\u00a0 \u00a71.\u00a0 O tym,\u00a0 \u017ce tok\u00a0 tych rozwa\u017ca\u0144 wyznacza przyj\u0119ta taktycznie pozycja Ignoranta.\u00a0<\/strong> Tytu\u0142owe pytanie jest adresowane do ksi\u0105\u017cki Marcina Mi\u0142kowskiego Explaining the Computational Mind<\/em> (MIT Press 2013) —\u00a0 dalej, w skr\u00f3cie ECM,\u00a0 za\u015b wywo\u0142uj\u0105 je dwa otwieraj\u0105ce ksi\u0105\u017ck\u0119 zdania:<\/p>\n This book is explaining cognitive processes by appeal to computation. Podkre\u015blenie „is” pochodzi od Autora, b\u0119d\u0105c jakby wyrazem jego zdecydowanej asercji. To pozwala uwa\u017ca\u0107 go rzecznika tezy,\u00a0 \u017ce umys\u0142 jest uk\u0142adem obliczeniowym<\/em>, czyli aktywnego tej koncepcji zwolennika, argumentuj\u0105cego na jej rzecz.\u00a0 Zdanie „the mind is<\/strong> computational” t\u0142umacz\u0119 poprzedzaj\u0105c przydawk\u0119 „obliczeniowy” rzeczownikiem „uk\u0142ad”,\u00a0 gdy\u017c fraza rzeczownikowa nadaje si\u0119 zar\u00f3wno na predykat jak i na podmiot zdania, a w roli podmiotu b\u0119dziemy jej te\u017c potrzebowa\u0107.\u00a0 Jako przyk\u0142ady uk\u0142ad\u00f3w obliczeniowych mo\u017cna z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 wymieni\u0107 komputery, a przynajmniej hipotetycznie: organizmy, ich\u00a0 kom\u00f3rki, umys\u0142y, organizacje, spo\u0142eczno\u015bci ludzkie i zwierz\u0119ce itd.\u00a0 Rzecznika tezy, \u017ce umys\u0142 jest uk\u0142adem obliczeniowym,\u00a0 nazywam tu Obliczeniowcem<\/em> (nie w znaczeniu\u00a0 potocznym,\u00a0 lecz ukutym na potrzeby obecnego tekstu).<\/p>\n Jego rozm\u00f3wc\u0119 nazywam Ignorantem —<\/em> nie w sensie deprecjonuj\u0105cym, lecz raczej w sensie zwrotu docta ignorantia<\/em> (pochodz\u0105cego od Miko\u0142aja z Kuzy). Ignorant, w tej intencji, jest to kto\u015b, kto przyjmuje w dyskusji rol\u0119 strony wstrzymuj\u0105cej si\u0119 od asercji,\u00a0 stawiaj\u0105cej tylko pytania\u00a0 rzecznikowi dyskutowanej tezy. Jest to taktyka stosowna w\u00a0 pierwszej\u00a0 fazie dialogu, zmierzaj\u0105ca\u00a0 do wyklarowania poj\u0119\u0107,\u00a0 a jeszcze niekoniecznie\u00a0 do wsp\u00f3lnej konkluzji. Stawianie pyta\u0144 te\u017c wymaga jakiej\u015b wiedzy, stanowi\u0105cej tzw. (w logice)\u00a0 za\u0142o\u017cenia pyta\u0144,\u00a0 st\u0105d owa ignorancja zas\u0142uguje na miano uczonej (docta),\u00a0 nie implikuje to\u00a0 jednak opozycji w stosunku\u00a0 do pogl\u0105d\u00f3w drugiej strony.<\/p>\n Przyjmuj\u0105c w tej dyskusji rol\u0119 Ignoranta,\u00a0\u00a0 zaczynam od zapowiedzi,\u00a0 \u017ce kluczow\u0105 w moich pytaniach rol\u0119 pe\u0142ni poj\u0119cie uniwersalnej maszyny Turinga<\/em> (skr. UMT; b\u0119d\u0119 te\u017c dla skr\u00f3tu opuszcza\u0142 wyraz „uniwersalna”).