W tym tygodniu ukaza\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142redagowana przeze mnie ksi\u0105\u017cka pt. \u201eZaufanie do system\u00f3w sztucznej inteligencji<\/strong>\u201d: http:\/\/www.wydawnictwopw.pl\/index.php?s=karta&id=3800<\/a>. W jej drugim rozdziale stawiam pewne tezy, kt\u00f3re chcia\u0142bym niniejszym podda\u0107 pod dyskusj\u0119. Dotycz\u0105 one funkcji wyja\u015bniaj\u0105cych<\/strong> system\u00f3w SI oraz ich roli w kszta\u0142towaniu relacji zaufania<\/strong> u\u017cytkownika do systemu.<\/p>\n Bardzo prosz\u0119, aby nie mie\u0107 do tych tez zaufania :), spojrze\u0107 na nie krytycznie<\/strong> i wskaza\u0107 ich s\u0142abe punkty\u2026<\/p>\n Tezy s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce<\/strong>:<\/p>\n 1.<\/strong> 2.<\/strong> 3.<\/strong> 4.<\/strong> 5.<\/strong> 6.<\/strong> Zach\u0119cam wszystkich<\/strong> do dyskusji nad przytoczonymi tezami. Ich szersze om\u00f3wienia mo\u017cna znale\u017a\u0107 we wspomnianej wy\u017cej ksi\u0105\u017cce, w rozdziale drugim (mojego autorstwa) pod tytu\u0142em \u201eWyja\u015bnianie, zaufanie i test Turinga<\/strong>\u201d. *****\u00a0 FRAGMENT ROZDZIA\u0141U pt. \u201eWyja\u015bnianie, zaufanie i test Turinga\u201d (\u2026)<\/strong><\/span><\/p>\n Zaufanie a wyja\u015bnianie. Kontekst psychologiczny<\/strong><\/span><\/p>\n Zaufanie jest relacj\u0105 natury psychicznej<\/strong>, kt\u00f3ra polega na tym, \u017ce pewna osoba, nazwijmy j\u0105 podmiotem zaufania<\/em>, \u017cywi okre\u015blonego rodzaju przekonanie co do mo\u017cliwych\u00a0 dzia\u0142a\u0144 drugiej strony, na przyk\u0142ad osoby, zwierz\u0119cia, instytucji, urz\u0105dzenia czy systemu. Jest ona mianowicie przekonana, \u017ce dzia\u0142ania te b\u0119d\u0105 zgodne z jej oczekiwaniami<\/strong>, kt\u00f3re z kolei maj\u0105 swoje uzasadnienie w deklaracjach, zobowi\u0105zaniach lub technicznych specyfikacjach (w przypadku artefakt\u00f3w) drugiej strony. Relacja ta ma charakter kontekstowy<\/strong>. Znaczy to, \u017ce oczekiwania podmiotu zaufania zale\u017c\u0105 silnie od tego, czym jest druga strona relacji i jak\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142ni.\u00a0 Na przyk\u0142ad, czy osoba, kt\u00f3rej podmiot mia\u0142by zaufa\u0107, jest pracodawc\u0105, us\u0142ugodawc\u0105, wsp\u00f3\u0142pracownikiem, partnerem \u017cyciowym etc\u2026<\/span><\/p>\n Poniewa\u017c j\u0105drem relacji zaufania s\u0105 oczekiwania wobec pewnego obiektu (np. osoby), psychologowie bardzo cz\u0119sto okre\u015blaj\u0105 zaufanie za pomoc\u0105 poj\u0119cia wiarygodno\u015bci<\/strong>. Oto obja\u015bniaj\u0105cy t\u0119 kwesti\u0119 fragment pracy psycholog\u00f3w poznawczych: \u201eDecyzja o zaufaniu opiera si\u0119 najcz\u0119\u015bciej na ocenie wiarygodno\u015bci drugiej osoby. Wiarygodno\u015b\u0107 jest wi\u0119c podstaw\u0105 zaufania, a tak\u017ce niezb\u0119dnym czynnikiem dla pe\u0142nej relacji zaufania. Wiarygodno\u015b\u0107 drugiej osoby oznacza przekonanie, \u017ce osoba ta<\/em> b\u0119dzie zachowywa\u0107 si\u0119 w spos\u00f3b zgodny z oczekiwaniami.