Obecny wpis publikuj\u0119 w imieniu Pana Olafa Wernera<\/strong>, doktoranta na Wydziale Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej i cz\u0142onka Ko\u0142a Naukowego \u201ePolitechniczne Forum Debaty LOGOS\u201d. Po tych formalnych wst\u0119pach przechodz\u0119 do meritum<\/strong> \ud83d\ude0a i oddaj\u0119 g\u0142os Panu Olafowi ***********\u00a0NARZ\u0118DZIE CZY BYT AUTONOMICZNY? PRZEDMIOT CZY PODMIOT? ***********<\/strong><\/span><\/p>\n Nasz\u0105 refleksj\u0119 chcia\u0142bym zogniskowa\u0107 wok\u00f3\u0142 pytania, kt\u00f3re mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 czysto filozoficzne, a jednak ma kluczowe znaczenie praktyczne \u2013 zar\u00f3wno etyczne, jak i spo\u0142eczne. Czy sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 powinni\u015bmy traktowa\u0107 jak narz\u0119dzie<\/strong>, kt\u00f3rym si\u0119 pos\u0142ugujemy, czy byt autonomiczny<\/strong>, kt\u00f3ry sam w sobie zas\u0142uguje na podmiotowo\u015b\u0107? A m\u00f3wi\u0105c bardziej praktycznie: czy ju\u017c teraz nie zaczynamy jej\u00a0traktowa\u0107 w drugi spos\u00f3b?<\/span> Podmiot versus<\/em>\u00a0narz\u0119dzie \u2013 r\u00f3\u017cnica fundamentalna<\/strong><\/span><\/p>\n U\u017cyte w tytule wpisu s\u0142owa podmiot<\/em> i byt autonomiczny <\/em>nios\u0105 ze sob\u0105 pewne konotacje. Przywodz\u0105 na my\u015bl istot\u0119 (mo\u017cna powiedzie\u0107 tak\u017ce: stworzenie), kt\u00f3ra ma intencje, cele, mo\u017ce cierpie\u0107, mo\u017ce by\u0107 oceniana moralnie. Z kolei narz\u0119dzie<\/em> to przedmiot \u2013 pozbawiony woli, dzia\u0142aj\u0105cy zgodnie z okre\u015blonymi z g\u00f3ry regu\u0142ami, u\u017cyteczny tylko wtedy, gdy kto\u015b go u\u017cywa.<\/span><\/p>\n Zarysowane wy\u017cej rozr\u00f3\u017cnienie mo\u017cna sprowadzi\u0107 do kilku przeciwstawnych cech:<\/span><\/p>\n Testy i pytania graniczne<\/strong><\/span><\/p>\n Jak jednak sprawdzi\u0107, do kt\u00f3rej kategorii co\u015b nale\u017cy? Oczywi\u015bcie najcz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119 o te\u015bcie Turinga<\/strong>, w kt\u00f3rym maszyna \u201ezalicza\u201d test, je\u015bli nie da si\u0119 jej odr\u00f3\u017cni\u0107 od cz\u0142owieka w rozmowie. Ale jest to test behawioralny, nie ontologiczny. To, \u017ce co\u015b wydaje si\u0119<\/em> podmiotem, nie znaczy, \u017ce nim jest<\/em>. Problem staje si\u0119 jeszcze bardziej z\u0142o\u017cony, gdy maszyny \u2013 tak jak dzisiejsze systemy AI \u2013 potrafi\u0105 generowa\u0107 teksty pe\u0142ne emocji, u\u017cywa\u0107 zaimk\u00f3w \u201eja\u201d, \u201emy\u201d, snu\u0107 refleksje i zadawa\u0107 pytania.<\/span> Rozmycie granicy<\/strong><\/span><\/p>\n W praktyce mamy dzi\u015b do czynienia z systemami AI o statusie ontologicznym pomi\u0119dzy<\/strong><\/em>: pomi\u0119dzy przedmiotem i podmiotem, narz\u0119dziem i bytem autonomicznym.<\/span> Dlaczego powy\u017csze rozr\u00f3\u017cnienia maj\u0105 znaczenie?<\/strong><\/span><\/p>\n Rozstrzygni\u0119cie zarysowanych wy\u017cej kwestii nie jest czysto akademickie. Od tego, czy AI traktujemy jako narz\u0119dzie czy podmiot, zale\u017cy:<\/span><\/p>\n Kilka spostrze\u017ce\u0144 do dalszej dyskusji<\/strong><\/span><\/p>\n Maj\u0105c na uwadze okre\u015blone wy\u017cej cechy \u2013 kt\u00f3re pozwalaj\u0105 uszczeg\u00f3\u0142owi\u0107 omawian\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy dwoma podej\u015bciami do AI: przedmiotowym<\/strong> (narz\u0119dziowym) i podmiotowym<\/strong> \u2013 \u00a0przedstawi\u0119 na koniec kilka swoich wst\u0119pnych spostrze\u017ce\u0144<\/strong>.<\/span> ***************************<\/strong><\/span><\/p>\n GOR\u0104CO ZARASZAMY<\/strong> do dyskusji \u2013 Olaf Werner i Pawe\u0142 Stacewicz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Obecny wpis publikuj\u0119 w imieniu Pana Olafa Wernera, doktoranta na Wydziale Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej i cz\u0142onka Ko\u0142a Naukowego \u201ePolitechniczne Forum Debaty LOGOS\u201d. Wpis stanowi element wsp\u00f3\u0142pracy Ko\u0142a z projektem NCN [iTrust]. Interventions against polarisation in society for … Czytaj dalej
