{"id":12897,"date":"2026-05-30T08:06:09","date_gmt":"2026-05-30T06:06:09","guid":{"rendered":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=12897"},"modified":"2026-05-30T08:09:28","modified_gmt":"2026-05-30T06:09:28","slug":"sztuczna-inteligencja-a-zagadka-matematycznosci-swiata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=12897","title":{"rendered":"Sztuczna inteligencja a zagadka matematyczno\u015bci \u015bwiata"},"content":{"rendered":"

W jednym z ostatnich numer\u00f3w czasopisma Filozofuj!<\/em><\/strong> ukaza\u0142 si\u0119 m\u00f3j tekst pt. \u201eSztuczna inteligencja a matematyczny platonizm<\/a>\u201d. Przybli\u017cam w nim pewne stanowisko w ramach filozofii matematyki, zgodnie z kt\u00f3rym \u201e\u2026obiekty matematyczne \u2013 takie jak liczby, figury geometryczne czy rozmaito\u015bci r\u00f3\u017cniczkowalne \u2013 istniej\u0105 niezale\u017cnie od intencji cz\u0142owieka i aktywno\u015bci jego umys\u0142u. Jak powiedzia\u0142by Platon, staro\u017cytny prekursor takiego sposobu my\u015blenia, obiekty matematyczne bytuj\u0105 w nadrz\u0119dnym wobec sfery materialnej i mentalnej \u015bwiecie idei<\/em>.\u201d<\/p>\n

Wyja\u015bniam dalej, \u017ce wielu filozof\u00f3w inspirowanych filozofi\u0105 plato\u0144sk\u0105 \u2013 takich jak Leibniz, Kartezjusz czy Micha\u0142 Heller \u2013 broni tezy o matematyczno\u015bci \u015bwiata<\/strong><\/em>. G\u0142osi ona, \u017ce otaczaj\u0105cy nas materialny i niematerialny \u015bwiat jest swojej istocie matematyczny, a wi\u0119c, \u017ce za jego postrzegaln\u0105 zmys\u0142owo i intelektualnie postaci\u0105 kryj\u0105 si\u0119 g\u0142\u0119bokie matematyczne zale\u017cno\u015bci<\/strong><\/em>. Chocia\u017cby takie, o jakich m\u00f3wi\u0105 twierdzenia geometrii czy teorii liczb.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesnym wzmocnieniem powy\u017cszej tezy s\u0105 poznawcze i praktyczne sukcesy nauk<\/strong><\/em>, kt\u00f3re w spos\u00f3b konieczny (a je\u015bli nie konieczny, to przynajmniej wielce u\u017cyteczny) wykorzystuj\u0105 matematyk\u0119. Na przyk\u0142ad: fizyki, chemii, informatyki czy wszelkich dzia\u0142\u00f3w in\u017cynierii.
\nWystarczy u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce sprz\u0119ty, kt\u00f3rych u\u017cywamy niemal codziennie \u2013 od lod\u00f3wki przez samoch\u00f3d do smartfona \u2013 nie powsta\u0142yby, gdyby ludzko\u015b\u0107 nie zna\u0142a opisuj\u0105cych ich dzia\u0142anie struktur matematycznych<\/strong><\/em>.<\/p>\n

I w\u0142a\u015bnie w tym kontek\u015bcie mo\u017cemy przywo\u0142a\u0107 sztuczn\u0105 inteligencj\u0119<\/strong><\/em>, kt\u00f3ra zdaje si\u0119 dostarcza\u0107 nowych argument\u00f3w na rzecz matematyczno\u015bci \u015bwiata.
\nOto d\u0142u\u017cszy i nieznacznie przeredagowany fragment mojego artyku\u0142u, w kt\u00f3rym kwesti\u0119 t\u0119 rozwijam:<\/p>\n

