Optymizm poznawczy to cecha wrodzona os\u00f3b uprawiaj\u0105cych nauki \u015bcis\u0142e, nieod\u0142\u0105czny rys ich powo\u0142ania. Po c\u00f3\u017c mieliby si\u0119 trudzi\u0107, z niema\u0142ym cz\u0119sto po\u015bwi\u0119ceniem czasu, energii oraz w\u0142asnych spraw \u017cyciowych, gdyby nie wiara w oczekiwany sukces poznawczy?<\/p>\n
Inaczej ma si\u0119 rzecz z filozofami. Ci dziel\u0105 si\u0119 na dwie kategorie – optymist\u00f3w i pesymist\u00f3w.\u00a0 Podczas gdy w naukach pesymizm poznawczy si\u0119 nie op\u0142aca, jest jak sypanie piasku w tryby umys\u0142u, to w karierze akademickiej filozofa mo\u017ce by\u0107 nawet intratny. \u015awiadczy o tym presti\u017c i profity tych, co uprawiaj\u0105 freudyzm (teza o przewadze pop\u0119d\u00f3w nad rozumem), multikulturalizm (kultura naukowa ma r\u00f3wne prawa z magiczn\u0105 itp.), postmodernizm (grzechem nowoczesno\u015bci jest wiara w rozum), fideizm („rozumie ludzki, ty\u015b ma\u0142y przed Panem”). Nie b\u0119d\u0119 wnika\u0142 w mechanizm takich karier, to temat osobny i zbyt mo\u017ce kusz\u0105cy do ironizowania; wystarczy ta wzmianka jako t\u0142o kontrastowe, by uwydatni\u0107 natur\u0119 optymizmu poznawczego, kt\u00f3ry cechuje klasyk\u0119 filozofii\u00a0 racjonalistyczn\u0105, najpe\u0142niej reprezentowan\u0105 przez\u00a0\u00a0Kartezjusza i Leibniza. Ka\u017cdy z nich zarysowa\u0142 jasno i dobitnie konkurencyjny wzgl\u0119dem drugiego program metodologiczny dotycz\u0105cy ca\u0142o\u015bci wiedzy, tak naukowej jak i filozoficznej. Projekt Leibniza, z jego optymistyczn\u0105 wiar\u0105 w mo\u017cliwo\u015b\u0107 algorytmizacji ca\u0142ej wiedzy, zajmuje poczesne miejsce w tym drzewie genealogicznym, w kt\u00f3rym znajdzie si\u0119 w dwa wieki p\u00f3\u017aniej Program Hilberta.<\/p>\n
Projekt Kartezjusza, z jego krytycyzmem co do sensu i szans algorytmizacji,\u00a0ale za to z wielce optymistyczn\u0105 wiar\u0105 w pot\u0119g\u0119 intuicji intelektualnej,\u00a0nale\u017cy do klasyki konkurencyjnego nurtu racjonalizmu. G\u00f6dlowi uda\u0142o si\u0119\u00a0doj\u015b\u0107 do takich wynik\u00f3w, \u017ce nie musia\u0142 dokonywa\u0107 wyboru mi\u0119dzy przeciwnymi\u00a0opcjami, ale w pewien pomys\u0142owy spos\u00f3b dokona\u0142 syntezy obu optymizm\u00f3w.\u00a0Nie jest to wynik \u0142atwy do przyswojenia, tote\u017c warto skorzysta\u0107 z ka\u017cdego\u00a0\u015brodka mog\u0105cego w tym pom\u00f3c; jednym ze \u015brodk\u00f3w s\u0105 analogie oraz genealogie\u00a0historyczne. Tera\u017aniejszo\u015b\u0107 lepiej rozumiemy dzi\u0119ki wyprowadzaniu jej z\u00a0przesz\u0142o\u015bci, a przesz\u0142o\u015b\u0107 dzi\u0119ki temu, \u017ce dzi\u015b wiemy, do jakiej prowadzi\u0142a\u00a0ona tera\u017aniejszo\u015bci; takim za\u0142o\u017ceniem badawczym kierowali\u015bmy si\u0119 (wesp\u00f3\u0142 z\u00a0Romanem Murawskim) min. w ksi\u0105\u017cce „Mechanization of Reasoning in a\u00a0Historical Perspective”, Amsterdam 1995 (dost\u0119pna przez Google’a i przez\u00a0Kindle’a).<\/p>\n
Optymizm poznawczy nie jest postaw\u0105 powszechn\u0105 ani banaln\u0105. Od\u017cegnywali si\u0119\u00a0od niego staro\u017cytni sofi\u015bci i sceptycy, dzi\u015b za\u015b relatywi\u015bci i postmoderni\u015bci, a \u00a0\u00a0w pewnym aspekcie tak\u017ce pozytywi\u015bci, kt\u00f3rzy s\u0105 optymistami, gdy idzie o\u00a0nauki \u015bcis\u0142e, ale pesymistami co do szans poznania filozoficznego.\u00a0Racjonali\u015bci to optymi\u015bci na ka\u017cdym froncie. W tym gronie mamy Kartezjusza z\u00a0Lebnizem. W czasach nowo\u017cytnych dominuj\u0105 w kr\u0119gu racjonalizmu Georg Cantor i\u00a0Kurt G\u00f6del, je\u015bli wymieni\u0107 najwyrazistszych, lecz tak\u017ce plejada innych\u00a0znakomito\u015bci kt\u00f3rzy \u0142\u0105czyli sw\u00f3j optymistyczny racjonalizm filozoficzny z\u00a0osi\u0105gni\u0119ciami w logice (np. Jan \u0141ukasiewicz), matematyce (np.\u00a0A.N.Whitehead), fizyce (np. Werner Heisenberg).<\/p>\n
Tak zosta\u0142 zarysowany sk\u0142ad Klubu Optymist\u00f3w Poznawczych,\u00a0 w kt\u00f3rym wiod\u0105c\u0105 rol\u0119 graj\u0105 racjonali\u015bci pod przewodem Kartezjusza i Leibniza,\u00a0 Cantora, Hilberta,\u00a0 G\u00f6dla, wspierani przez Ojc\u00f3w Za\u0142o\u017cycieli informatyki, na kt\u00f3rych czele mamy Turinga.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Odcinek A.\u00a0 Klub Optymist\u00f3w Poznawczych Optymizm poznawczy to cecha wrodzona os\u00f3b uprawiaj\u0105cych nauki \u015bcis\u0142e, nieod\u0142\u0105czny rys ich powo\u0142ania. Po c\u00f3\u017c mieliby si\u0119 trudzi\u0107, z niema\u0142ym cz\u0119sto po\u015bwi\u0119ceniem czasu, energii oraz w\u0142asnych spraw \u017cyciowych, gdyby nie wiara w oczekiwany sukces poznawczy? … Czytaj dalej