Jak same nazwy wskazuj\u0105, b\u0119dzie to rozmowa dw\u00f3ch – nazwijmy to – blog\u00f3w, kt\u00f3re z racji pokrewnej tematyki s\u0105 sobie wzajem bliskie.\u00a0 Ten m\u00f3j blog jest z zamierzenia polemiczny, a „Zmowa Obywatelska”<\/a> stoi na stra\u017cy polemicznego etosu. Trudno wi\u0119c o lepszy adres, \u017ceby wymieni\u0107 pogl\u0105dy, jak\u00a0 toczy\u0107 polemiki, \u017ceby owemu etosowi sprosta\u0107.<\/p>\n Pewnym u\u0142atwieniem w udzieleniu odpowiedzi mo\u017ce by\u0107 materia\u0142,\u00a0 kt\u00f3ry w swoim czasie wytworzy\u0142em, zreszt\u0105 z inspiracji kole\u017canek i koleg\u00f3w ze „Zmowy”, kt\u00f3ry daj\u0119 jako osobny artyku\u0142<\/a> w tej samej co obecny tekst kategorii ,,Dyskurs Publiczny”.\u00a0 S\u0105 tam pytania i propozycje odpowiedzi, ale bardzo cz\u0105stkowe, jedynie jako drobny przyk\u0142ad, jak mo\u017cna by si\u0119 do sprawy zabiera\u0107.\u00a0 Tutaj chcia\u0142bym postawi\u0107 kwesti\u0119 pe\u0142niej, rozpisuj\u0105c j\u0105 na seri\u0119 dope\u0142niaj\u0105cych si\u0119 wzajem pyta\u0144 szczeg\u00f3\u0142owych.<\/p>\n 1.\u00a0 Czy jest rzecz\u0105 nagann\u0105 ocenia\u0107 post\u0119powanie, a w tym wypowiadanie si\u0119,<\/em> drugiego cz\u0142owieka?<\/em><\/p>\n Pytam nie z powodu niewiedzy.\u00a0 Oczywiste, \u017ce sam fakt oceny nie jest naganny. Mo\u017ce by\u0107 nawet chwalebny, je\u015bli jako\u015b s\u0142u\u017cy naprawie \u015bwiata. Naganny mo\u017ce by\u0107 natomiast spos\u00f3b oceniania, a jaki to ma by\u0107 spos\u00f3b, to sprawa nast\u0119pnych pyta\u0144. Obecne pytanie stawiam dlatego, \u017ce mo\u017cna si\u0119 spotka\u0107 z pogl\u0105dem (np. u postmodernist\u00f3w), \u017ce ocenianie jest niedopuszczalnym wywy\u017cszaniem si\u0119 ponad obiekt oceny, jest wi\u0119c naganne (oczywi\u015bcie, uznanie czego\u015b za naganne samo jest ocen\u0105 gani\u0105c\u0105, a wi\u0119c trzeba by te\u017c uzna\u0107 je za naganne, i tak dostajemy absurd).\u00a0 Chcia\u0142bym mie\u0107 pewno\u015b\u0107, czy intencje Zmowy s\u0105 wolne od tego absurdu, kt\u00f3ry szerzy si\u0119 dzi\u015b w \u015brodowiskach\u00a0 gromadz\u0105cych si\u0119 pod sztandarami postmodernizmu i multikulturalizmu.<\/p>\n 2.\u00a0 Czy jest rzecz\u0105 nagann\u0105 wypowiada\u0107 oceny negatywne?<\/em><\/p>\n Nie przysz\u0142oby mi na my\u015bl to pytanie, bo jest dla mnie oczywista odpowied\u017a przecz\u0105ca, gdyby nie to, \u017ce w deklaracjach Zmowy jawi si\u0119 zalecenie, \u017ceby nie zajmowa\u0107 si\u0119 przypadkami, kt\u00f3re ocenia si\u0119 negatywnie. Bo tak chyba trzeba rozumie\u0107 nast\u0119puj\u0105ce zdanie jednego z uczestnik\u00f3w\u00a0 „Zmowy”:\u00a0 Unikaliby\u015bmy wprowadzania czarnej ksi\u0119gi z\u0142ych praktyk polityk\u00f3w, komentator\u00f3w, dziennikarzy w \u017cyciu publicznym.<\/em> Szkoda, \u017ce jest tu tryb warunkowy, kt\u00f3ry rozmywa spraw\u0119; gdyby powiedziano „powinni\u015bmy unika\u0107” by\u0142aby jasno\u015b\u0107, ale domy\u015blam si\u0119, \u017ce intencj\u0105 jest dyrektywa o powinno\u015bci.<\/p>\n Przypu\u015b\u0107my, \u017ce osoby dobrze rozeznane w idei\u00a0 „Zmowy” uznaj\u0105,\u00a0 \u017ce wypowiadanie ocen, tak\u017ce negatywnych nie jest samo w sobie naganne. To utorowa\u0142oby drog\u0119 do dalszych pyta\u0144 maj\u0105cych si\u0119 przyczyni\u0107 do powstania kodeksu dyskursu publicznego – KDP.