{"id":11734,"date":"2024-03-02T20:35:49","date_gmt":"2024-03-02T19:35:49","guid":{"rendered":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=11734"},"modified":"2025-09-23T02:46:32","modified_gmt":"2025-09-23T00:46:32","slug":"w-jakim-zakresie-i-dlaczego-informatycy-potrzebuja-filozofii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=11734","title":{"rendered":"Do czego i dlaczego informatycy potrzebuj\u0105 filozofii?"},"content":{"rendered":"

Obecnym wpisem chcia\u0142bym od\u015bwie\u017cy\u0107, ale te\u017c nieco inaczej ukierunkowa\u0107, dyskusj\u0119 sprzed 11 lat (!)<\/strong>, kt\u00f3ra nosi\u0142a tytu\u0142 \u201eCzy informatykom jest potrzebna filozofia?<\/a>\u201d. Tytu\u0142 ten by\u0142 wyrazem wst\u0119pnego rozpoznania \u201estanu ducha\u201d \u00f3wczesnych student\u00f3w informatyki, kt\u00f3rzy raczej stronili od filozofii. Postrzegali j\u0105 jako dyscyplin\u0119 radykalnie r\u00f3\u017cn\u0105 od informatyki (czy nauk pokrewnych) i st\u0105d zastanawiali si\u0119, czy w og\u00f3le<\/strong>, w jakimkolwiek stopniu, mo\u017ce si\u0119 ona im przyda\u0107.<\/p>\n

Tym razem, zadaj\u0119 pytanie mniej ostro\u017cne, a nawet ciut tendencyjne:\u00a0 \u201eDo czego i dlaczego informatycy potrzebuj\u0105 filozofii?<\/em>\u201d. Nie pytam zatem „Czy…<\/em>„, lecz przyjmuj\u0105c, \u017ce odpowied\u017a jest pozytywna, dopytuj\u0119 o szczeg\u00f3\u0142y i przyczyny ich zainteresowania filozofi\u0105.\u00a0 Sugeruj\u0119 tym samym, \u017ce stan ducha przysz\u0142ych programist\u00f3w, analityk\u00f3w danych\u00a0 i specjalist\u00f3w od sztucznej inteligencji (\u2026) istotnie si\u0119 zmieni\u0142<\/strong>.
\nPrzekona\u0142em si\u0119 o tym podczas ostatnich zaj\u0119\u0107 na wydziale MiNI PW, kiedy to wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b (aktywnie!) dyskutuj\u0105cych relacj\u0119 [informatyka a filozofia<\/em>] by\u0142a g\u0142\u0119boko przekonana o po\u017cytkach<\/strong>, jakie mog\u0105 p\u0142yn\u0105\u0107 ze znajomo\u015bci filozofii<\/strong>. By\u0142y oczywi\u015bcie g\u0142osy sceptyczne, ale te pozytywne wzgl\u0119dem filozofii\u00a0 przewa\u017ca\u0142y.
\nJedni wskazywali na etyk\u0119<\/strong> \u2013 jako \u017ar\u00f3d\u0142o zasad i norm, kt\u00f3re mog\u0142yby zapobiec niekontrolowanemu i szkodliwemu dla cz\u0142owieka wykorzystywaniu system\u00f3w informatycznych, w tym sztucznej inteligencji.
\nInni wybijali na pierwszy plan zdolno\u015b\u0107 do krytycznego my\u015blenia<\/strong> \u2013 kt\u00f3r\u0105 filozofia mog\u0142aby kszta\u0142towa\u0107 w spos\u00f3b og\u00f3lny, przydatny r\u00f3wnie\u017c w kwestiach technicznych.
\nJeszcze inni m\u00f3wili o pozytywnej roli filozof\u00f3w w obja\u015bnianiu takich zjawisk, jak \u015bwiadomo\u015b\u0107<\/strong>, my\u015blenie tw\u00f3rcze <\/strong>czy wolna wola<\/strong> \u2013 kt\u00f3re musimy zrozumie\u0107, chc\u0105c ocenia\u0107 aktualne i potencjalne mo\u017cliwo\u015bci system\u00f3w sztucznej inteligencji. W szczeg\u00f3lno\u015bci wtedy, gdy potraktujemy serio mo\u017cliwo\u015b\u0107 skonstruowania\u00a0 maszyn autonomicznych, zdolnych do stawiania i realizacji w\u0142asnych\u00a0 cel\u00f3w.<\/p>\n