\u00a0 Jego donios\u0142o\u015b\u0107 bierze si\u0119 m.in. st\u0105d, \u017ce stanowi ono jakby wsp\u00f3lny mianownik dla wszystkich stron dyskutuj\u0105cych nad problematyk\u0105\u00a0 oblicze\u0144.\u00a0 Niezale\u017cnie od tego, jak kto szeroko pojmuje ide\u0119 uk\u0142adu obliczeniowego, ka\u017cdy przyjmuje, \u017ce jest takim uk\u0142adem\u00a0 UMT.\u00a0 Tak wi\u0119c, cho\u0107 nie\u00a0 uzgodniono definicji pe\u0142nej\u00a0 uk\u0142adu obliczeniowego,\u00a0 to znaczy takiej, kt\u00f3ra wymienia wszystkie warunki wystarczaj\u0105ce i konieczne, mamy powszechna zgod\u0119 co do definicji cz\u0105stkowej, mianowicie, \u017ce aby by\u0107 uk\u0142adem obliczeniowym wystarczy<\/em> by\u0107 maszyn\u0105 Turinga.<\/p>\n Co wi\u0119cej, nawet je\u015bli by\u0142yby inne jeszcze warunki wystarczaj\u0105ce, to ten ma rol\u0119 wyr\u00f3\u017cnion\u0105,\u00a0 kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do funkcji wzorc\u00f3w pomiarowych, np. wzorca metra. Maszyna Turinga jest z ca\u0142kowit\u0105 precyzj\u0105 zdefiniowana co do zakresu rozwi\u0105zywalnych przez ni\u0105 problem\u00f3w, czyli co do swojej zdolno\u015bci poznawczej. Tote\u017c je\u015bli trzeba okre\u015bli\u0107 zakres zdolno\u015bci obliczeniowych czy, og\u00f3lniej,\u00a0 poznawczych\u00a0 jakiego\u015b innego rodzaju uk\u0142adu, czynimy to przez wskazanie dystansu do maszyny Turinga:\u00a0 o ile dany uk\u0142ad mo\u017ce mniej, czy o ile wi\u0119cej. Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje pogl\u0105d,\u00a0 \u017ce nie ma uk\u0142ad\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby wi\u0119cej,\u00a0 czyli \u017ce maszyna Turinga wyznacza w tej materii maksimum.\u00a0 Do tego pogl\u0105du\u00a0 b\u0119d\u0105\u00a0 nawi\u0105zywa\u0107 pytania Ignoranta.<\/p>\n \u00a72.\u00a0 Czy pierwotniak ma umys\u0142?\u00a0 Je\u015bli tak, to czy\u00a0 obliczeniowy?\u00a0 Je\u015bli tak, to czy jest on maszyn\u0105 Turinga?\u00a0 <\/strong>Zapytajmy jeszcze i to: czy odpowied\u017a twierdz\u0105ca na kt\u00f3re\u015b z tych pyta\u0144 wyja\u015bnia\u00a0 jakie\u015b zachowania pierwotniaka? W\u00a0 zrozumieniu, na czym polega\u0142oby wyja\u015bnianie zachowa\u0144, mog\u0105 pom\u00f3c takie przyk\u0142ady, jak zasada celowo\u015bci w t\u0142umaczeniu i przewidywaniu funkcjonowania\u00a0 organizm\u00f3w, zasada racjonalno\u015bci\u00a0 w odniesieniu do post\u0119powa\u0144 ludzkich (np. gdy gracz szachowy przewiduje ruchy partnera), czy tez esp\u00f3l twierdze\u0144, w kt\u00f3ry nas wyposa\u017ca darwinizm.\u00a0 Maj\u0105c te osi\u0105gni\u0119cia poznawcze na uwadze, pytamy:\u00a0 czy podobnymi\u00a0 mog\u0142aby\u00a0 poszczyci\u0107\u00a0 si\u0119 hipoteza, \u017ce pierwotniak posiada umys\u0142\u00a0 pracuj\u0105cy na zasadzie maszyny Turinga?