\u00a0 Sta\u0142oby si\u0119 m.in. jasne, \u017ce nie jest naruszeniem tego kodeksu prowadzenie polemiki, czyli dyskursu bior\u0105cego si\u0119 z niezgody; a nie zgadzam si\u0119 na to, co oceniam negatywnie – jako fa\u0142szywe, szkodliwe etc.<\/p>\n Z tego , \u017ce co\u015b jest dozwolone, nie wynika, \u017ce jest obowi\u0105zuj\u0105ce.\u00a0 St\u0105d nast\u0119pne pytanie.<\/p>\n 3.\u00a0 Czy w imi\u0119 naprawy dyskursu publicznego powinno si\u0119\u00a0 zwraca\u0107 uwag\u0119 na<\/em> zachowania niew\u0142a\u015bciwe i publicznie ocenia\u0107 je negatywnie, do\u0142\u0105czaj\u0105c w<\/em> razie potrzeby przes\u0142anki takiej oceny w celu przekonania do niej innych?<\/em><\/p>\n Jako posiadacz blogu „Polemiki” widz\u0119\u00a0 racj\u0119 jego bytu w krytykowaniu tego, co uwa\u017cam za niew\u0142a\u015bciwe, co \u015bwiadczy, \u017ce uznaj\u0119 tak\u0105 powinno\u015b\u0107. Ale mo\u017ce si\u0119 myl\u0119, a jaki\u015b miarodajny rzecznik „Zmowy” odniesie si\u0119 do mojego stanowiska polemicznie, przekonuj\u0105c mnie, \u017ce w KDP nie ma miejsca na tak\u0105 norm\u0119.<\/p>\n Nast\u0119pne\u00a0 pytanie dotycz\u0105 ju\u017c nie faktu wyg\u0142aszania ocen, ale sposobu ich wyg\u0142aszania: jaki by\u0107 on powinien. \u017beby podj\u0105\u0107 ten temat, niezb\u0119dne s\u0105 pewne wyja\u015bnienia wst\u0119pne.<\/p>\n Przez dyskurs publiczny rozumiem m.in. ten, kt\u00f3ry dokonuje si\u0119 w publikacjach; nie jest to definicja zupe\u0142na, bo do takiego dyskursu nale\u017c\u0105 te\u017c np. ko\u015bcielne homilie, ale dla obecnych rozwa\u017ca\u0144 wystarczy okre\u015blenie cz\u0105stkowe.\u00a0 Na tej podstawie trzeba odr\u00f3\u017cnia\u0107 dyskurs publiczny naukowy od publicystycznego.\u00a0 W naukach spo\u0142ecznych powinny wyst\u0119powa\u0107 oceny, podobnie jak w publicystyce, ale inaczej motywowane i formu\u0142owane.\u00a0 Zagadnienia dopuszczalno\u015bci oraz poznawczej potrzeby pos\u0142ugiwania si\u0119 ocenami w naukach spo\u0142ecznych jest szeroko debatowane i nie miejsce tu na jego podejmowanie.\u00a0 Wska\u017c\u0119 tylko, \u017ce konstrukcja my\u015blowa klasyka nauk spo\u0142ecznych, jakim by\u0142 Max Weber, wspiera si\u0119 na paru poj\u0119ciach warto\u015bciuj\u0105cych, jak „racjonalno\u015b\u0107”, ,,obliczalno\u015b\u0107” itp.\u00a0 (wiem, \u017ce Weber jest na wyk\u0142adach socjologii przedstawiany jako autor dyrektywy zabraniaj\u0105cej warto\u015bciowa\u0144, ale taka wyk\u0142adnia \u015bwiadczy o nader pobie\u017cnej lekturze pism Webera).\u00a0 W dyskursie naukowym oceny powinny by\u0107 uzasadniane tak, jak si\u0119 uzasadnia inne twierdzenia naukowe przez rozumowania wyprowadzaj\u0105ce wnioski z podstawowych za\u0142o\u017ce\u0144; nie ma tu miejsca na emocje jako czynnik wp\u0142ywaj\u0105cy na tre\u015b\u0107 twierdze\u0144 lub spos\u00f3b jej przedstawienia.\u00a0 To oczywiste.\u00a0 Nie jest natomiast oczywiste, jak sprawa powinna wygl\u0105da\u0107 w publicystyce.\u00a0 St\u0105d dwa nast\u0119pne pytania.<\/p>\n 4.\u00a0 Czy w publicystyce politycznej, gdy si\u0119 wyg\u0142asza oceny, wolno <\/strong>z<\/em> nimi \u0142\u0105czy\u0107 \u0142adunek emocjonalny znajduj\u0105cy sw\u00f3j wyraz w stylistyce<\/em> wypowiedzi?<\/em><\/p>\n 5. Czy w publicystyce politycznej, gdy si\u0119 wyg\u0142asza oceny,\u00a0 powinno si\u0119<\/strong> z<\/em> nimi \u0142\u0105czy\u0107 \u0142adunek emocjonalny znajduj\u0105cy sw\u00f3j wyraz w stylistyce<\/em> wypowiedzi?