{"id":11700,"date":"2023-11-15T22:13:58","date_gmt":"2023-11-15T21:13:58","guid":{"rendered":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=11700"},"modified":"2025-09-23T02:46:56","modified_gmt":"2025-09-23T00:46:56","slug":"computing-obliczanie-i-liczby","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=11700","title":{"rendered":"Computing, obliczenia i liczby"},"content":{"rendered":"

Uczestniczy\u0142em ostatnio w kilku konferencjach \u00a0i seminariach, kt\u00f3re mia\u0142y w swoich tytu\u0142ach termin computing<\/em> <\/strong>—\u00a0 t\u0142umaczony najcz\u0119\u015bciej jako obliczanie<\/em>. S\u0142uchaj\u0105c r\u00f3\u017cnych referat\u00f3w i dyskusji, u\u015bwiadomi\u0142em sobie, \u017ce nawet w tak w\u0105skim kontek\u015bcie jak informatyka i jej komputerowe zastosowania, r\u00f3\u017cne osoby u\u017cywaj\u0105 tego terminu w r\u00f3\u017cnych znaczeniach.
\nPrzyk\u0142adowo: w znaczeniu wykonywania oblicze\u0144, przetwarzania danych, realizacji algorytm\u00f3w, rozwi\u0105zywania problem\u00f3w\u2026 a nawet jako nazwy dyscypliny naukowej, Computing<\/em> w\u0142a\u015bnie, kt\u00f3ra zajmuje si\u0119 po trochu wszystkimi wymienionymi czynno\u015bciami lub procesami.
\nW \u015blad za wieloznaczno\u015bci\u0105 idzie tendencja do \u0142\u0105czenia computing<\/em> z przymiotnikami, kt\u00f3re maj\u0105 wskazywa\u0107 na konkretne formy lub aspekty oblicze\u0144; niekiedy jednak tak od siebie r\u00f3\u017cne, \u017ce trudno dopatrze\u0107 si\u0119 w nich wsp\u00f3lnego mianownika. Mamy zatem: digital computing,\u00a0 analog computing, quantum computing, hyper-computing, physical computing, natural computing, mortal computing<\/em> etc\u2026<\/p>\n

Dla zobrazowania powy\u017cszych obserwacji warto przytoczy\u0107 kilka og\u00f3lnych okre\u015ble\u0144 specjalist\u00f3w. Ka\u017cde z nich pr\u00f3buje uchwyci\u0107 istot\u0119 computing<\/em><\/strong>, lecz wzi\u0119te \u0142\u0105cznie ukazuj\u0105 \u00a0dobrze typow\u0105 dla wsp\u00f3\u0142czesnych dyskusji wieloznaczno\u015b\u0107 i wieloaspektowo\u015b\u0107 oblicze\u0144. Rozwini\u0119cie kolejnych cytat\u00f3w wymaga\u0142oby oczywi\u015bcie osobnego wpisu (mo\u017ce nawet wyk\u0142adu\ud83d\ude0a), lecz nie o to tu chodzi. Chodzi o ukazanie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci znacze\u0144 i sprowokowanie dalszej dyskusji…<\/p>\n

A oto wybrane przeze mnie przyk\u0142ady:<\/p>\n

To compute is to execute an algorithm<\/strong><\/em> (Jack Copeland).<\/p>\n

The Church-Turing thesis identifies the intuitive concept of what means \u201cto compute\u201d with a formal model of computation<\/strong><\/em> (Paula Quinon).<\/p>\n

Computing can be seen as an epistemic process evolving in time<\/strong>, by means of which an agent (or community), aided by some machinery or instrumentation, obtains an answer with respect to a certain state-of-affairs (mathematical or physical) that the agent interprets as a problem, and can express mathematically<\/em> (Philippos Papayonnopoulos).<\/p>\n

Computing, today more than ever before, is a multi-faceted discipline<\/strong> which collates several methodologies, areas of interest, and approaches: mathematics, engineering, programming, and applications<\/em> (Giuseppe Primiero).<\/p>\n

Computing is the manipulation of representations of numbers<\/strong> <\/em>(Corey Maley).<\/p>\n

Sformu\u0142owanie ostatnie, poprzez zawarte w nim odniesienie do liczb<\/strong>, \u00a0jest najbli\u017csze duchowi polskiego t\u0142umaczenia, o kt\u00f3rym wspomnia\u0142em na pocz\u0105tku: \u00a0computing<\/em> = obliczanie<\/em>.
\nPolskie obliczanie<\/em> odnosi si\u0119 do liczb w spos\u00f3b ewidentny. Wida\u0107 to wyra\u017anie w zdaniach typu \u201eOblicz co\u015b\u2026\u201d. Na przyk\u0142ad: \u201eOblicz pole tr\u00f3jk\u0105ta\u201d, \u201eOblicz wymiary dzia\u0142ki\u201d, \u201eOblicz k\u0105t przy podstawie tr\u00f3jk\u0105ta r\u00f3wnoramiennego\u201d czy \u201eOblicz pr\u0119dko\u015b\u0107 cia\u0142a po 2 sekundach swobodnego spadku w kierunku ziemi\u201d. W ka\u017cdym z przywo\u0142anych kontekst\u00f3w wynikami czynno\u015bci obliczania s\u0105 pewne warto\u015bci liczbowe<\/strong>, kt\u00f3re uzyskuje si\u0119 poprzez przekszta\u0142canie innych warto\u015bci liczbowych<\/strong> za pomoc\u0105 specjalnie dobranych wzor\u00f3w i regu\u0142. Warto\u015bci te mog\u0105 dotyczy\u0107 przy tym i obiekt\u00f3w abstrakcyjnych (jak pola figur geometrycznych), i fizycznych (jak wymiary dzia\u0142ki).<\/p>\n

