\u00a71.<\/strong>Tak poj\u0119ty mechanicyzm jest osi\u0105gni\u0119ciem i zas\u0142ug\u0105 Kurta G\u00f6dla, cho\u0107 on sam u\u017cywa\u0142 tego s\u0142owa na okre\u015blenie doktryny swych oponent\u00f3w. <\/p>\n Nasuwa si\u0119 ono jako pierwszoplanowe przy lekturze\u00a0 ksi\u0105\u017cki Marcina Mi\u0142kowskiego „Explaining the Computational Mind”, MIT Press 2013,\u00a0 napisanej z niema\u0142ym znawstwem tematu i pobudzaj\u0105cej intensywnie do namys\u0142u (ewenementem jest wydanie rozprawy m\u0142odego autora z Polski przez\u00a0 wydawnictwo o tak \u015bwiatowej renomie).\u00a0 Do tego,\u00a0 \u017ceby uzna\u0107 to pytanie za\u00a0 pierwszoplanowe, sk\u0142aniaj\u0105\u00a0 ju\u017c pierwsze zdania ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n This book is explaining cognitive processes by appeal to computation. The mind can be explained computationally because it is<\/strong> computational.<\/p><\/blockquote>\n Powiedzie\u0107, \u017ce umys\u0142 jest obliczeniowy w klasycznym tej przydawki rozumieniu, to tyle, co powiedzie\u0107, \u017ce umys\u0142 jest uniwersaln\u0105 maszyn\u0105 Turinga<\/em>, nazywan\u0105 dalej (dla skr\u00f3tu) robotem<\/em>.\u00a0 Czy Autor tak klasycznie rozumie swe tytu\u0142owe okre\u015blenie? Nie daje\u00a0 do tego podstawy, skoro sw\u00f3j\u00a0 komputacjonizm, kt\u00f3rego wyk\u0142adem i obron\u0105 jest ta ksi\u0105\u017cka obdarza autor przydawkami „pluralistyczny” i „ekumeniczny”.\u00a0 Podpisuje si\u0119 on r\u00f3wnie\u017c,\u00a0 z podobn\u0105\u00a0 si\u0142\u0105 przekonania, pod pogl\u0105dem, kt\u00f3ry okre\u015bla jako mechanicyzm, wolno wi\u0119c wnosi\u0107, \u017ce s\u0105 to nazwy tego samego stanowiska, ujmowanego w r\u00f3\u017cnych aspektach. Je\u015bli tak, to do niego te\u017c nale\u017cy odnosi\u0107 obie wspomniane przydawki.<\/p>\n <\/p>\n Cho\u0107 mamy wypowiedzi Autora, kt\u00f3re wskazuj\u0105,\u00a0 \u017ce\u00a0 rozumie on termin „computational” inaczej, pozwol\u0119 sobie w tym rozwa\u017caniu przyj\u0105\u0107 \u00f3w sens klasyczny na prawach my\u015blowego eksperymentu. Um\u00f3wmy si\u0119, \u017ce to ja jestem skrajnym mechanicyst\u0105,\u00a0 kt\u00f3ry pr\u00f3buje zredukowa\u0107 umys\u0142 do robota i przy takiej redukcji pyta, jak sobie mo\u017ce on poradzi\u0107 z wymy\u015bleniem aksjomat\u00f3w arytmetyki liczb naturalnych, <\/a> co\u00a0 uczyni\u0142 (domniemany)\u00a0 robot imieniem Giuseppe Peano w roku 1889.<\/p>\n Autor za\u015b omawianej ksi\u0105\u017cki, maj\u0105c\u00a0 w moim uj\u0119ciu tak jawne i radykalne sformu\u0142owanie mechanicyzmu, b\u0119dzie mia\u0142 sposobno\u015b\u0107 do odpowiedzi, czy z tak radykalnym\u00a0 by si\u0119 zgodzi\u0142.