<\/em><\/p>\n Je\u015bli na pytanie 5 odpowie si\u0119 twierdz\u0105co, to nale\u017cy te\u017c\u00a0 da\u0107 odpowied\u017a twierdz\u0105c\u0105 na 4, poniewa\u017c ta druga wynika logicznie z pierwszej. Moim zdaniem nale\u017cy na 5 odpowiedzie\u0107 twierdz\u0105co, ale mo\u017ce si\u0119 myl\u0119; w ka\u017cdym razie, ch\u0119tnie podejm\u0119 polemik\u0119 z jakim\u015b rzecznikiem Zmowy, kt\u00f3ry by w jej imieniu reprezentowa\u0142 stanowisko przeciwne.\u00a0 A dlaczego odpowiadam na 5 twierdz\u0105co?\u00a0 Dlatego, \u017ce celem tekstu publicystycznego jest nie tylko opis rzeczywisto\u015bci, lecz tak\u017ce jej przekszta\u0142canie, a chodzi tu o rzeczywisto\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 kszta\u0142towan\u0105 przez ludzi. Nale\u017cy wi\u0119c w publicystyce nie tylko opisywa\u0107 \u015bwiat spo\u0142eczny, jakim on jest, lecz tak\u017ce wskazywa\u0107, jakim by\u0107 powinien, co czyni si\u0119 za pomoc\u0105 ocen, oraz skutecznie motywowa\u0107 odbiorc\u0119 tekstu do dzia\u0142ania na rzecz tego, jakim by\u0107 powinien. Skuteczna za\u015b motywacja musi zawiera\u0107 silny \u0142adunek emocjonalny.\u00a0 To gniew na z\u0142e rz\u0105dy determinuje, na kogo zag\u0142osuj\u0105 wyborcy, a czasem wyprowadza ich jako demonstrant\u00f3w na ulice. To uznanie czy podziw dla przyw\u00f3dcy sk\u0142ania do poparcia jego programu rz\u0105dzenia.\u00a0 Tak wi\u0119c do kanonu obowi\u0105zk\u00f3w publicysty politycznego nale\u017cy umiej\u0119tne kszta\u0142towanie emocji spo\u0142ecznych, tak by dobrze s\u0142u\u017cy\u0142y krajowej racji stanu.<\/p>\n Takie zdefiniowanie roli publicysty nie znaczy bynajmniej,\u00a0 \u017ce w budzeniu emocji wszystkie chwyty s\u0105 dozwolone. St\u0105d zagadnienie nast\u0119pne i ostatnie, kt\u00f3re w\u0142a\u015bciwie nie jest pojedynczym pytaniem, lecz ca\u0142\u0105 ich wi\u0105zk\u0105.<\/p>\n 6.\u00a0 Jaki\u00a0 repertuar s\u0142owny i styl\u00a0 j\u0119zykowy nale\u017cy stosowa\u0107 w publicystyce<\/em> politycznej, \u017ceby nale\u017cycie ukierunkowa\u0107 i umotywowa\u0107 odbiorc\u00f3w do dzia\u0142a\u0144<\/em> dla dobra pa\u0144stwa?<\/em><\/p>\n Na to pytanie nie da si\u0119 odpowiedzie\u0107 jednym lub kilkoma zdaniami. Trzeba tu sporz\u0105dzi\u0107 d\u0142ug\u0105 list\u0119 przyk\u0142ad\u00f3w negatywnych (te bywaj\u0105 skuteczniejsze) oraz pozytywnych i zda\u0107 si\u0119 na to, \u017ce czytelnik zdo\u0142a z nich wyabstrahowa\u0107 nale\u017cyte regu\u0142y post\u0119powania, kt\u00f3rych sformu\u0142owanie og\u00f3lne nie jest mo\u017cliwe, mamy tu bowiem zbyt wielk\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107, \u017ceby da\u0142o si\u0119 j\u0105 uj\u0105\u0107 w og\u00f3lnej formule.\u00a0 Praca nad sporz\u0105dzeniem takiej listy to kolosalne zadanie, ale nie wydaje si\u0119, by przekracza\u0142o ono (je\u015bli po\u015bwi\u0119ci si\u0119 na nie dostatecznie wiele czasu) potencja\u0142 intelektualny „Zmowy Obywatelskiej” – jaki si\u0119 wy\u0142ania z listy jej sygnatariuszy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jak same nazwy wskazuj\u0105, b\u0119dzie to rozmowa dw\u00f3ch – nazwijmy to – blog\u00f3w, kt\u00f3re z racji pokrewnej tematyki s\u0105 sobie wzajem bliskie.\u00a0 Ten m\u00f3j blog jest z zamierzenia polemiczny, a „Zmowa Obywatelska” stoi na stra\u017cy polemicznego etosu. Trudno wi\u0119c o … Czytaj dalej