{"id":4032,"date":"2013-03-02T19:02:11","date_gmt":"2013-03-02T19:02:11","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.marciszewski.eu\/?p=4032"},"modified":"2025-09-23T11:11:57","modified_gmt":"2025-09-23T09:11:57","slug":"o-algorytmicznej-dostepnosci-wiedzy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=4032","title":{"rendered":"O algorytmicznej dost\u0119pno\u015bci wiedzy"},"content":{"rendered":"

Niniejszy wpis kieruj\u0119 przede wszystkim do uczestnik\u00f3w marcowego Seminarium Filozoficznych Problem\u00f3w Podstaw Wiedzy w PAN, na kt\u00f3rym b\u0119d\u0119 referowa\u0142 temat p.t. \u201eO algorytmach i algorytmicznej dost\u0119pno\u015bci wiedzy<\/em>\u201d.<\/p>\n

Poni\u017cej zamieszczam robocze tezy<\/strong> swojego wyst\u0105pienia, a tak\u017ce obszerny fragment<\/strong> referatu \u2013 kt\u00f3ry osoby zainteresowane mog\u0105 przeczyta\u0107 w ca\u0142o\u015bci<\/a>\u00a0 (klikaj\u0105c link obok).<\/p>\n

Informacje te udost\u0119pniam z intencj\u0105 wywo\u0142ania dyskusji<\/strong>, kt\u00f3ra mo\u017ce si\u0119 toczy\u0107 zar\u00f3wno przed seminarium, jak i po nim.
\nZapraszam do niej nie tylko uczestnik\u00f3w seminarium.<\/p>\n

*******<\/p>\n

ROBOCZE TEZY REFERATU<\/strong><\/p>\n

Teza 1<\/strong>
\nIstotnym sk\u0142adnikiem wsp\u00f3\u0142czesnej kultury \u2013 przenikni\u0119tej na wskro\u015b informatyk\u0105 i jej zastosowaniami \u2013 jest \u015bwiatopogl\u0105d informatyczny<\/strong>, u kt\u00f3rego podstaw le\u017cy sk\u0142onno\u015b\u0107 do opisu \u015bwiata za pomoc\u0105 poj\u0119\u0107 wywiedzionych z informatyki.<\/p>\n

Teza 2<\/strong>
\nZaczerpni\u0119te z informatyki poj\u0119cie algorytmu<\/strong>, a tak\u017ce sprz\u0119\u017cone z nim poj\u0119cia z\u0142o\u017cono\u015bci obliczeniowej oraz nieobliczalno\u015bci, mog\u0105 ujawnia\u0107 pewne ograniczenia<\/strong> ludzkiej wiedzy (zasadnicze b\u0105d\u017a tylko praktyczne).<\/p>\n

Teza 3<\/strong>
\nWspomniane w tezie 2 ograniczenia dotycz\u0105 z pewno\u015bci\u0105 tych form zdobywania wiedzy, kt\u00f3re anga\u017cuj\u0105 algorytmy dla maszyn cyfrowych<\/strong> (opisane i badane w ramach modelu uniwersalnej maszyny Turinga).<\/p>\n

Teza 4<\/strong>
\nPoniewa\u017c jednak poj\u0119cie algorytmu jest poj\u0119ciem otwartym<\/strong> (ze wzgl\u0119du na rozw\u00f3j informatyki), mo\u017cna zak\u0142ada\u0107 optymistycznie, \u017ce z pomoc\u0105 coraz to nowych<\/strong> typ\u00f3w algorytm\u00f3w (niekoniecznie cyfrowych) poznawcze ograniczenia ludzkiego umys\u0142u b\u0119d\u0105 sukcesywnie pokonywane<\/strong>.<\/p>\n

Teza 5<\/strong>
\nNiezale\u017cnie od tezy 4 (pesymistycznej) i tezy 5 (optymistycznej) istniej\u0105 dobre racje po temu, by przyj\u0105\u0107 \u017ce w naukowej praktyce obowi\u0105zuje algorytmiczny wzorzec<\/strong> wiedzy.<\/p>\n

*******<\/p>\n

FRAGMENT REFERATU<\/strong><\/span><\/p>\n

10.<\/strong> Mimo oczywistej przydatno\u015bci algorytm\u00f3w do poszerzania zakresu ludzkiej wiedzy okazuje si\u0119, \u017ce istnieje wiedza algorytmicznie niedost\u0119pna<\/strong> \u2013 istniej\u0105 zatem problemy, kt\u00f3rych za pomoc\u0105 pewnego typu algorytm\u00f3w rozwi\u0105za\u0107 nie spos\u00f3b (bezwzgl\u0119dnie lub praktycznie). O fakcie tym przekonuj\u0105 m.in. meta-informatyczne badania nad nieobliczalno\u015bci\u0105<\/strong> problem\u00f3w i z\u0142o\u017cono\u015bci\u0105 <\/strong>algorytm\u00f3w.<\/span>
\n (Odniesiemy si\u0119 do nich koncentruj\u0105c uwag\u0119 na algorytmach dla maszyn cyfrowych).<\/span><\/p>\n