\u00a0 Jego postulowanie pluralistycznego czy, jak powida, ekumenicznego\u00a0 mechanicyzmu<\/p>\n Je\u015bli tak, to jako szczery mechanicysta radykalny b\u0119dzie mia\u0142 te\u017c okazj\u0119 do korekt czy ulepsze\u0144 w moim uj\u0119ciu mechanicyzmu,\u00a0 kt\u00f3re b\u0119d\u0105c tylko pr\u00f3b\u0105 ad hoc (dla potrzeb argumentacji) mo\u017ce w jakich\u015b punktach by\u0107 nie do\u015b\u0107 wierne.\u00a0 A je\u015bli si\u0119 na tak radykalny mechanicyzm nie godzi, przeciwstawiaj\u0105c mu np. jaki\u015b bardziej umiarkowany (mo\u017cna rzec, ekumeniczny),\u00a0 to na tym kontrastowym tle wyrazi\u015bciej b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 przedstawi\u0107 swe stanowisko i argumentacj\u0119.<\/p>\n W tym drugim przypadku doczekamy si\u0119 wyja\u015bnienia,\u00a0 jakie procesy prowadz\u0105ce do aksjomatyzacji wolno uzna\u0107 za obliczeniowe, jak przysta\u0142o na „computational mind” — w sensie bardziej liberalnym\u00a0 ni\u017c algorytmiczno\u015b\u0107,\u00a0 czyli redukowalno\u015b\u0107 do maszyny Turinga.\u00a0 Aksjomatyzacja arytmetyki jest tu szczeg\u00f3lnie pouczaj\u0105cym przyk\u0142adem,\u00a0 gdy\u017c\u00a0 wiemy, jak w arytmetyce dobrze sobie robot sobie radzi w spos\u00f3b algorytmiczny\u00a0 z pozosta\u0142ymi zadaniami — dowodzenia twierdze\u0144 i obliczania warto\u015bci funkcji;\u00a0 skupimy si\u0119 wi\u0119c na tym jedynym\u00a0 zadaniu problematycznym. Dodajmy dla jasno\u015bci, \u017ce m\u00f3wimy tu tylko\u00a0 (p\u00f3ki nie powie si\u0119\u00a0 inaczej) o arytmetyce pierwszego rz\u0119du.<\/p>\n Podsumujmy ten odcinek stwierdzeniem,\u00a0 \u017ce pytanie o procedur\u0119 algorytmiczn\u0105,\u00a0 czyli charakterystyczn\u0105 dla robota, kt\u00f3ra prowadzi\u0142aby do wyprodukowania uk\u0142adu aksjomat\u00f3w,\u00a0 jest tu pomy\u015blane jako test wiarygodno\u015bci radykalnego mechanicyzmu. Je\u015bli\u00a0 jego rzecznicy zdo\u0142aliby\u00a0 przekonuj\u0105co tak\u0105 procedur\u0119 wskaza\u0107, b\u0119dzie to dla tego kierunku solidnym potwierdzeniem. A poniewa\u017c nie uda\u0142o mi si\u0119 spotka\u0107 kogo\u015b, kto by si\u0119 pokusi\u0142, by dostarczy\u0107 algorytm produkowania aksjomatyki, w zast\u0119pstwie niejako i prowizorycznie\u00a0 pr\u00f3buj\u0119 tu rozpozna\u0107 pewne tropy, kt\u00f3re by mog\u0142y do tego prowadzi\u0107.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n I tak, gdzie\u015b przy ko\u0144cu XIX wieku, maszyna Turinga w czaszce robota imieniem Giuseppe Peano wyprodukowa\u0142a uk\u0142ad aksjomat\u00f3w arytmetyki liczb naturalnych (nazwanie Peano robotem jest nie do unikni\u0119cia, skoro w obudowie czaszki ma on zamontowan\u0105 maszyn\u0119). Jakikolwiek\u00a0 produkt maszyny Turinga mo\u017ce powsta\u0107 tylko wtedy, gdy maszyna jest wyposa\u017cona w\u00a0 zestaw instrukcji steruj\u0105cych procesem wytwarzania w spos\u00f3b,opisany w definicji algorytmu.