Jak wiadomo, systemy SI dzia\u0142aj\u0105 na podstawie algorytm\u00f3w<\/em>, a wi\u0119c realizuj\u0105 obliczenia, kt\u00f3re w gruncie rzeczy s\u0105 operacjami na obiektach i strukturach matematycznych. S\u0105 one opisywane za pomoc\u0105 teoretycznych modeli oblicze\u0144<\/em>, a na najni\u017cszym poziomie opisu sprowadzaj\u0105 si\u0119 do pewnego rodzaju liczb i dzia\u0142a\u0144 na nich.<\/span>
\nSkoro tak w\u0142a\u015bnie jest, to mo\u017cna sformu\u0142owa\u0107, nast\u0119puj\u0105cy, obliczeniowo-liczbowy, argument na rzecz matematyczno\u015bci umys\u0142u i \u015bwiata: poniewa\u017c w drodze ugruntowanych matematycznie oblicze\u0144<\/em>, jeste\u015bmy w stanie realizowa\u0107 coraz skuteczniej coraz szersz\u0105 palet\u0119 czynno\u015bci poznawczych cz\u0142owieka, od percepcji po uczenie si\u0119, to by\u0107 mo\u017ce, w ostatecznym rozrachunku, \u015bwiat naszych czynno\u015bci umys\u0142owych jest matematyczny<\/em>. Matematyczno\u015b\u0107 system\u00f3w SI uzasadnia w ten spos\u00f3b matematyczno\u015b\u0107 sfery mentalnej.<\/span>
\nA skoro czynno\u015bci\u00a0 realizowane przez SI dotycz\u0105 obiekt\u00f3w, kt\u00f3re te\u017c s\u0105 kodowane informatycznie<\/em><\/strong>, tzw. wirtualnych odpowiednik\u00f3w rzeczywisto\u015bci fizycznej, to nasz argument obejmuje nie tylko \u015bwiat umys\u0142u, ale r\u00f3wnie\u017c \u015bwiat rzeczy, kt\u00f3re ten\u017ce umys\u0142 poznaje.<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie chcia\u0142bym zach\u0119ci\u0107 czytelnika do przeczytania ca\u0142ego artyku\u0142u<\/a>\u2026 a w dalszej kolejno\u015bci do dyskusji nad tytu\u0142owym zagadnieniem:
\nW jaki spos\u00f3b i czy w og\u00f3le post\u0119py w dziedzinie sztucznej inteligencji mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do twierdz\u0105cej odpowiedzi na pytanie o matematyczno\u015b\u0107 \u015bwiata?<\/em><\/p>\n

—\u00a0 Czy faktycznie z faktu, \u017ce systemy SI tak skutecznie realizuj\u0105 coraz wi\u0119cej czynno\u015bci poznawczych cz\u0142owieka, wynika \u017ce umys\u0142 poznawany przez umys\u0142 \u015bwiat s\u0105 w swojej istocie matematyczne?<\/p>\n

—\u00a0 A je\u015bli nie wynika, to dlaczego?<\/em><\/p>\n

Serdecznie zapraszam do lektury i dyskusji<\/strong> \u2013 Pawe\u0142 Stacewicz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W jednym z ostatnich numer\u00f3w czasopisma Filozofuj! ukaza\u0142 si\u0119 m\u00f3j tekst pt. \u201eSztuczna inteligencja a matematyczny platonizm\u201d. Przybli\u017cam w nim pewne stanowisko w ramach filozofii matematyki, zgodnie z kt\u00f3rym \u201e\u2026obiekty matematyczne \u2013 takie jak liczby, figury geometryczne czy rozmaito\u015bci r\u00f3\u017cniczkowalne … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46,41,20,42,8,49],"tags":[],"class_list":["post-12897","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dydaktyka","category-epistemologia","category-filozofia-informatyki","category-filoz-nauki","category-informatyzm","category-racjonalizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12897","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12897"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12897\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12901,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12897\/revisions\/12901"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12897"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12897"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12897"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}