\nWpis stanowi element wsp\u00f3\u0142pracy Ko\u0142a z projektem<\/strong> NCN [iTrust]. Interventions against polarisation in society for TRUSTworthy social media: From diagnosis to therapy<\/a><\/em>,\u00a0 kt\u00f3ry jest obecnie realizowany na Politechnice Warszawskiej.<\/p>\n
\n(zapraszaj\u0105c oczywi\u015bcie do dyskusji)\u2026<\/p>\n
\nTe pytania mog\u0105 brzmie\u0107 jak dygresja z powie\u015bci science fiction<\/em> \u2013 a jednak tkwi\u0105 w samym sercu wsp\u00f3\u0142czesnych debat o regulacjach, odpowiedzialno\u015bci, bezpiecze\u0144stwie i zaufaniu wobec technologii.<\/span><\/p>\n\n\n
\n Cecha <\/strong><\/span><\/td>\n Narz\u0119dzie<\/strong><\/span><\/td>\n Podmiot<\/strong><\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n Autonomia<\/em><\/span><\/td>\n Brak \u2013 dzia\u0142a na polecenie i w spos\u00f3b automatyczny.<\/span><\/td>\n Mo\u017ce wykazywa\u0107 w\u0142asn\u0105 inicjatyw\u0119.<\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n Intencjonalno\u015b\u0107<\/em><\/span><\/td>\n Brak \u2013 nie ma w\u0142asnych cel\u00f3w.<\/span><\/td>\n Ma motywacj\u0119 i w\u0142asne cele.<\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n Ewolucyjno\u015b\u0107 (rozw\u00f3j)<\/em><\/span><\/td>\n Rozwija si\u0119 w spos\u00f3b okre\u015blony przez projektanta lub u\u017cytkownika.<\/span><\/td>\n Rozwija si\u0119 (zmienia) \u00a0w spos\u00f3b samodzielny.<\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n Relacja z otoczeniem<\/em><\/span><\/td>\n U\u017cytkownik-przedmiot.<\/span><\/td>\n Podmiot-podmiot (nawet: rywalizacja).<\/span><\/td>\n<\/tr>\n \n Odpowiedzialno\u015b\u0107<\/em><\/span><\/td>\n Nie ponosi konsekwencji za \u201ew\u0142asne\u201d dzia\u0142ania.<\/span><\/td>\n Ponosi konsekwencje, mo\u017ce by\u0107 oceniany i rozliczany (r\u00f3wnie\u017c moralnie).<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
\nCzy istnieje test na podmiotowo\u015b\u0107<\/em><\/strong>?<\/span><\/p>\n
\nInny mo\u017cliwy typ testu to test relacji<\/strong> \u2013 maszyna go zdaje, gdy jej w\u0142asno\u015bci sprawiaj\u0105, \u017ce cz\u0142owiek wchodzi z ni\u0105 w typowo ludzkie relacje, np. emocjonalne, zaufania lub zale\u017cno\u015bci. Zauwa\u017cmy, \u017ce w przypadku dzisiejszych system\u00f3w AI dzieje si\u0119 tak coraz cz\u0119\u015bciej. Zdarzaj\u0105 si\u0119 nawet sytuacje, w kt\u00f3rych ludzie s\u0105 systemem zauroczeni lub zakochuj\u0105 si\u0119 w nim.<\/span>
\nMo\u017cna m\u00f3wi\u0107 tak\u017ce o publicznym te\u015bcie odpowiedzialno\u015bci<\/strong> \u2013 coraz cz\u0119\u015bciej w debacie publicznej pojawia si\u0119 temat odpowiedzialno\u015bci samej AI, a nie tylko jej u\u017cytkownika; im bardziej t\u0119 kwesti\u0119 si\u0119 podnosi i dyskutuje, tym bardziej systemy AI zdaj\u0105 test na bycie podmiotami w\u0142asnych decyzji i dzia\u0142a\u0144 (je\u015bli nawet nie bycie nimi tu i teraz, to przynajmniej na posiadanie takich cech, kt\u00f3re je do podmiotowo\u015bci przybli\u017caj\u0105).<\/span><\/p>\n
\nSystemy, z kt\u00f3rymi si\u0119 stykamy, s\u0105 do pewnego stopnia kreatywne, ale wci\u0105\u017c zastanawiamy si\u0119, czy mog\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 taki stopie\u0144 kreatywno\u015bci, jaki cechuje ludzi. Generuj\u0105 coraz bardziej sensowne teksty, ale nie jeste\u015bmy pewni czy autentycznie je rozumiej\u0105. Prowadz\u0105 rozumowania, ale wahamy si\u0119, czy stoi za tym ich autonomiczny rozum.<\/span>
\nZa wskazanymi w\u0105tpliwo\u015bciami pod\u0105\u017ca nie do ko\u0144ca jednoznaczna terminologia<\/strong>. M\u00f3wimy wprawdzie o \u201eagentach AI\u201d, ale przez techniczny termin \u201eagent\u201d dajemy zna\u0107, \u017ce to jeszcze nie podmiot. M\u00f3wimy o \u201eosobowo\u015bciach cyfrowych\u201d, ale cyfrowych w\u0142a\u015bnie, a nie po prostu o osobowo\u015bciach.<\/span><\/p>\n\n
\nMam nadziej\u0119, \u017ce sprowokuj\u0105 one czytelnik\u00f3w bloga do uwag i komentarzy.
\nNajlepiej, aby by\u0142y one mo\u017cliwie krytyczne \ud83d\ude0a.<\/span><\/p>\n\n