W\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j „liczbowy” charakter polskie obliczanie<\/em> wydaje si\u0119 – przynajmniej na pierwszy rzut oka – du\u017co w\u0119\u017csze ni\u017c angielskie computing<\/em>. Spostrze\u017cenie to mo\u017ce prowadzi\u0107 do wyboru innych t\u0142umacze\u0144, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych na pierwszy plan wysuwa si\u0119 przetwarzanie danych<\/em><\/strong>. Przetwarzaj\u0105c dane bowiem, niekoniecznie musimy operowa\u0107 na ich reprezentacjach liczbowych. Nie musimy te\u017c zak\u0142ada\u0107, \u017ce na pewnym – koniecznym dla informatycznej teorii – poziomie, dane redukuj\u0105 si\u0119 do jakich\u015b liczb, a operacje na danych do operacji arytmetycznych. Nie musimy zatem pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 nacechowanym \u201eliczbowo\u201d terminem obliczanie<\/em> \u2013 dla kt\u00f3rego zreszt\u0105 w j\u0119zyku angielskim istnieje r\u00f3\u017cny od computing<\/em> odpowiednik, tj. calculating<\/em>.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce jednak za powszechn\u0105 praktyk\u0105 uto\u017csamiania computing<\/em> z obliczaniem<\/em> stoi co\u015b istotnego. By\u0107 mo\u017ce takie t\u0142umaczenie, cho\u0107 przy pierwszym spojrzeniu zbyt w\u0105skie a nawet myl\u0105ce, oddaje jednak istot\u0119 czynno\u015bci nazywanej computing:<\/em> istota ta polega\u0142aby\u00a0 na teoretycznej konieczno\u015bci definiowania r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w computations\/oblicze\u0144 za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnego rodzaju liczb i operacji na liczbach<\/strong>. Przyk\u0142adowo: digital computing<\/em> by\u0142oby definiowane poprzez odniesienie do w\u0142asno\u015bci liczb naturalnych\u00a0 (w\u0142asno\u015b\u0107 bodaj najprostsza to dyskretno\u015b\u0107 zbioru tych liczb), a pewne przynajmniej postaci analog computing<\/em>\u00a0 wymaga\u0142yby definicji w kategoriach w\u0142asno\u015bci liczb rzeczywistych (jak ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107).<\/p>\n

Formu\u0142uj\u0105c ostatnie zdania, u\u015bwiadomi\u0142em sobie, \u017ce kilka lat temu dyskutowali\u015bmy o podobnych sprawach przy okazji wpisu<\/strong> \u201eO teoretycznej (nie)zb\u0119dno\u015bci poj\u0119cia liczby w informatyce teoretycznej i jej metodologii<\/a>\u201d. Dyskutowali\u015bmy nawet do\u015b\u0107 za\u017carcie.<\/p>\n

Nie b\u0119d\u0119 tutaj powtarza\u0107 formu\u0142owanych tam argument\u00f3w, ALE\u2026<\/p>\n

Bardzo jestem ciekaw, jak zapatrujecie si\u0119 Pa\u0144stwo na:
\na) wieloznaczno\u015b\u0107<\/strong> terminu computing<\/em>,
\nb)<\/strong> natur\u0119 zwi\u0105zk\u00f3w<\/strong> mi\u0119dzy computations\/obliczeniami a \u015bwiatem liczb<\/strong>\u2026?
\nA tak\u017ce:
\nc)<\/strong> czy wspomnian\u0105 w punkcie (a) wieloznaczno\u015b\u0107 da si\u0119 istotnie ograniczy\u0107<\/strong> poprzez tak\u0105 czy inn\u0105 redukcj\u0119 computing<\/em> do operacji na liczbach (co zdaje si\u0119 sugerowa\u0107 polskie t\u0142umaczenie computing<\/em> = obliczanie<\/em>)?<\/p>\n

Serdecznie zapraszam do rozmowy\u00a0 — Pawe\u0142 Stacewicz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Uczestniczy\u0142em ostatnio w kilku konferencjach \u00a0i seminariach, kt\u00f3re mia\u0142y w swoich tytu\u0142ach termin computing —\u00a0 t\u0142umaczony najcz\u0119\u015bciej jako obliczanie. S\u0142uchaj\u0105c r\u00f3\u017cnych referat\u00f3w i dyskusji, u\u015bwiadomi\u0142em sobie, \u017ce nawet w tak w\u0105skim kontek\u015bcie jak informatyka i jej komputerowe zastosowania, r\u00f3\u017cne osoby … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46,41,20,8],"tags":[],"class_list":["post-11700","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dydaktyka","category-epistemologia","category-filozofia-informatyki","category-informatyzm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11700","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11700"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11700\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12492,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11700\/revisions\/12492"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11700"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11700"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11700"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}