Dlaczego tak si\u0119 sta\u0142o?
\nDlaczego po 11 latach filozofia ma w oczach studentek i student\u00f3w tego samego wydzia\u0142u zdecydowanie lepsze notowania<\/strong>?<\/p>\n

Czy chodzi o to, \u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bni informatycy musz\u0105 posiada\u0107 tzw. umiej\u0119tno\u015bci mi\u0119kkie<\/strong>, a te kszta\u0142tuje m.in. filozofia? Na przyk\u0142ad, podczas swobodnych dyskusji o miejscu informatyki we wsp\u00f3\u0142czesnej kulturze.
\nA mo\u017ce chodzi o pewien akademicki trend, przychodz\u0105cy do nas m.in. ze Stan\u00f3w, polegaj\u0105cy na w\u0142\u0105czaniu tre\u015bci filozoficznych<\/strong> do program\u00f3w studi\u00f3w technicznych. Za ich spraw\u0105 informatycy mieliby uzyska\u0107 szersze horyzonty i szerszy ogl\u0105d swojej dyscypliny.
\nA mo\u017ce idzie o rosn\u0105ce konsekwencje spo\u0142eczne<\/strong> informatycznych wynalazk\u00f3w?
\nNa przyk\u0142ad o to, \u017ce kto\u015b mo\u017ce ich u\u017cy\u0107 w spos\u00f3b nieetyczny\u00a0 (co to znaczy?<\/em>). Albo, \u017ce ich regu\u0142y dzia\u0142ania i z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 w wielu przypadkach nie pozwalaj\u0105 wyja\u015bnia\u0107 podejmowanych przez nie decyzji (czym jest dobre wyja\u015bnienie?<\/em>).
\nA mo\u017ce informatyk\u00f3w niepokoi fakt, \u017ce zaczynaj\u0105 wkracza\u0107 w sfery zdecydowanie wykraczaj\u0105ce poza ich kompetencje \u2013 tworz\u0105 co\u015b, co mo\u017ce by\u0107 \u015bwiadome (czym jest \u015bwiadomo\u015b\u0107?<\/em>),\u00a0 co mo\u017ce czu\u0107 (czym s\u0105 doznania i prze\u017cycia?<\/em>), co mo\u017ce by\u0107 podmiotem w\u0142asnych dzia\u0142a\u0144 (czym jest podmiotowo\u015b\u0107 i co to znaczy dzia\u0142a\u0107 intencjonalnie?<\/em>).
\nJednym s\u0142owem, informatycy dotykaj\u0105 sfery filozoficznych pyta\u0144<\/em><\/strong> i chc\u0105 si\u0119 dowiedzie\u0107, jak filozofowie pr\u00f3bowali i pr\u00f3buj\u0105 na nie odpowiada\u0107…<\/p>\n

Sformu\u0142owawszy swoje spontaniczne domys\u0142y, otwieram DYSKUSJ\u0118<\/strong> :).
\nA zatem:
\nDo czego i dlaczego informatycy potrzebuj\u0105 filozofii?<\/em><\/strong><\/p>\n

A mo\u017ce pomyli\u0142em si\u0119, stawiaj\u0105c diagnoz\u0119, \u017ce stan ducha\u00a0 studentek i student\u00f3w kierunk\u00f3w informatycznych sta\u0142 si\u0119 bardziej filozoficzny…
\nJe\u015bli tak, to ciekaw jestem r\u00f3wnie\u017c g\u0142os\u00f3w sceptycznych i antyfilozoficznych.<\/p>\n

Zapraszam serdecznie<\/strong> do rozmowy wszystkich czytelnik\u00f3w bloga — Pawe\u0142 Stacewicz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Obecnym wpisem chcia\u0142bym od\u015bwie\u017cy\u0107, ale te\u017c nieco inaczej ukierunkowa\u0107, dyskusj\u0119 sprzed 11 lat (!), kt\u00f3ra nosi\u0142a tytu\u0142 \u201eCzy informatykom jest potrzebna filozofia?\u201d. Tytu\u0142 ten by\u0142 wyrazem wst\u0119pnego rozpoznania \u201estanu ducha\u201d \u00f3wczesnych student\u00f3w informatyki, kt\u00f3rzy raczej stronili od filozofii. Postrzegali j\u0105 … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46,20,42,8,49],"tags":[],"class_list":["post-11734","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dydaktyka","category-filozofia-informatyki","category-filoz-nauki","category-informatyzm","category-racjonalizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11734","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11734"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11734\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12834,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11734\/revisions\/12834"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11734"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11734"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11734"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}