W „Cyberiadzie” Lem czyni\u0142 satyryczne wycieczki pod adresem robot\u00f3w. Maszyny wyprodukowane przez kt\u00f3rego\u015b z genialnych konstruktor\u00f3w, Trurla lub Klapaucjusza, okazywa\u0142y si\u0119 czasem \u017cenuj\u0105co nieporadne, inne za\u015b irytuj\u0105co z\u0142o\u015bliwe. O nieporadno\u015b\u0107 mo\u017cna czasem podejrzewa\u0107 niekt\u00f3re maszyny Turinga.<\/p>\n
Zajmijmy si\u0119 maszyn\u0105 AT, kt\u00f3rej zbi\u00f3r instrukcji, czyli program\u00f3w do rozwi\u0105zywania problem\u00f3w obliczeniowych, mie\u015bci w sobie uk\u0142ad regu\u0142 logiki predykat\u00f3w zwany systemem Tabel Analitycznych. Zadajmy naszej maszynie pytanie: czy jest tautologi\u0105 logiki predykat\u00f3w nast\u0119puj\u0105ca formu\u0142a?<\/p>\n
[PPS] (x)(Ey) y>x => (Ey)(x) y>x. <\/em> (Symbole kwantyfikator\u00f3w s\u0105 tu w notacji<\/p>\n \nRussella, => oznacza implikacj\u0119, oznaczenie PPS jest skr\u00f3tem od „przyk\u0142ad problemu stopu”.)<\/p>\n Powiedzmy Czytelniku, \u017ce wzi\u0105\u0142e\u015b na siebie chwilowo rol\u0119 maszyny Turinga wyposa\u017conej w program z\u0142o\u017cony z regu\u0142 systemu TA, i z tym wyposa\u017ceniem przyst\u0119pujesz do testowania tautologiczno\u015bci formu\u0142y PPS. Po wykonaniu ilu\u015b wierszy (np. oko\u0142o dwudziestu) dostrzegasz, \u017ce wyw\u00f3d si\u0119 p\u0119tli: dochodzisz do punktu, w kt\u00f3rym regu\u0142y TA zawracaj\u0105 Ci\u0119 do punktu wyj\u015bcia. Wychodz\u0105c ze\u0144 od nowa, po kilku krokach zn\u00f3w zostajesz \u015bci\u0105gni\u0119ty przez program do wiersza wyj\u015bciowego. Takie p\u0119tle powtarzaj\u0105 si\u0119 po wielokro\u0107, produkuj\u0105c te same struktury, tylko ze zbudowane z innych liter. Wci\u0105gni\u0119cie w tryby powtarzaj\u0105cych si\u0119 p\u0119tli grozi tym, \u017ce nie si\u0119 wykona postawionego zadania, na zawsze pozostaj\u0105c w ko\u0142owrocie zap\u0119tle\u0144.<\/p>\n Przypu\u015b\u0107my jednak, \u017ce zostajesz wyzwolony od tego fatum, kt\u00f3re na czas jaki\u015b uczyni\u0142o ci\u0119 maszyn\u0105, a wr\u00f3ciwszy do statusu cz\u0142owieka i spogl\u0105daj\u0105c na miejsce, do kt\u00f3rego doprowadzi\u0142e\u015b wyw\u00f3d jako maszyna, widzisz kilka p\u0119tli generowanych wci\u0105\u017c przez ten sam mechanizm. Zaczynasz wi\u0119c przypuszcza\u0107, \u017ce nigdy nie nast\u0105pi stop, nie wida\u0107 bowiem powodu, dla kt\u00f3rego ten mechanizm mia\u0142by przesta\u0107 dzia\u0142a\u0107. Ten pomys\u0142, je\u015bli trafny, by\u0142by rozwi\u0105zaniem kwestii zwanej problemem stopu. Nie jest do\u0144 zdolna maszyna, bo kieruje ni\u0105 program czyli pewien algorytm, a do natury algorytmu nale\u017cy to, \u017ce jest w nim instrukcja m\u00f3wi\u0105ca, kt\u00f3ry z otrzymywanych kolejno stan\u00f3w maszyny przynosi rozwi\u0105zanie problemu.<\/p>\n \n<\/p>\n \n<\/em>Je\u015bli masz w swym domy\u015ble racj\u0119, to twoja moc intelektualna jako cz\u0142owieka przewy\u017csza pod pewnym wzgl\u0119dem moc maszyny Turinga. Taka moc intelektualna zas\u0142ugiwa\u0142aby na miano super-obliczeniowej, je\u015bli nazwa\u0107 obliczaniem tylko to, co potrafi maszyna Turinga.