Wyra\u017cona jednym zdaniem konkluzja drugiej cz\u0119\u015bci wpisu brzmi nast\u0119puj\u0105co:
\n\u201ePrzyr\u00f3wnuj\u0105c umys\u0142 do maszyny Turinga, ma si\u0119 na my\u015bli hipotez\u0119, \u017ce poznawcza moc umys\u0142u, a wi\u0119c zakres rozwi\u0105zywalnych przeze\u0144 problem\u00f3w, pokrywa si\u0119 z moc\u0105 obliczeniow\u0105 komputer\u00f3w cyfrowych, kt\u00f3re pod wzgl\u0119dem tej\u017ce mocy s\u0105 r\u00f3wnowa\u017cne maszynom Turinga\u201d.<\/p>\n
Mimo tak dok\u0142adnie rozpisanej konkluzji pozostaje jednak kluczowe pytanie.
\nJak mamy traktowa\u0107 umys\u0142, kt\u00f3rego przytoczona hipoteza dotyczy?<\/p>\n
Pr\u00f3buj\u0105c na nie odpowiedzie\u0107, zacytuj\u0119 szerszy fragment eseju \u201eCzy umys\u0142 jest liczb\u0105?\u201d, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w mojej i Witolda Marciszewskiego ksi\u0105\u017cce p.t. \u201eUmys\u0142 \u2013 Komputer \u2013 \u015awiat. O zagadce umys\u0142u z informatycznego punktu widzenia\u201d.
\nOto zaczerpni\u0119te z tego tekstu obja\u015bnienia (nieznacznie zmienione w stosunku do orygina\u0142u).<\/p>\n
Ot\u00f3\u017c, po pierwsze, mo\u017cna traktowa\u0107 indywidualny umys\u0142 jako obiekt zmienny w czasie, kt\u00f3ry w ka\u017cdej chwili T ma inn\u0105 zawarto\u015b\u0107 informacyjn\u0105, a co za tym idzie wykazuje inne mo\u017cliwo\u015bci. Do rozumienia takiego prowadzi zwyk\u0142a codzienna obserwacja \u2013 wszak my sami, niew\u0105tpliwi posiadacze umys\u0142\u00f3w, nieustannie rozwijamy si\u0119, uczymy, gromadzimy nowe do\u015bwiadczenia, a wskutek tego zawarto\u015b\u0107 naszych umys\u0142\u00f3w, je\u015bli nie doskonali si\u0119, to przynajmniej ulega pewnym zmianom. Ze wzgl\u0119du na owe zmiany \u2013 zmiany post\u0119puj\u0105ce wraz z up\u0142ywem czasu T \u2013 proponujemy nazwa\u0107 umys\u0142 zmienny \u201eT-umys\u0142em\u201d.
\nWyra\u017caj\u0105c jego istot\u0119 w terminach komputerowych, mogliby\u015bmy stwierdzi\u0107, \u017ce T-umys\u0142 jest komputerem, kt\u00f3ry w r\u00f3\u017cnych chwilach T ma dost\u0119p do r\u00f3\u017cnych program\u00f3w; przy czym kwesti\u0105 otwart\u0105 pozostaje, czy programy te dostarcza kto\u015b z zewn\u0105trz, czy te\u017c umys\u0142 tworzy je i uaktywnia sam (wa\u017cne, \u017ce w r\u00f3\u017cnych chwilach T umys\u0142 ma do dyspozycji r\u00f3\u017cne zestawy program\u00f3w).<\/p>\n
Po drugie jednak, mo\u017cna rozumie\u0107 umys\u0142 jako pewn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 niezmienn\u0105, kt\u00f3ra pozornie tylko ulega zmianom, a tak naprawd\u0119 zawiera w sobie pe\u0142en, raz na zawsze okre\u015blony, algorytm post\u0119powania. Algorytm ten wykazuje tak du\u017c\u0105 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 (albo inaczej: jego kod jest liczb\u0105 tak ogromn\u0105), \u017ce nie spos\u00f3b rozwik\u0142a\u0107 wszystkich jego zawi\u0142o\u015bci i stwierdzi\u0107 z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105, jak algorytm ten dzia\u0142a\u0142by w ka\u017cdych okoliczno\u015bciach. W gruncie rzeczy jednak algorytmiczny schemat jest \u015bci\u015ble okre\u015blony, a umys\u0142 \u015bci\u015ble deterministyczny. (Zdaje si\u0119, \u017ce tak w\u0142a\u015bnie postrzega\u0142 umys\u0142 Leibniz, co mo\u017ce stanowi\u0107 punkt wyj\u015bcia do dyskusji ze znawcami my\u015bli tego\u017c filozofa).
