{"id":11779,"date":"2024-04-26T10:03:09","date_gmt":"2024-04-26T08:03:09","guid":{"rendered":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=11779"},"modified":"2025-09-23T02:45:48","modified_gmt":"2025-09-23T00:45:48","slug":"uwagi-w-kwestii-arytmetyki-sumienia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=11779","title":{"rendered":"Uwagi w kwestii \u201earytmetyki sumienia\u201d"},"content":{"rendered":"

Nie mog\u0105c ze wzgl\u0119d\u00f3w technicznych uczestniczy\u0107 zdalnie w seminarium w PW (po\u015bwi\u0119conym filozofii nauki) z odczytem dra Andrzeja Malca pt.\u00a0 \u201eCzy sumienie komputera mo\u017ce by\u0107 autonomiczne?\u201d, a b\u0119d\u0105c ciekaw jego pogl\u0105d\u00f3w w kwestiach aksjologii i teorii prawa, skorzystam z dost\u0119pno\u015bci Jego ksi\u0105\u017cki \u201eArytmetyka sumienia. Teoria odpowiedzialno\u015bci s\u0142uszno\u015bciowej\u201d<\/a>, \u017ceby na jej podstawie postawi\u0107 Autorowi pytania, kt\u00f3re bym zada\u0142 uczestnicz\u0105c w spotkaniu. Odpowied\u017a m\u00f3g\u0142bym pewnie wyczyta\u0107 ze starannej lektury tej ksi\u0105\u017cki (podczas gdy obecne pytania bior\u0105 si\u0119 z lektury do\u015b\u0107 pobie\u017cnej, na zasadzie wertowania),\u00a0 ale skorzystanie w tym celu z bloga ma t\u0119 przewag\u0119, \u017ce mo\u017ce przybli\u017cy\u0107 tematyk\u0119 ksi\u0105\u017cki tak\u017ce osobom, kt\u00f3re w wymienionym spotkaniu nie bra\u0142y udzia\u0142u.<\/p>\n

Oto kilka moich pyta\u0144:<\/p>\n

1) W nawi\u0105zaniu do uwag metodologicznych na stronie 13, zapytuj\u0119: czy przekonanie o prawdziwo\u015bci aksjomat\u00f3w arytmetyki Peano jest wyst\u0119pkiem przeciw etyce badawczej zalecanej przez filozofi\u0119 analityczn\u0105? Je\u015bli tak, to co do mnie, to jestem osobnikiem wyst\u0119pnym. Zaczynam od przyk\u0142adu z arytmetyk\u0105 w sensie dos\u0142ownym, \u017ceby lepiej wnikn\u0105\u0107 w sens metafory „arytmetyka sumienia”.<\/p>\n

2) Czy dobrze rozumiem, \u017ce wed\u0142ug Autora, gdyby zaksjomatyzowa\u0107 jego aksjologi\u0119, to by\u0142yby to aksjomaty o tre\u015bci podobnie obiektywnej (cho\u0107 zgo\u0142a w innej materii), a wi\u0119c zdania posiadaj\u0105ce warto\u015b\u0107 logiczn\u0105. Je\u015bli istotnie tak Autor s\u0105dzi, to si\u0119 z nim zgadzam, a je\u015bli nie, to got\u00f3w jestem do polemiki.<\/p>\n

3) Popieram gor\u0105co krytyk\u0119\u00a0pogl\u0105du Russella (s.130) o racjonalno\u015bci komunizmu. Ogrom absurd\u00f3w jest w komunizmie\u00a0piorunuj\u0105cy; przyk\u0142adem, kt\u00f3ry powinien by\u0142 przekona\u0107 Russella\u00a0jest dokonana przez von Misesa w latach 20-tych ubieg\u0142ego wieku analiza horrendalnej nieobliczalno\u015bci w centralnym planowaniu gospodarczym, a to z powodu kolosalnej z\u0142o\u017cono\u015bci, kt\u00f3r\u0105 trzeba by ogarn\u0105\u0107 planowaniem. Id\u0105c tym tropem, doradza\u0142bym w dalszych badaniach Autora korzysta\u0107 z poj\u0119cia z\u0142o\u017cono\u015bci algorytmicznej, kt\u00f3re zawdzi\u0119czamy informatyce \u00a0(Chaitin etc.).<\/p>\n

4) Podj\u0105\u0142bym polemik\u0119 ze sm\u0119tnymi rozwa\u017caniami Baumana o niepewno\u015bci. \u00a0Takie jest uwarunkowanie ludzkiej kondycji. A jak sobie z nim radzi\u0107 nie kw\u0119kaj\u0105c, pokaza\u0142 ju\u017c Pascal w regule zwanej po angielsku \u201erule of expected utility\u201d (nie znam dobrego polskiego przek\u0142adu). \u00a0Wesz\u0142a ona do podstaw matematycznej teorii gier i decyzji von Neumanna i Morgensterna, i w tej nowoczesnej postaci jest bardzo godna polecenia uwadze filozof\u00f3w z cechu aksjologicznego.<\/p>\n

Do tych uwag zainspirowa\u0142 mnie ostatni cz\u0142on tytu\u0142u ksi\u0105\u017cki brzmi\u0105cy \u201ewersja pr\u00f3bna\u201d. Brzmi to ujmuj\u0105co skromnie. I zach\u0119ca czytelnika takiego jak niniejszy do w\u0142\u0105czenia si\u0119 z propozycjami co do kontynuacji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie mog\u0105c ze wzgl\u0119d\u00f3w technicznych uczestniczy\u0107 zdalnie w seminarium w PW (po\u015bwi\u0119conym filozofii nauki) z odczytem dra Andrzeja Malca pt.\u00a0 \u201eCzy sumienie komputera mo\u017ce by\u0107 autonomiczne?\u201d, a b\u0119d\u0105c ciekaw jego pogl\u0105d\u00f3w w kwestiach aksjologii i teorii prawa, skorzystam z dost\u0119pno\u015bci … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-11779","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11779","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11779"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11779\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12487,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11779\/revisions\/12487"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11779"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11779"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11779"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}