\u201d <\/em>[Jaklik, \u0141aguna, 2015]<\/span><\/p>\n Kluczow\u0105 dla relacji zaufania cech\u0119 wiarygodno\u015bci mo\u017cemy \u2013 za M. Szynkiewiczem [2014] \u2013 zr\u00f3\u017cnicowa\u0107 dalej na wiarygodno\u015b\u0107 merytoryczn\u0105 <\/strong>i wiarygodno\u015b\u0107 etyczno-moraln\u0105<\/strong>. Pierwsza zale\u017cy od wiedzy, do\u015bwiadczenia i kompetencji dziedzinowych adresata postawy zaufania, druga \u2013 od przejawiaj\u0105cych si\u0119 w jego dzia\u0142aniu norm, zasad i pogl\u0105d\u00f3w etycznych. Wiarygodno\u015b\u0107 merytoryczna ma charakter bardziej podstawowy, poniewa\u017c s\u0105dy i wybory etyczne musz\u0105 dotyczy\u0107 dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re bez nale\u017cytej wiedzy i bez odpowiednich kompetencji nie mog\u0142yby zosta\u0107 ani zaplanowane, ani podj\u0119te. Ona te\u017c b\u0119dzie nas interesowa\u0107 w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny, poniewa\u017c na obecnym etapie rozwoju system\u00f3w informatycznych trudno m\u00f3wi\u0107 o maszynach, kt\u00f3re autentycznie dokonuj\u0105 samodzielnych<\/strong> wybor\u00f3w etycznych. Ewentualna etyka czy moralno\u015b\u0107 jest kwesti\u0105 zewn\u0119trzn\u0105 \u2013 powi\u0105zan\u0105 z decyzjami ludzi, kt\u00f3rzy tak a nie inaczej programuj\u0105 maszyny czy ich u\u017cywaj\u0105.<\/span><\/p>\n Wyr\u00f3\u017cniony typ wiarygodno\u015bci jest weryfikowany w praktyce przez skuteczno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144<\/strong> adresata postawy zaufania. Jest to cecha wp\u0142ywaj\u0105ca najsilniej na poziom zaufania:\u00a0 im bardziej efekty dzia\u0142a\u0144 s\u0105 zgodne z oczekiwaniami, czyli daj\u0105 oczekiwany skutek, tym wi\u0119ksze zaufanie.\u00a0 Przyk\u0142adowo, je\u015bli pewien chirurg, stawia\u0142 w przesz\u0142o\u015bci trafne diagnozy i przeprowadzi\u0142 wiele udanych operacji, darzymy jego umiej\u0119tno\u015bci wysokim zaufaniem i bez wahania skierujemy si\u0119 do niego w potrzebie. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce wobec niemo\u017cno\u015bci osi\u0105gni\u0119cia przez jakikolwiek podmiot idealnej skuteczno\u015bci dzia\u0142a\u0144, zaufanie do niego musi by\u0107 silnie uzale\u017cnione od jego zdolno\u015bci do poprawy<\/strong> tej\u017ce efektywno\u015bci. Im dany podmiot jest bardziej otwarty na krytyk\u0119, im bardziej jest w stanie eliminowa\u0107 b\u0142\u0119dy w swoim dzia\u0142aniu i zwi\u0119ksza\u0107 w ten spos\u00f3b swoj\u0105 skuteczno\u015b\u0107, tym bardziej jest on godny zaufania.<\/span> Twierdzimy, \u017ce opr\u00f3cz kluczowej dla zaufania skuteczno\u015bci dzia\u0142a\u0144 (w tym eliminacji b\u0142\u0119d\u00f3w zwi\u0119kszaj\u0105cych skuteczno\u015b\u0107), niezwykle istotn\u0105 rol\u0119 odgrywa tutaj zdolno\u015b\u0107 do wyja\u015bniania<\/strong> \u2013 wyja\u015bniania motyw\u00f3w dzia\u0142a\u0144, stoj\u0105cych za nimi decyzji i przy\u015bwiecaj\u0105cych im cel\u00f3w. Zdolno\u015b\u0107 ta ma zar\u00f3wno pewne walory praktyczne (o czym powiemy szerzej w kontek\u015bcie system\u00f3w SI), jak i czysto psychologiczne, zwi\u0105zane z naturaln\u0105 dla cz\u0142owieka potrzeb\u0105 poszukiwania i uzyskiwania wyja\u015bnie\u0144.