\nBy\u0142aby to zatem jaka\u015b niezmienna, statyczna super-struktura, steruj\u0105ca organizmem w spos\u00f3b totalny \u2013 st\u0105d jej proponowana nazwa: \u201eS-umys\u0142\u201d; z literk\u0105 S, kt\u00f3ra ma podkre\u015bli\u0107 zak\u0142adan\u0105 tutaj cech\u0119 statyczno\u015bci umys\u0142u.. Wracaj\u0105c do stylistyki komputerowej, trzeba by powiedzie\u0107, \u017ce S-umys\u0142 przypomina super-komputer wyposa\u017cony w niezwykle wyrafinowane oprogramowanie, obejmuj\u0105ce miliardy gotowych procedur przewidzianych na wszelkie mo\u017cliwe sytuacje (ewentualnie: je\u015bli niekt\u00f3re z tych procedur nie s\u0105 gotowe wprost, to \u201ementalne oprogramowanie\u201d mo\u017ce wygenerowa\u0107 je niezawodnie za pomoc\u0105 pewnych \u015bci\u015ble okre\u015blonych schemat\u00f3w samodoskonalenia, czyli uczenia si\u0119).<\/p>\n
Uzyskujemy zatem dwie skrajnie r\u00f3\u017cne interpretacje dziedziny mentalnej: z jednej strony zmienny i zapewne niedeterministyczny T-umys\u0142, z drugiej strony za\u015b, niezmienny i zapewne deterministyczny S-umys\u0142. Gdzie\u015b pomi\u0119dzy nimi, a raczej w nich, kryje si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 trzecia, a mianowicie umys\u0142 zredukowany do niezb\u0119dnego minimum algorytm\u00f3w, kt\u00f3re pozwol\u0105 mu zrealizowa\u0107 ka\u017cd\u0105 inn\u0105 procedur\u0119 algorytmiczn\u0105. Nazwijmy t\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u201eumys\u0142em minimalnym\u201d, co da si\u0119 skr\u00f3ci\u0107 jako \u201eM-umys\u0142\u201d.
