{"id":4256,"date":"2013-03-14T06:33:16","date_gmt":"2013-03-14T06:33:16","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.marciszewski.eu\/?p=4256"},"modified":"2025-09-23T11:11:29","modified_gmt":"2025-09-23T09:11:29","slug":"czy-istnieja-powierzchnie-linie-i-punkty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=4256","title":{"rendered":"Czy istniej\u0105 powierzchnie, linie i punkty?"},"content":{"rendered":"

ZAGAJENIE DYSKUSJI nad artyku\u0142em w zbiorach Cafe Aleph: <\/span>Confrontation of reism with type-theoretical approach and everyday experience.<\/i>  <\/span><\/a><\/h3>\n

Niniejszy wpis wydobywa z w\/w artyku\u0142u punkty, co do kt\u00f3rych jego autor, jako zwolennik  g\u00f6dlowskiego platonizmu, chcia\u0142by polemizowa\u0107 ze zwolennikami nominalizmu. Jest on bowiem polemik\u0105 z nominalizmem<\/em> reprezentowanym przez Andrzeja Grzegorczyka pod nazw\u0105 reizmu<\/em> zapo\u017cyczon\u0105 od Tadeusza Kotarbi\u0144skiego. Grzegorczyk, \u017ceby uczyni\u0107 reizm przydatnym do opisu rzeczywisto\u015bci uzupe\u0142nia go o Russella teori\u0119 typ\u00f3w, a \u017ceby uczyni\u0107 go przekonuj\u0105cym, podaje na jego rzecz argumenty z codziennego do\u015bwiadczenia.\n<\/p>\n

Dla ontologii i filozofii nauki szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest rozwa\u017canie Grzegorczyka o punktach geometrycznych (referowane w odc.5,  s.123), gdzie uznaje on niezr\u00f3wnan\u0105 przydatno\u015b\u0107 dla matematyki, fizyki i techniki geometrii opartej na poj\u0119ciu punktu. Wiemy przy tym (z czym Grzegorczyk si\u0119 zgadza w prowadzonych z nim dyskusjach),  \u017ce o takiej przydatno\u015bci nie mo\u017ce nawet \u015bni\u0107 konkurencyjna, forsowana przez reist\u00f3w, mereologia. Tak powstaje problem, b\u0119d\u0105cy w centrum uwagi pragmatystycznej filozofii nauki: czy p\u0142odno\u015b\u0107 teoretyczna i technologiczna poj\u0119cia pozwala przypisa\u0107 istnienie jego desygnatowi?  Twierdz\u0105co odpowiada na to pragmatyzm (cechuj\u0105cy min. G\u00f6dla), przecz\u0105co nominalizm Goodmana (zob. s.116, przypis 9).  Kieruj\u0119 wi\u0119c pierwsze pytanie do reist\u00f3w:  [1]<\/b> czy podzielaj\u0105 stanowisko Goodmana, \u017ce matematyk i fizyk tworz\u0105 fikcje,  a tylko filozof  zna prawd\u0119 o naturze rzeczywisto\u015bci? <\/em><\/p>\n

Pewnik reizmu „Istniej\u0105 tylko bry\u0142y” Grzegorczyk akceptuje wesp\u00f3\u0142 z tez\u0105 epistemologiczn\u0105, \u017ce podstawowym,  i najbardziej wiarogodnym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy jest codzienne do\u015bwiadczenie zmys\u0142owe.  Ono wi\u0119c powinno nas przekonywa\u0107 o istnieniu bry\u0142.  Do\u015bwiadczamy  jednak  widok\u00f3w s\u0142o\u0144ca czy ksi\u0119\u017cyca nie jako bry\u0142, lecz jako powierzchni, a  to, \u017ce s\u0105 one bry\u0142ami jest wynikiem teoretyzowania.  St\u0105d pytanie [2] <\/b>Czy istniej\u0105 powierzchnie?<\/em> Oraz [3] <\/b>Je\u015bliby powierzchnie istnia\u0142y, to co z istnieniem linii i punkt\u00f3w?<\/em><\/p>\n

Kluczem do konfrontacji reizmu z teori\u0105 typ\u00f3w mo\u017ce by\u0107 uwaga Grzegorczyka, \u017ce teoria typ\u00f3w jest wsp\u00f3\u0142czesnym odpowiednikiem arystotelesowej koncepcji kategorii. Przy oczywistych r\u00f3\u017cnicach,  istotnie maj\u0105 one wa\u017cny punkt wsp\u00f3lny: \u017ce samodzielne istnienie przys\u0142uguje tylko indywiduom. Arystoteles wraz z tym wprowadza poj\u0119cie bytowania niesamodzielnego,  jakie maj\u0105 cechy, relacje itp., wymagaj\u0105ce do swej egzystencji indywidu\u00f3w.  [4] <\/b>Czy interpretacja Russella przez Grzegorczyka dopuszcza jaki\u015b odpowiednik  byt\u00f3w niesamodzielnych, kt\u00f3rymi by\u0142yby relacje, zbiory, zbiory zbior\u00f3w itd.? <\/em> Niekt\u00f3rzy, jak Meinong, okre\u015blaj\u0105 ten spos\u00f3b bytowania jako „subsistence”.  Takiego statusu  nie dopuszcza oryginalny reizm Kotarbi\u0144skiego.  [5]<\/b> Czy dopuszcza zliberalizowany przez teori\u0119 typ\u00f3w reizm Grzegorczyka?<\/em><\/p>\n

I wreszcie: [6]<\/b> Czy ten liberalizm obejmie tak\u017ce powierzchnie, linie i punkty, przyznaj\u0105c im  status bytowania niesamodzielnego w obr\u0119bie bry\u0142?<\/em>   \u017beby wyrazi\u0107 odpowied\u017a twierdz\u0105c\u0105, obejmuj\u0105ca te\u017c punkty, wprowadzam w moim artykule poj\u0119cie abstract constituents<\/i> (odc.3, od s.114), zaliczaj\u0105c do tej kategorii wszelkie inne obiekty geometryczne,  a tak\u017ce zbiory,  liczby itp. W szczeg\u00f3lno\u015bci, przyznanie takiego statusu punktom rozci\u0105gn\u0119\u0142oby si\u0119 na continuum liczb rzeczywistych. By\u0142aby to nowoczesna forma platonizmu, uzgodniona z empiryzmem i wsparta przez pragmatyzm, kt\u00f3ry zaliczenie do tej kategorii lub odmow\u0105 zaliczenia uzale\u017cnia od p\u0142odno\u015bci  danej  teorii zastosowaniach.  Tym  o\u015bwiadczeniem poddaje pod dyskusj\u0119, pr\u00f3cz kontrowersyjnych (moim zdaniem) twierdze\u0144 reizmu, moje w\u0142asne stanowisko formu\u0142owane i motywowane w artykule.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

ZAGAJENIE DYSKUSJI nad artyku\u0142em w zbiorach Cafe Aleph: Confrontation of reism with type-theoretical approach and everyday experience.  Niniejszy wpis wydobywa z w\/w artyku\u0142u punkty, co do kt\u00f3rych jego autor, jako zwolennik  g\u00f6dlowskiego platonizmu, chcia\u0142by polemizowa\u0107 ze zwolennikami nominalizmu. Jest on … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41,42],"tags":[],"class_list":["post-4256","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-epistemologia","category-filoz-nauki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4256","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4256"}],"version-history":[{"count":51,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4256\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12747,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4256\/revisions\/12747"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4256"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4256"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}