<\/span><\/p>\n W bliskim psychologii kontek\u015bcie epistemologicznym kwestia druga wi\u0105\u017ce si\u0119 z samym poj\u0119ciem wiedzy<\/strong>, ku kt\u00f3rej cz\u0142owiek \u2013 jako istota rozumna \u2013 w spos\u00f3b naturalny pod\u0105\u017ca. W ka\u017cdej definicji wiedzy podkre\u015bla si\u0119 czynnik uzasadnienia<\/strong>: jest to zbi\u00f3r s\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re opr\u00f3cz innych w\u0142asno\u015bci, musz\u0105 posiada\u0107 dostatecznie dobre uzasadnienie (por. [Ajdukiewicz, 2006], [Chisholm 1994], [Stacewicz, 2021]). To ostatnie za\u015b, w formie dost\u0119pnej dla cz\u0142owieka czyli intersubiektywnie komunikowalnej, przyjmuje posta\u0107 wyja\u015bnienia, kt\u00f3re odpowiada na pytanie \u201edlaczego?\u201d. Na przyk\u0142ad: \u201eDlaczego lekarz interpretuj\u0105cy wyniki bada\u0144 wyda\u0142 s\u0105d okre\u015blaj\u0105cy konkretn\u0105 diagnoz\u0119 i konkretn\u0105 terapi\u0119\u201d. Dost\u0119pno\u015bci tego rodzaju wyja\u015bnie\u0144 oczekujemy od ka\u017cdego eksperta i ka\u017cdego systemu, kt\u00f3ry wchodzi w jego rol\u0119. Z samej definicji wiedzy jako czego\u015b intersubiektywnie dost\u0119pnego i komunikowalnego [Ajdukiewicz, 2003] wynika zatem, \u017ce wiarygodno\u015b\u0107 merytoryczna \u2013 zale\u017cna od wiedzy i zdolno\u015bci jej wykorzystywania \u2013 musi by\u0107 weryfikowana mi\u0119dzy innymi w oparciu o wyja\u015bnienia adresata postawy zaufania.<\/span><\/p>\n Zaufanie a wyja\u015bnianie. Kontekst system\u00f3w sztucznej inteligencji<\/strong><\/span><\/p>\n Relacja zaufania cz\u0142owieka do system\u00f3w informatycznych \u2013 jako relacja natury psychologicznej, kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wn\u0105 stron\u0105 jest cz\u0142owiek \u2013\u00a0 musi mie\u0107 sw\u00f3j mentalny wzorzec w relacjach mi\u0119dzyludzkich<\/strong>. Obserwacja ta idzie w parze z ide\u0105 testu Turinga, kt\u00f3ry nak\u0142ada na program sztucznej inteligencji sztywne wi\u0119zy podobie\u0144stwa system\u00f3w SI\u00a0 do cz\u0142owieka. Wym\u00f3g podobie\u0144stwa sprawia, \u017ce na zaufanie cz\u0142owieka do systemu niejako podw\u00f3jnie wp\u0142ywaj\u0105 wzorce kszta\u0142towane w kontaktach mi\u0119dzyludzkich: po pierwsze dlatego, \u017ce podmiotem relacji jest cz\u0142owiek, po drugie za\u015b dlatego, \u017ce system informatyczny ma przypomina\u0107 cz\u0142owieka.<\/span> Z dwoma ostatnimi czynnikami wi\u0105\u017ce si\u0119 co\u015b, co mogliby\u015bmy nazwa\u0107 zasad\u0105\u00a0 ograniczonego zaufania<\/em>: u\u017cytkownik nie ufa systemowi bezgranicznie<\/strong>, licz\u0105c si\u0119 z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 pope\u0142niania przeze\u0144 b\u0142\u0119d\u00f3w. W \u015bwietle tak rozumianej zasady zaufanie do systemu jest stopniowalne, a jego poziom musi by\u0107 tym wy\u017cszy, im w wi\u0119kszym stopniu system potrafi eliminowa\u0107 b\u0142\u0119dy i doskonali\u0107 swoje dzia\u0142anie. Sprzyjaj\u0105 temu obecne w jego oprogramowaniu modu\u0142y uczenia si\u0119<\/strong>, ale ponadto, silnie powi\u0105zana z mechanizmami naprawczymi zdolno\u015b\u0107 do generowania wyja\u015bnie\u0144.