\u00a0 Nazywamy taki zestaw programem.<\/em>\u00a0 Pouczaj\u0105c\u0105 tego procesu ilustracj\u0119 daj\u0105 krosna Jacquarda\u00a0 z\u00a0 roku 1805 (wiedza, jak\u0105\u00a0 mia\u0142 o\u00a0 nich John von Neumann\u00a0 inspirowa\u0142a go w projektowaniu pierwszych komputer\u00f3w). \u00a0 Krosna te wytwarzaj\u0105 wz\u00f3r na tkaninie wed\u0142ug programu zakodowanego w okre\u015blonym zestawie kart perforowanych; pomys\u0142 z kartami zastosowano potem w maszynie rachuj\u0105cej\u00a0 Babbage’a.<\/p>\n Ka\u017cdy nowy wz\u00f3r wymaga nowego programu.\u00a0 Tote\u017c je\u015bli maszyna ma wyprodukowa\u0107 nowe poj\u0119cie, trzeba j\u0105 wyposa\u017cy\u0107 w odpowiedni do tego program.\u00a0 Niech s\u0142owo „idea” stosuje si\u0119 tu do poj\u0119\u0107,\u00a0 kt\u00f3re s\u0105 wynikiem nowego pomys\u0142u (ang. „idea” oznacza i poj\u0119cie i pomys\u0142, st\u0105d naturalno\u015b\u0107 tej umowy).\u00a0 We\u017amy\u00a0 przyk\u0142adowo kilka ideotw\u00f3rczych program\u00f3w, kt\u00f3re musia\u0142y si\u0119 pojawi\u0107 w dziejach\u00a0 arytmetyki, nim dosz\u0142o do jej aksjomatyzacji.<\/p>\n \u00a72.\u00a0 Oto przed wieloma tysi\u0105cami lat\u00a0 roboty (pami\u0119tajmy, \u017ce wszyscy ludzie s\u0105 robotami) w jakim\u015b pierwotnym niepi\u015bmiennym\u00a0 plemieniu wymy\u015bli\u0142y kilka liczebnik\u00f3w,\u00a0 tj.\u00a0 nazw dla\u00a0 takich w\u0142asno\u015bci, \u017ce czego\u015b jest dwa, czego\u015b\u00a0 trzy itd.\u00a0\u00a0 \u017beby wytworzy\u0107 ten produkt, wcze\u015bniej nie istniej\u0105cy,\u00a0 musia\u0142y mie\u0107 zakodowany w m\u00f3zgach odpowiedni program – oznaczmy go jako nr 1 – kt\u00f3ry zosta\u0142\u00a0 aktywowany zapewne w wyniku pewnych bod\u017ac\u00f3w wzrokowych.<\/p>\n Na wy\u017cszym\u00a0 szczeblu ewolucji kulturowej, kt\u00f3ry si\u0119 zbieg\u0142 z posiadaniem pisma, u\u015bwiadomiono sobie, \u017ce dla ka\u017cdej liczby istnieje liczba od niej wi\u0119ksza.\u00a0 Zarazem, dla cel\u00f3w rachowania powsta\u0142a potrzeba,\u00a0 \u017ceby z samego kszta\u0142tu liczebnik\u00f3w da\u0142o si\u0119 odczyta\u0107, kt\u00f3ry oznacza wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 ni\u017c inny (co nie wynika np.\u00a0 z kszta\u0142tu napis\u00f3w „dwa” i „trzy”).\u00a0 Naturaln\u0105 by\u0142a idea,\u00a0 \u017ceby oddawa\u0107\u00a0 liczb\u0119 rzeczy liczb\u0105 kresek, jak to uczyniono w punkcie wyj\u015bcia notacji rzymskiej. Ale \u017ce przy wi\u0119kszej liczbie kresek by\u0142oby to ca\u0142kiem nieczytelne, wprowadzono zamiast ich ci\u0105g\u00f3w skr\u00f3ty literowe, np. dla stu kresek „C” (od\u00a0 \u0142ac.