{"id":1740,"date":"2012-04-04T06:16:32","date_gmt":"2012-04-04T06:16:32","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.marciszewski.eu\/?p=1740"},"modified":"2025-09-23T11:25:50","modified_gmt":"2025-09-23T09:25:50","slug":"jakie-pytania-rodzi-monadologia-leibniza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=1740","title":{"rendered":"Jakie pytania rodzi Monadologia Leibniza?"},"content":{"rendered":"

[stextbox id=”CafeAleph”]\u00a0 Glossa do Wariacji na temat Monadologii Leibniza<\/a>.[\/stextbox]
\nFilozofom zawdzi\u0119czamy czasem to, \u017ce odpowiadaj\u0105 na\u00a0 nasze pytania,\u00a0 a kiedy indziej co\u015b zupe\u0142nie innego: u\u015bwiadamiaj\u0105 wa\u017cne pytania\u00a0 kt\u00f3re nam samym nie przysz\u0142y do g\u0142owy.\u00a0 Monadologia nasuwa pytanie, czy istotnie materia dzieli si\u0119 na struktury coraz to\u00a0 mniejsze – w niesko\u0144czono\u015b\u0107?\u00a0 Czytamy w tej sprawie u najwi\u0119kszego z \u017cyj\u0105cych fizyk\u00f3w: „Particles that\u00a0 were thought to be elementary twenty years ago are, in fact, made up of\u00a0 smaller\u00a0 particles. May these, as we go to still higher energies, in turn be found to be made from still smaller particles?<\/em>” S.W.Hawking, „A Brief History of Time”, 1992, s.66).\u00a0 W tej\u017ce sprawie znakomity popularyzator fizyki pisze podobnie, jak nast\u0119puje.<\/p>\n

„Every new accelerator, with its increase\u00a0 in energy\u00a0 and speed, extends science’s field of view to tinier particles and briefer time scales, and every extension seems to bring new information<\/em>.” (J.Gleick, „Chaos. Making a New Science”, 1991, s.115).\u00a0\u00a0 \u015awiadomo\u015b\u0107,\u00a0 \u017ce\u00a0 nauka nie ma jeszcze ostatecznej odpowiedzi na pewne pytanie czyni nas m\u0105drzejszymi od tych, kt\u00f3rym si\u0119 wydaje,\u00a0 \u017ce znaj\u0105 odpowied\u017a. Jak np. ci entuzja\u015bci sztucznej inteligencji, kt\u00f3rzy wierz\u0105, \u017ce gdy miniaturyzacja doprowadzi chipy komputerowe do z\u0142o\u017cono\u015bci mierzonej liczb\u0105 neuron\u00f3w (podobno w roku 2020),\u00a0 to komputer dor\u00f3wna inteligencj\u0105 cz\u0142owiekowi.\u00a0 A czy nie mo\u017ce by\u0107 tak,\u00a0 \u017ce ludzka inteligencja ma uwarunkowania fizyczne na g\u0142\u0119bszym poziomie z\u0142o\u017cono\u015bci, np. kwantowym (jak s\u0105dz\u0105 neurofizjolog J.Eccles i fizyk-informatyk R.Penrose)?\u00a0 A mo\u017ce na jeszcze g\u0142\u0119bszym,\u00a0 je\u015bli takie istniej\u0105?\u00a0 Wtedy mog\u0105 up\u0142yn\u0105\u0107 wieki czy wi\u0119cej,\u00a0 nim nasza wiedza do nich dotrze.<\/p>\n

Inny, inspirowany Monadologi\u0105 temat, w kt\u00f3rym uczona niewiedza wyzwala od wiedzy pozornej to kwestia determinizmu, kt\u00f3ry wyznawa\u0142 Leibniz, a kt\u00f3ry si\u0119 za\u0142amuje w \u015bwietle wsp\u00f3\u0142czesnej nauki. Wg Leibniza ka\u017cde \u017cywe indywiduum (monada) jest odwiecznie zaprogramowane, podczas gdy dzi\u015b pojmujemy\u00a0 wszech\u015bwiat jako otwarty i tw\u00f3rczy, zaskakuj\u0105cy rozwi\u0105zaniami, kt\u00f3re s\u0105 nieprzewidywalne (K.Popper), czego modelowym przejawem jest tw\u00f3rczo\u015b\u0107 matematyczna\u00a0 (K.G\u00f6del).\u00a0 Mo\u017ce jednak wizja Leibniza da si\u0119\u00a0 sharmonizowa\u0107 ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105,\u00a0 podobnie jak kompozytor bior\u0105c jeden motyw z dawnego utworu \u0142\u0105czy go z nowym, w\u0142asnym, i tak powstaje wariacja na temat dawnego?\u00a0 Takie „wariacyjne” podej\u015bcie do Monadologii proponuj\u0119 w szkicu „Informatyczno-dynamiczna natura umys\u0142u. Wariacje na temat Monadologii Leibniza<\/a>” w Cafe Aleph.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[stextbox id=”CafeAleph”]\u00a0 Glossa do Wariacji na temat Monadologii Leibniza.[\/stextbox] Filozofom zawdzi\u0119czamy czasem to, \u017ce odpowiadaj\u0105 na\u00a0 nasze pytania,\u00a0 a kiedy indziej co\u015b zupe\u0142nie innego: u\u015bwiadamiaj\u0105 wa\u017cne pytania\u00a0 kt\u00f3re nam samym nie przysz\u0142y do g\u0142owy.\u00a0 Monadologia nasuwa pytanie, czy istotnie materia … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20,8],"tags":[],"class_list":["post-1740","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-filozofia-informatyki","category-informatyzm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1740","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1740"}],"version-history":[{"count":35,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1740\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12785,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1740\/revisions\/12785"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1740"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1740"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1740"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}