10a.<\/strong> Istniej\u0105 zatem problemy nieobliczalne bezwzgl\u0119dnie<\/strong> \u2013 to znaczy takie, kt\u00f3rych nie mo\u017cna rozwi\u0105za\u0107 algorytmicznie we wszystkich przypadkach szczeg\u00f3lnych. Typowe przyk\u0142ady to: problem stopu maszyny Turinga i problem s\u0142\u00f3w Posta.<\/span><\/p>\n

10b<\/strong>. Istniej\u0105 tak\u017ce problemy nieobliczalne praktycznie<\/strong> \u2013 to znaczy takie, dla kt\u00f3rych nie istniej\u0105 algorytmy o ni\u017cszej z\u0142o\u017cono\u015bci czasowej ni\u017c wyk\u0142adnicza. Dla coraz wi\u0119kszych danych problemy te wymagaj\u0105 rosn\u0105cej lawinowo ilo\u015bci czasu (co przes\u0105dza o ich praktycznej nieobliczalno\u015bci). Typowe przyk\u0142ady to: problem komiwoja\u017cera i problem spe\u0142nialno\u015bci formu\u0142 rachunku zda\u0144.<\/span><\/p>\n

11<\/strong>. W przypadku w\/w problem\u00f3w zachodz\u0105 wa\u017ckie pytania<\/strong> o to, czy: (1) na gruncie innych modeli<\/strong> oblicze\u0144 ni\u017c cyfrowy (turingowski) problemy te stan\u0105 si\u0119 obliczalne?; (2) czy ka\u017cdy z takich problem\u00f3w daje si\u0119 podzieli\u0107 na podproblemy<\/strong>, dla kt\u00f3rych b\u0119d\u0105 istnia\u0142y efektywne rozwi\u0105zania algorytmiczne \u2013 tzw. algorytmy lokalne (w takim lub innym modelu oblicze\u0144)?; (3) czy z praktycznego punktu widzenia problemy takie s\u0105 istotne<\/strong>, np. czy dla potrzeb realnych zastosowa\u0144 nie wystarczy zna\u0107 rozwi\u0105zania problem\u00f3w podobnych, ale obliczalnych?<\/span><\/p>\n

12<\/strong>. Pozytywna<\/strong> odpowied\u017a, na kt\u00f3rekolwiek z powy\u017cszych pyta\u0144 jest wyrazem wiary w \u201eponad-maszynow\u0105\u201d moc ludzkiego umys\u0142u<\/strong>, kt\u00f3ry:<\/span>
\n \u2022 w przypadku pozytywnej odpowiedzi na (1), by\u0142by w stanie obmy\u015bla\u0107 coraz to nowe modele oblicze\u0144;<\/span>
\n \u2022\u00a0 w przypadku pozytywnej odpowiedzi na (2), by\u0142by w stanie trafnie wyodr\u0119bnia\u0107 z danego problemu obliczalne podproblemy;<\/span>
\n \u2022 w przypadku pozytywnej odpowiedzi na (3), by\u0142by w stanie ocenia\u0107, czy dany problem jest praktycznie istotny, a w razie konieczno\u015bci zast\u0119powa\u0107 go problemem podobnym.<\/span><\/p>\n

12a<\/strong>. Wok\u00f3\u0142 pozytywnej odpowiedzi na powy\u017csze pytania, zw\u0142aszcza na pytanie pierwsze, mo\u017cna zbudowa\u0107 optymistyczn\u0105<\/strong> wersj\u0119 \u015bwiatopogl\u0105du informatycznego, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 umys\u0142 ludzki buduje wiedz\u0119 nie tylko algorytmicznie, lecz r\u00f3wnie\u017c intuicyjnie<\/strong> \u2013 gdy metoda algorytmiczna (zwi\u0105zana np. z okre\u015blonym typem algorytm\u00f3w) napotyka trudno\u015b\u0107, uaktywnia si\u0119 poznawcza intuicja, kt\u00f3ra generuje nowe poj\u0119cia lub nowe typy algorytm\u00f3w (zwi\u0119kszaj\u0105c poznawcz\u0105 moc umys\u0142u).<\/span><\/p>\n

13<\/strong>. Negatywna<\/strong> odpowied\u017a na ka\u017cde z powy\u017cszych pyta\u0144 (pkt 11) jest wyrazem wiary w zasadnicz\u0105 algorytmiczn\u0105 niedost\u0119pno\u015b\u0107<\/strong> pewnego rodzaju wiedzy \u2013 zasadnicz\u0105, bo charakteryzuj\u0105c\u0105 zar\u00f3wno ludzki umys\u0142, jak i ka\u017cdy umys\u0142 sztuczny.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niniejszy wpis kieruj\u0119 przede wszystkim do uczestnik\u00f3w marcowego Seminarium Filozoficznych Problem\u00f3w Podstaw Wiedzy w PAN, na kt\u00f3rym b\u0119d\u0119 referowa\u0142 temat p.t. \u201eO algorytmach i algorytmicznej dost\u0119pno\u015bci wiedzy\u201d. Poni\u017cej zamieszczam robocze tezy swojego wyst\u0105pienia, a tak\u017ce obszerny fragment referatu \u2013 kt\u00f3ry … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41,42,8],"tags":[],"class_list":["post-4032","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-epistemologia","category-filoz-nauki","category-informatyzm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4032","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4032"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4032\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12749,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4032\/revisions\/12749"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4032"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4032"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4032"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}