tw\u00f3rcze<\/strong><\/em>\u2026?<\/p>\n

A mo\u017ce strategia \u00a0definiowania inteligencji, poprzez wskazywanie konstytuuj\u0105cych j\u0105 cech (zdolno\u015bci) prowadzi donik\u0105d? By\u0107 mo\u017ce trzeba post\u0105pi\u0107 tak, jak jeden z pionier\u00f3w bada\u0144 nad SI, Marvin Minsky, kt\u00f3ry charakteryzuj\u0105c nowo-powstaj\u0105c\u0105 dyscyplin\u0119, u\u017cy\u0142\u00a0 takiego oto\u00a0 okre\u015blenia: \u201eNauka o maszynach realizuj\u0105cych zadania, kt\u00f3re wymagaj\u0105 inteligencji<\/strong> wtedy, gdy s\u0105 wykonywane przez ludzi\u201d. <\/em>
\nPoprzez cytowane stwierdzenie Minsky omin\u0105\u0142 sprytnie pytanie o to, na czym polega inteligencja, czyli jakie cechy j\u0105 konstytuuj\u0105. Zamiast na nie odpowiada\u0107, wystarczy stworzy\u0107 katalog problem\u00f3w<\/strong>, do kt\u00f3rych rozwi\u0105zania jest niezb\u0119dna \u2013 tak czy inaczej poj\u0119ta \u2013 ludzka inteligencja. Je\u015bli maszyny b\u0119d\u0105 potrafi\u0142y tym problemom sprosta\u0107, b\u0119dziemy mogli je okre\u015bli\u0107 mianem inteligentnych.<\/p>\n

Proponuj\u0119 zastanowi\u0107 si\u0119 wsp\u00f3lnie nad r\u00f3\u017cnymi mo\u017cliwymi strategiami definiowania i rozpoznawania sztucznej inteligencji.
\nPytanie g\u0142\u00f3wne brzmi: Jakie cechy konstytutywne winna posiada\u0107 sztuczna inteligencja?
\n<\/strong>Ewentualnie, przyjmuj\u0105c strategi\u0119 Minsky’ego: Jakiego typu problemy powinna rozwi\u0105zywa\u0107?<\/strong><\/p>\n

Jako materia\u0142 pomocniczy do rozmowy proponuj\u0119 pewien sw\u00f3j tekst, zaczerpni\u0119ty z ksi\u0105\u017cki \u201eUmys\u0142 a modele maszyn ucz\u0105cych si\u0119\u2026<\/em>\u201d. Zwracam w nim uwag\u0119 na fakt, \u017ce na polu psychologii<\/strong> problem definiowania i pomiaru inteligencji jest wci\u0105\u017c otwarty. Czyni\u0119 to z intencj\u0105 u\u015bwiadomienia czytelnikowi, \u017ce ten sam problem dotyczy system\u00f3w sztucznych — o kt\u00f3rych coraz cz\u0119\u015bciej s\u0105dzimy, \u017ce posiadaj\u0105 inteligencj\u0119.<\/p>\n

A oto wspomniany tekst (po minimalnych zmianach):<\/p>\n

<< Pr\u00f3buj\u0105c definiowa\u0107 sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 – czy to jako dyscyplin\u0119 naukow\u0105, czy to jako pewn\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 system\u00f3w informatycznych – jako naturalny \u201euk\u0142ad odniesienia\u201d przyjmuje si\u0119 najcz\u0119\u015bciej inteligencj\u0119 ludzk\u0105. Czyni\u0105c tak, zak\u0142ada si\u0119 domy\u015blnie, \u017ce istnieje jaka\u015b og\u00f3lnie przyj\u0119ta wyk\u0142adnia tej ostatniej. Tymczasem, jak dotychczas, ani na polu psychologii, ani na polu neurofizjologii, ani na polu innych nauk o cz\u0142owieku nie uda\u0142o si\u0119 wypracowa\u0107 \u017cadnego powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cego uj\u0119cia inteligencji. Przewa\u017cnie traktuje si\u0119 j\u0105 jako zdolno\u015b\u0107 do rozwi\u0105zywania problem\u00f3w \u2013 zdolno\u015b\u0107 stopniowaln\u0105 i mierzaln\u0105 za pomoc\u0105 specjalnych test\u00f3w (np. test\u00f3w na IQ). Ju\u017c tutaj jednak wyst\u0119puj\u0105 znaczne r\u00f3\u017cnice zda\u0144, co do struktury zdolno\u015bci elementarnych (ich typ\u00f3w, liczby i wzajemnych powi\u0105za\u0144), kt\u00f3rych mia\u0142yby dotyczy\u0107 niezb\u0119dne pomiary. Rozbie\u017cno\u015bci g\u0142\u0119bsze ogniskuj\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142 nast\u0119puj\u0105cej alternatywy: czy intelekt nale\u017cy traktowa\u0107 jako ju\u017c uformowany zesp\u00f3\u0142 umiej\u0119tno\u015bci aktywizowanych w dzia\u0142aniu (tj. przy rozwi\u0105zywaniu problem\u00f3w), czy te\u017c jako pewien wiedzotw\u00f3rczy potencja\u0142, odpowiedzialny za pozyskiwanie nowych umiej\u0119tno\u015bci (tj. uczenie si\u0119 nowych strategii rozwi\u0105zywania problem\u00f3w). Zgodnie ze stanowiskiem pierwszym miar\u0105 inteligencji jednostki by\u0142aby trudno\u015b\u0107 wykonywanych zada\u0144, zgodnie z drugim \u2013 stopie\u0144 trudno\u015bci materia\u0142u, kt\u00f3ry jednostka jest w stanie, na bazie dotychczasowej wiedzy, przyswoi\u0107. Okazuje si\u0119, \u017ce wielu psycholog\u00f3w opowiada si\u0119 za stanowiskiem drugim, a tym samym podkre\u015bla dynamiczny i otwarty charakter intelektu. Na przyk\u0142ad W. Stern traktuje inteligencj\u0119 jako zdolno\u015b\u0107 adaptacji do nowych warunk\u00f3w i do wykonywania nowych zada\u0144<\/em>, a G.A. Ferguson wprost jako zdolno\u015b\u0107 do uczenia si\u0119<\/em>. >><\/span><\/p>\n

Zapraszam wszystkich do dyskusji nad r\u00f3\u017cnymi mo\u017cliwymi sposobami definiowania i rozumienia inteligencji <\/strong>system\u00f3w sztucznych\u2026<\/p>\n

Pawe\u0142 Stacewicz<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od system\u00f3w sztucznej inteligencji (SI) oczekujemy coraz wi\u0119cej\u2026 Na przyk\u0142ad: wiarygodno\u015bci, \u017cyczliwo\u015bci (w tej sprawie zobacz poprzedni wpis),\u00a0 dzia\u0142a\u0144 budz\u0105cych zaufanie czy przestrzegania etycznych norm. \u015awiadczy to niew\u0105tpliwie o tym, \u017ce inteligencja system\u00f3w SI sta\u0142a si\u0119 dla nas czym\u015b oczywistym, … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,46,20,42,8,49],"tags":[],"class_list":["post-11519","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","category-dydaktyka","category-filozofia-informatyki","category-filoz-nauki","category-informatyzm","category-racjonalizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11519","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11519"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11519\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12497,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11519\/revisions\/12497"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11519"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11519"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11519"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}