<\/span> Mechanizm generowania wyja\u015bnie\u0144 jest w tym kontek\u015bcie niezwykle wa\u017cny. Generuj\u0105c wyja\u015bnienia, system nie tylko zaspokaja pewn\u0105 epistemiczn\u0105 potrzeb\u0119 u\u017cytkownika (potrzeb\u0119 poznania uzasadnie\u0144 czy wyja\u015bnie\u0144), lecz dostarcza mu silnej przes\u0142anki za tym, \u017ce w systemie istnieje pewien mechanizm monitoruj\u0105cy<\/strong>, kt\u00f3ry pr\u00f3cz generowania wyja\u015bnie\u0144, pozwala rozpozna\u0107 i usun\u0105\u0107 odpowiednie b\u0142\u0119dy. Ponadto, informacje zawarte w wyja\u015bnieniach, zw\u0142aszcza te, kt\u00f3re dotycz\u0105 wewn\u0119trznych parametr\u00f3w systemu, mog\u0105 pom\u00f3c w udoskonaleniu systemu<\/strong> przez cz\u0142owieka, np. programist\u0119. W kontek\u015bcie mo\u017cliwej przebudowy uk\u0142ad taki jest wi\u0119c bardziej godny zaufania ni\u017c uk\u0142ad nie dostarczaj\u0105cy wyja\u015bnie\u0144.<\/span><\/p>\n Chocia\u017c obydwa powi\u0105zane ze sob\u0105 czynniki \u2013 zdolno\u015b\u0107 do generowania wyja\u015bnie\u0144 i zdolno\u015b\u0107 do uczenia si\u0119 \u2013 uznali\u015bmy za pozytywnie wp\u0142ywaj\u0105ce na zaufanie, to trzeba zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na inny, bardziej negatywny<\/strong> aspekt ich wzajemnej relacji. Ot\u00f3\u017c mechanizm uczenia si\u0119, a dok\u0142adniej zmiany powstaj\u0105ce w wyniku jego dzia\u0142ania,\u00a0 uznaje si\u0119 za jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn nieprzejrzysto\u015bci poznawczej<\/strong> system\u00f3w informatycznych oraz trudnej interpretowalno\u015bci uzyskiwanych przeze\u0144 wynik\u00f3w [Zednik 2021], [Stacewicz, Greif, 2021]. Typowy proces narastania nieprzejrzysto\u015bci polega na tym, \u017ce w efekcie uczenia si\u0119 do systemu s\u0105 wprowadzane pewne techniczne parametry, kt\u00f3re maj\u0105 na celu dostosowanie dzia\u0142ania systemu do wymog\u00f3w realizowanego zadania, nie pozwalaj\u0105 natomiast uchwyci\u0107 istotnej i zrozumia\u0142ej dla cz\u0142owieka relacji mi\u0119dzy danymi a wynikami. Problem ten pog\u0142\u0119bia si\u0119, gdy proces uczenia si\u0119 zale\u017cy istotnie od krok\u00f3w losowych, kt\u00f3re (ponownie) maj\u0105 zapewni\u0107 efektywno\u015b\u0107 systemu, nie za\u015b przejrzyst\u0105 dla cz\u0142owieka form\u0119 wyja\u015bnienia. Okazuje si\u0119 zatem, \u017ce chocia\u017c zdolno\u015b\u0107 do uczenia si\u0119 skutkuje popraw\u0105 jako\u015bci dzia\u0142ania systemu i jako taka wzmacnia relacj\u0119 zaufania, to w przypadku pewnych form uczenia si\u0119 \u2013 takich mianowicie, kt\u00f3re prowadz\u0105 do nieprzejrzysto\u015bci poznawczej uk\u0142adu \u2013 relacja zaufania zostaje os\u0142abiona<\/strong>.<\/span><\/p>\n Narzucaj\u0105cym si\u0119 rozwi\u0105zaniem tego problemu jest powi\u0105zanie uczenia si\u0119 z wyja\u015bnianiem w taki spos\u00f3b, aby w obydwa procesy by\u0142 zaanga\u017cowany ten sam mechanizm<\/strong> monitorowania pracy systemu. Z jednej strony, wyniki dzia\u0142ania tego mechanizmu, czyli rejestrowane zmiany systemu, by\u0142yby podstaw\u0105 uczenia si\u0119 (korzystnych zmian w systemie), a z drugiej strony, by\u0142yby one wykorzystywane w procesie wyja\u015bniania (odnosz\u0105cym si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do stan\u00f3w wewn\u0119trznych systemu).<\/span><\/p>\n (\u2026)<\/span><\/p>\n Jeszcze raz zach\u0119cam wszystkich do dyskusji :).