\u00a0 centum — sto). Sk\u0105d w pewnym momencie przysz\u0142o robotom do g\u0142owy, \u017ce od ka\u017cdej liczby istnieje wi\u0119ksza? W maszynie Turinga\u00a0\u017caden wynik si\u0119 nie bierze znik\u0105d;\u00a0 niech program, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do tej my\u015bli ma nr 2.<\/p>\n Na jak d\u0142ugo starczy liter, \u017ceby nimi oznacza\u0107 coraz wi\u0119ksze liczby? Ta metoda nie mog\u0142a si\u0119 utrzyma\u0107 w d\u0142ugofalowym rozwoju nauki, si\u0119gaj\u0105cym po coraz wi\u0119ksze i wi\u0119ksze liczby. I oto jaki\u015b robot w Indiach wpad\u0142 na ide\u0119, \u017ce istnieje liczba zero (co nie przysz\u0142o do g\u0142owy tw\u00f3rcom notacji rzymskiej;\u00a0 bo jak tu wytworzy\u0107 widzialne dla oka zero kresek?).\u00a0\u00a0 W Bagdadzie, dok\u0105d to odkrycie przyw\u0119drowa\u0142o w VIII wieku, zmy\u015blne roboty arabskie opracowa\u0142y\u00a0 algorytm zwany notacj\u0105 pozycyjn\u0105. W niej dzi\u0119ki pos\u0142ugiwaniu si\u0119\u00a0 symbolem zera\u00a0 mo\u017cna wytwarza\u0107 cyfry oznaczaj\u0105ce dowolnie wielkie liczby,\u00a0 a\u00a0 metoda zapisywania ci\u0105g\u00f3w symboli pozwala na mechaniczne, czyli algorytmiczne, otrzymywanie wynik\u00f3w czterech dzia\u0142a\u0144.\u00a0 Niech ten program, kt\u00f3remu si\u0119 zdarzy\u0142o by\u0107 zakodowanym w g\u0142owie Al-Chwarizmiego,\u00a0 zas\u0142u\u017cony dla wyprodukowania\u00a0 algorytm\u00f3w arytmetycznych, nosi nr 3.<\/p>\n Program nr 4 wyprodukowa\u0142 na przestrzeni wiek\u00f3w metodologiczn\u0105 ide\u0119 aksjomatyzacji matematyki i innych dzia\u0142\u00f3w wiedzy, ale do czas\u00f3w Peano nikt nie pr\u00f3bowa\u0142 zastosowa\u0107 tej metody do arytmetyki. Sk\u0105d wzi\u0119\u0142o si\u0119 to u niego. Okaza\u0142 si\u0119 on pierwsz\u0105 maszyn\u0105 Turinga,\u00a0 kt\u00f3ra zosta\u0142a wyposa\u017cona w program uzdalniaj\u0105cy do powzi\u0119cia i przeprowadzenia tego pomys\u0142u.\u00a0 Jak do tego dosz\u0142o? Mo\u017ce za spraw\u0105 jakich\u015b mutacji genetycznych? W ka\u017cdym razie, w kom\u00f3rkach bia\u0142ka w m\u00f3zgu Peano musia\u0142 by\u0107 zakodowany\u00a0 program nr 5 — zestaw instrukcji, kt\u00f3ry pokierowa\u0142 procesem neuronowym prowadz\u0105cym do powstania produktu, jakim jest aksjomatyzacji arytmetyki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00a71.Tak poj\u0119ty mechanicyzm jest osi\u0105gni\u0119ciem i zas\u0142ug\u0105 Kurta G\u00f6dla, cho\u0107 on sam u\u017cywa\u0142 tego s\u0142owa na okre\u015blenie doktryny swych oponent\u00f3w. Nasuwa si\u0119 ono jako pierwszoplanowe przy lekturze\u00a0 ksi\u0105\u017cki Marcina Mi\u0142kowskiego „Explaining the Computational Mind”, MIT Press 2013,\u00a0 napisanej z … Czytaj dalej
\n<\/strong><\/p>\n