\nZachodzi oczywi\u015bcie pytanie, czy ostatnia koncepcja ma jaki\u015b uchwytny sens psychologiczny, a zatem czy psychologowie rozwa\u017caj\u0105 jaki\u015b odpowiednik M-umys\u0142u. Odpowied\u017a wydaje si\u0119 natychmiastowa. Mentalne minimum by\u0142oby to\u017csame z pewn\u0105 wiedz\u0105 wrodzon\u0105, dzi\u0119ki kt\u00f3rej og\u00f3\u0142 ludzi podobnie si\u0119 rozwija, podobnie rozumuje i podobnie post\u0119puje, wykonuj\u0105c r\u00f3\u017cne czynno\u015bci w spos\u00f3b automatyczny.<\/p>\n
Uwa\u017cny czytelnik wpisu (zw\u0142aszcza odcinka pierwszego) dostrzeg\u0142 zapewne pokrewie\u0144stwo mi\u0119dzy odpowiadaj\u0105cym wiedzy wrodzonej M-umys\u0142em i uniwersaln\u0105 maszyn\u0105 Turinga (UMT). Przypomnijmy, \u017ce UMT potrafi symulowa\u0107 ka\u017cd\u0105 konkretn\u0105 maszyn\u0119 Turinga, a to za spraw\u0105 programu, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy do odczytywania i wykonywania kod\u00f3w wszelkich innych maszyn (kod\u00f3w traktowanych jako dane wej\u015bciowe UMT). Podobnie za\u015b minimalny M-umys\u0142 potrafi odpowiednio zinterpretowa\u0107 i wykona\u0107 ka\u017cd\u0105 dostarczon\u0105 mu procedur\u0119 algorytmiczn\u0105 (niezale\u017cnie od tego, sk\u0105d procedura ta pochodzi).<\/p>\n
I tak oto wr\u00f3cili\u015bmy do poj\u0119cia maszyny Turinga, kt\u00f3re stanowi o\u015b tematyczn\u0105 niniejszego szkicu. Maj\u0105c na oku to poj\u0119cie, spr\u00f3bujmy zastanowi\u0107 si\u0119, co w \u015bwietle trzech r\u00f3\u017cnych interpretacji umys\u0142u (interpretacji hipotetycznych) znaczy teza zr\u00f3wnuj\u0105ca umys\u0142 z maszyn\u0105 Turinga.<\/p>\n
Wypunktujmy:<\/p>\n
(1) zmienny T-umys\u0142 trzeba przyr\u00f3wna\u0107 do serii nast\u0119puj\u0105cych po sobie konkretnych maszyn Turinga (maszyn cz\u0105stkowych, je\u015bli chodzi o og\u00f3\u0142 problem\u00f3w mo\u017cliwych do rozwi\u0105zania przez maszyny Turinga);<\/p>\n
(2) niezmienny S-umys\u0142 mo\u017cna przyr\u00f3wna\u0107 do konkretnej mega-maszyny Turinga (maszyny, kt\u00f3rej program pozwala rozwi\u0105za\u0107 og\u00f3\u0142 problem\u00f3w osi\u0105galnych dla danego umys\u0142u; dopowiedzmy, \u017ce program \u00f3w musi cechowa\u0107 niebywa\u0142a z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 i obj\u0119to\u015b\u0107);<\/p>\n
(3) minimalny M-umys\u0142 mo\u017cna przyr\u00f3wna\u0107 do uniwersalnej maszyny Turinga UMT (tj. maszyny zdolnej symulowa\u0107 ka\u017cd\u0105 maszyn\u0119 konkretn\u0105, pod warunkiem dostarczenia automatowi UMT jej programu).<\/p>\n
I tak oto, spinaj\u0105c w trzech powy\u017cszych punktach r\u00f3\u017cne poj\u0119cia umys\u0142u z r\u00f3\u017cnymi wariantami maszyn Turinga, dotarli\u015bmy do ko\u0144ca trzycz\u0119\u015bciowego szkicu.
\nLicz\u0105c na owocn\u0105 dyskusj\u0119, pozostawiam ten szkic do namys\u0142u zainteresowanym czytelnikom.<\/p>\n
Pawe\u0142 Stacewicz<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wyra\u017cona jednym zdaniem konkluzja drugiej cz\u0119\u015bci wpisu brzmi nast\u0119puj\u0105co: \u201ePrzyr\u00f3wnuj\u0105c umys\u0142 do maszyny Turinga, ma si\u0119 na my\u015bli hipotez\u0119, \u017ce poznawcza moc umys\u0142u, a wi\u0119c zakres rozwi\u0105zywalnych przeze\u0144 problem\u00f3w, pokrywa si\u0119 z moc\u0105 obliczeniow\u0105 komputer\u00f3w cyfrowych, kt\u00f3re pod wzgl\u0119dem tej\u017ce … Czytaj dalej