<\/p>\n W dalszej rozmowie mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 przydatne r\u00f3wnie\u017c pewne dodatkowe materia\u0142y:<\/p>\n 1) \u00a0The \u201cblack box\u201d metaphor in machine learning<\/a> Pawe\u0142 Stacewicz<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W tym tygodniu ukaza\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142redagowana przeze mnie ksi\u0105\u017cka pt. \u201eZaufanie do system\u00f3w sztucznej inteligencji\u201d: http:\/\/www.wydawnictwopw.pl\/index.php?s=karta&id=3800. W jej drugim rozdziale stawiam pewne tezy, kt\u00f3re chcia\u0142bym niniejszym podda\u0107 pod dyskusj\u0119. Dotycz\u0105 one funkcji wyja\u015bniaj\u0105cych system\u00f3w SI oraz ich roli w kszta\u0142towaniu … Czytaj dalej
\nW\u015br\u00f3d czynnik\u00f3w, kt\u00f3re wzmacniaj\u0105 zaufanie cz\u0142owieka do system\u00f3w sztucznej inteligencji (SI) na pierwszy plan wybijaj\u0105 si\u0119: a) skuteczno\u015b\u0107<\/strong> \u2013 system skutecznie rozwi\u0105zuje problemy wchodz\u0105ce w zakres jego kompetencji, b) zdolno\u015b\u0107 do wyja\u015bniania<\/strong> \u2013 system potrafi wyja\u015bni\u0107, w spos\u00f3b przekonuj\u0105cy dla cz\u0142owieka, dlaczego w danej sytuacji podj\u0105\u0142 tak\u0105 a nie inn\u0105 decyzj\u0119; c) \u00a0elastyczno\u015b\u0107 i otwarto\u015b\u0107 na krytyk\u0119<\/strong> \u2013 system mo\u017ce zmieni\u0107 spos\u00f3b podejmowania decyzji zale\u017cnie od interakcji z u\u017cytkownikiem; zw\u0142aszcza w przypadku nieskutecznych dzia\u0142a\u0144 czy \u00a0b\u0142\u0119dnych decyzji.<\/p>\n
\nIstniej\u0105 systemy SI, kt\u00f3re wykazuj\u0105 bardzo ograniczon\u0105 zdolno\u015b\u0107 do wyja\u015bniania<\/strong> podejmowanych decyzji, wskutek czego nazywa si\u0119 je czarnymi skrzynkami<\/strong> (ang. black boxes<\/em>).\u00a0 Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 takich system\u00f3w jest oparta na sztucznych sieciach neuronowych (SSN), kt\u00f3re nabywaj\u0105 swoje zdolno\u015bci w drodze niskopoziomowego uczenia si\u0119, polegaj\u0105cego na (masowym) modyfikowaniu w\u0142asno\u015bci neuron\u00f3w i po\u0142\u0105cze\u0144 mi\u0119dzy nimi. W\u0142asno\u015bci te nie przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 jednak wprost na wiedz\u0119 u\u017cytkownika systemu o przyczynach podj\u0119cia przeze\u0144 konkretnej decyzji.<\/p>\n
\nDo og\u00f3lnych powod\u00f3w s\u0142abych zdolno\u015bci wyja\u015bniaj\u0105cych niekt\u00f3rych system\u00f3w SI (niekoniecznie SSN)\u00a0 nale\u017c\u0105: a) zbyt du\u017ca z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 strukturalna<\/strong> systemu (w tym: steruj\u0105cego nim programu), b) interakcja<\/strong> systemu ze \u015brodowiskiem (w tym: uczenie si\u0119), c) na\u015bladowanie naturalnych uk\u0142ad\u00f3w<\/strong> do przetwarzania informacji (nie do\u015b\u0107 dobrze poznanych), d) operowanie na danych niepewnych<\/strong>, e) brak procedur translacji<\/strong> operacyjnych regu\u0142 niskiego poziomu na czytelne dla cz\u0142owieka regu\u0142y symboliczne.<\/p>\n