<\/p>\n Nie trzeba jej odmawia\u0107 z miejsca szans na „tak”, skoro\u00a0 pomys\u0142 nie jest obcy klasyce filozoficznej, mianowicie Monadologii Leibniza — z jej koncepcj\u0105 organizmu jako automatu, a wszech\u015bwiata jako gigantycznej struktury automat\u00f3w uporz\u0105dkowanej hierarchicznie wed\u0142ug rosn\u0105cych zdolno\u015bci poznawczych.\u00a0 Je\u015bli t\u0119 wizj\u0119 metafizyczn\u0105 po\u0142\u0105czy\u0107 z nasz\u0105 obecn\u0105 wiedz\u0105, to na samym dole tej hierarchii ujrzymy pierwotniaki, a na szczycie znajd\u0105 si\u0119 geniusze, w szczeg\u00f3lno\u015bci matematyczni.\u00a0 „W szczeg\u00f3lno\u015bci” znaczy tyle, \u017ce ta przede wszystkim kategoria umys\u0142\u00f3w genialnych interesuje nas w obecnych rozwa\u017caniach.\u00a0 Tematyka bowiem i metoda ich pracy jest naj\u0142atwiej por\u00f3wnywalna z funkcjonowaniem maszyny Turinga; wszak dla Turinga pierwowzorem jego maszyny by\u0142 ludzki rachmistrz, nazwany przeze\u0144 „computer”.\u00a0 W nast\u0119pnym odcinku naszej opowie\u015bci \u00f3w szczyt b\u0119dzie reprezentowa\u0142 Giuseppe Peano jako tw\u00f3rca aksjomatyzacji arytmetyki.\u00a0 Dlatego ten w\u0142a\u015bnie uczony, \u017ce pytanie o proces poznawczy dochodzenia do aksjomat\u00f3w jest czym\u015b w rodzaju testu; czeka on radykalnych obliczeniowc\u00f3w, kt\u00f3rzy redukuj\u0105 wszelkie procesy poznawcze do wykonywania program\u00f3w zainstalowanych w maszynie Turinga.<\/p>\n A tymczasem wracajmy do pierwotniak\u00f3w.\u00a0 Niech je reprezentuje gatunek euglena zielona,\u00a0 stanowi\u0105ca jedn\u0105 kom\u00f3rk\u0119, kt\u00f3rej bieg \u017cycia uwarunkowany jest zdolno\u015bci\u0105 do fotosyntezy\u00a0 oraz faktem\u00a0 posiadania czerwonej plamki pigmentu. B\u0119d\u0105c nieprzezroczysta,\u00a0 plamka ta rzuca cie\u0144 na reszt\u0119 przezroczystego cia\u0142a eugleny, a gdy w trakcie chaotycznych ruch\u00f3w kom\u00f3rki cie\u0144 padnie na korzonek s\u0142u\u017c\u0105cej do poruszania si\u0119 wici wykonuje ona ruch steruj\u0105cy w kierunku padaj\u0105cego gdzie\u015b w okolicy na wod\u0119 \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego.\u00a0 Gdy si\u0119 tam znajdzie, nast\u0119puje fotosynteza b\u0119d\u0105ca \u017ar\u00f3d\u0142em energii do dalszej aktywno\u015bci kom\u00f3rki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00a0 \u00a71.\u00a0 O tym,\u00a0 \u017ce tok\u00a0 tych rozwa\u017ca\u0144 wyznacza przyj\u0119ta taktycznie pozycja Ignoranta.\u00a0 Tytu\u0142owe pytanie jest adresowane do ksi\u0105\u017cki Marcina Mi\u0142kowskiego Explaining the Computational Mind (MIT Press 2013) —\u00a0 dalej, w skr\u00f3cie ECM,\u00a0 za\u015b wywo\u0142uj\u0105 je dwa otwieraj\u0105ce ksi\u0105\u017ck\u0119 zdania: … Czytaj dalej
\nThe mind can be explained computationally because it is <\/strong>computational.<\/p><\/blockquote>\n