<\/p>\n Sk\u0105d jednak mo\u017cesz mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce tw\u00f3j domys\u0142 jest trafny? \u017be nie ulegasz z\u0142udzeniu, przewiduj\u0105c powtarzanie si\u0119 w niesko\u0144czono\u015b\u0107 tych samych struktur wracaj\u0105cych po osi\u0105gni\u0119ciu pewnego stanu do punktu wyj\u015bcia? Podane ni\u017cej pytania stanowi\u0105 kwestionariusz s\u0142u\u017c\u0105cy do rozpoznania w\u0142asnych intuicji. Bywaj\u0105 one r\u00f3\u017cne u r\u00f3\u017cnych umys\u0142\u00f3w, nie wiadomo wi\u0119c tego z g\u00f3ry. Trzeba na t\u0119 okoliczno\u015b\u0107 sw\u00f3j umys\u0142 przebada\u0107, czemu s\u0142u\u017cy poni\u017cszy kwestionariusz.<\/p>\n 1. Czy maj\u0105c domys\u0142, \u017ce wyw\u00f3d b\u0119dzie si\u0119 bez ko\u0144ca zap\u0119tla\u0142, uznajesz ten domys\u0142 za wiarogodny?<\/p>\n 2. Je\u015bli odpowiadasz na 1 przecz\u0105co, tzn. nie uznajesz tego przypuszczenia za wiarogodne, to czy kontynuowa\u0142by\u015b wyw\u00f3d bez ko\u0144ca?<\/p>\n 3. Je\u015bli odpowiadasz na 1 twierdz\u0105co, to czy z uznanego przez ciebie faktu, \u017ce post\u0119powanie nigdy si\u0119 nie zako\u0144czy, wywnioskujesz, \u017ce formu\u0142a PPS nie jest tautologi\u0105?<\/p>\n 4. Je\u015bli dochodzisz do zawartej w punkcie 3 konkluzji, to czy uwa\u017casz takie post\u0119powanie za zgodne z postulatem empiryzmu?<\/p>\n 5. Je\u015bli uznasz, \u017ce nie dochowuje ono wymog\u00f3w empiryzmu, to czy z tego powodu wycofasz si\u0119 ze swej konkluzji, czy raczej uznasz, \u017ce nie jeste\u015b empiryst\u0105?<\/p>\n 6. Je\u015bli pozostaniesz przy swym wniosku, \u017ce PPS nie jest tautologi\u0105, to kt\u00f3r\u0105 interpretacj\u0119 swego post\u0119powania (a, b) przyjmiesz spo\u015br\u00f3d dwu nast\u0119puj\u0105cych?<\/p>\n Tym samym stan\u0105\u0142by\u015b na stanowisku algorytmizmu, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce rozwi\u0105zanie ka\u017cdego problemu logicznego lub matematycznego jest w zasi\u0119gu mocy obliczeniowej uniwersalnej maszyny Turinga. Je\u015bli za\u015b z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 obliczeniowa problemu przewy\u017csza mo\u017cliwo\u015bci maszyny z aktualnie posiadanym oprogramowaniem, to algorytmista b\u0119dzie twierdzi\u0142, \u017ce poradzi sobie z tym maszyna z oprogramowaniem odpowiednio efektywniejszym.<\/p>\n Je\u015bli krytyczna dyskusja przechyli\u0142aby szal\u0119 ma rzecz jednej z hipotez dotycz\u0105cych rozstrzygalno\u015bci formu\u0142y PPS, np. 6a lub 6b, to w ka\u017cdym przypadku b\u0119dzie to krok w kierunku takiej lub innej wersji \u015bwiatopogl\u0105du informatycznego. B\u0119dzie to bowiem hipoteza dotycz\u0105ca mocy obliczeniowej obiektu tak we wszech\u015bwiecie wa\u017cnego, jakim jest umys\u0142 czy m\u00f3zg ludzki. Poj\u0119cie za\u015b mocy obliczeniowej na r\u00f3wni z poj\u0119ciem z\u0142o\u017cono\u015bci obliczeniowej problemu tworz\u0105 fundament \u015bwiatopogl\u0105du informatycznego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W „Cyberiadzie” Lem czyni\u0142 satyryczne wycieczki pod adresem robot\u00f3w. Maszyny wyprodukowane przez kt\u00f3rego\u015b z genialnych konstruktor\u00f3w, Trurla lub Klapaucjusza, okazywa\u0142y si\u0119 czasem \u017cenuj\u0105co nieporadne, inne za\u015b irytuj\u0105co z\u0142o\u015bliwe. O nieporadno\u015b\u0107 mo\u017cna czasem podejrzewa\u0107 niekt\u00f3re maszyny Turinga. Zajmijmy si\u0119 maszyn\u0105 AT, … Czytaj dalej \n
\n