\nFunkcje wyja\u015bniaj\u0105ce system\u00f3w SI nie s\u0105 czym\u015b zb\u0119dnym.\u00a0 Odpowiadaj\u0105 na\u00a0 naturaln\u0105 dla cz\u0142owieka \u2013 jako istoty racjonalnej \u2013 potrzeb\u0119 uzasadniania<\/strong> \u017cywionych i przyswajanych s\u0105d\u00f3w, w tym wydawanych i przyjmowanych decyzji.<\/p>\n
\nW aspekcie praktycznym funkcje wyja\u015bniaj\u0105ce s\u0105 szczeg\u00f3lnie wa\u017cne wtedy, gdy u\u017cytkownik przyjmuje wobec systemu SI zasad\u0119\u00a0 ograniczonego zaufania (ZOZ): nie ufa mu bezgranicznie<\/strong>, licz\u0105c si\u0119 z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 pope\u0142niania przeze\u0144 b\u0142\u0119d\u00f3w. Zgodnie z ZOZ, \u00a0zaufanie do systemu jest stopniowalne, a jego poziom musi by\u0107 tym wy\u017cszy, im w wi\u0119kszym stopniu system potrafi eliminowa\u0107 b\u0142\u0119dy i doskonali\u0107 swoje dzia\u0142anie.<\/p>\n
\nW \u015bwietle zasady ZOZ istotne jest, \u017ce systemy generuj\u0105ce wyja\u015bnienia, s\u0105 postrzegane przez u\u017cytkownik\u00f3w jako systemy zawieraj\u0105ce pewien mechanizm monitoruj\u0105cy<\/strong>, kt\u00f3ry pr\u00f3cz generowania wyja\u015bnie\u0144, pozwala rozpozna\u0107 i usun\u0105\u0107 odpowiednie b\u0142\u0119dy. Ponadto, informacje zawarte w wyja\u015bnieniach, zw\u0142aszcza te, kt\u00f3re dotycz\u0105 wewn\u0119trznych parametr\u00f3w systemu, mog\u0105 pom\u00f3c w udoskonaleniu systemu<\/strong> przez cz\u0142owieka, np. programist\u0119.<\/p>\n
\nPrzytaczam ni\u017cej obszerny fragment tego rozdzia\u0142u, kt\u00f3ry nieco pe\u0142niej ni\u017c powy\u017csze punkty na\u015bwietla m\u00f3j punkt widzenia.<\/p>\n
\nZ KSI\u0104\u017bKI \u201eZaufanie do system\u00f3w sztucznej inteligencji\u201d \u00a0*****<\/strong><\/span>
\n<\/strong><\/p>\n
\nRelacja zaufania pozostaje zatem zakotwiczona w praktyce, jest te\u017c ukierunkowana na przysz\u0142o\u015b\u0107 i stopniowalna. Skoro jest stopniowalna, to powstaje pytanie o dodatkowe czynniki, kt\u00f3re\u00a0 istotnie wzmacniaj\u0105 jej si\u0142\u0119.<\/span><\/p>\n
\nMaj\u0105c to wszystko na uwadze, uwzgl\u0119dniaj\u0105c przy tym nowy kontekst interesuj\u0105cej nas relacji, mo\u017cemy uwypukli\u0107 ponownie dwa czynniki wzmacniaj\u0105ce zaufanie i doda\u0107 do nich trzeci. <\/span>S\u0105 to:<\/span><\/p>\n\n
\n
\nStawiamy tez\u0119, \u017ce przy akceptacji zasady ograniczonego zaufania istotnie wzrasta rola zdolno\u015bci do generowania wyja\u015bnie\u0144<\/strong> jako czynnika wzmacniaj\u0105cego wiarygodno\u015b\u0107 systemu. Je\u015bli u\u017cytkownik akceptuje zasad\u0119, a wi\u0119c jest \u015bwiadom mo\u017cliwych b\u0142\u0119d\u00f3w w dzia\u0142aniu maszyny, to w spos\u00f3b naturalny \u0142\u0105czy wiarygodno\u015b\u0107 ze zdolno\u015bci\u0105 do poprawy tego\u017c dzia\u0142ania. Chodzi przy tym o perspektyw\u0119 d\u0142ugoterminow\u0105, wykraczaj\u0105c\u0105 poza w\u0105ski horyzont aktualnie realizowanych zada\u0144. Im wi\u0119ksze zdolno\u015bci naprawcze systemu<\/strong>, tym wy\u017cszy poziom zaufania do niego w d\u0142ugoterminowej perspektywie aktualnych i przysz\u0142ych zada\u0144.<\/span><\/p>\n
\n2) \u00a0Fragment mojej ksi\u0105\u017cki, dotycz\u0105cy problemu czarnej skrzynki<\/a>
\n3) \u00a0Starszy wpis w blogu o przejrzysto\u015bci poznawczej system\u00f3w algorytmicznych<\/a><\/p>\n