{"id":6048,"date":"2013-08-16T12:48:01","date_gmt":"2013-08-16T10:48:01","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.marciszewski.eu\/?p=6048"},"modified":"2025-09-23T11:02:33","modified_gmt":"2025-09-23T09:02:33","slug":"demony-inteligencji-nieswiadomej-din-yczy-moga-sie-mylic-dziwic-i-watpic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=6048","title":{"rendered":"Jak wiedza o demonach oblicze\u0144 machinalnych <br>pomaga zrozumie\u0107 mechaniczny aspekt umys\u0142u"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a71.<\/strong> Od s\u0142owa &#8222;maszyna: wywodz\u0105 si\u0119 trzy przymiotniki orzekane o procesach,\u00a0 kt\u00f3re zachodz\u0105 w pewnych uk\u0142adach.\u00a0 (1)\u00a0 Proces <em>maszynowy<\/em> to taki, kt\u00f3ry dzieje si\u0119 w maszynie.<\/p>\n<p>(2) Proces nazywamy<em> mechanicznym,\u00a0<\/em> gdy ma miejsce\u00a0 w maszynie lub innym uk\u0142adzie, jak organizm czy umys\u0142, a z maszynowym ma to wsp\u00f3lne, \u017ce doprowadza do okre\u015blonego wyniku czy produktu bez udzia\u0142u intuicji i pomys\u0142owo\u015bci. Mechaniczne jest wykonywanie dzia\u0142a\u0144 arytmetycznych przez stosowanie algorytm\u00f3w dodawania, mno\u017cenia etc. Mechaniczne jest te\u017c\u00a0 sprawdzanie poprawno\u015bci dowodu jakiego\u015b twierdzenia, gdy mamy ten dow\u00f3d w postaci sformalizowanej.\u00a0 A\u00a0 tak\u017ce samo dowodzenie, gdy je wykonujemy metod\u0105 nie wymagaj\u0105c\u0105 inwencji, jak\u0105 s\u0105 np. tabele semantyczne Betha, w ten sam spos\u00f3b realizowane przez cz\u0142owieka i przez komputer.\u00a0 Takie procesy mechaniczne dokonuj\u0105 si\u0119 z udzia\u0142em \u015bwiadomo\u015bci w ka\u017cdej fazie: mamy \u015bwiadomo\u015b\u0107 stanowi\u0105cych informacj\u0119 na wej\u015bciu, \u015bwiadomo\u015b\u0107 kolejnych\u00a0 krok\u00f3w w toku przetwarzaniu informacji\u00a0 i regu\u0142\u00a0 nimi kieruj\u0105cych,\u00a0 a na koniec \u015bwiadomi jeste\u015bmy wyniku.<\/p>\n<p>(3) Proces jest <em>machinalny<\/em>, gdy jest mechaniczny i dokonuje si\u0119 bez\u00a0 dostrzegania\u00a0 przez umys\u0142\u00a0 fazy przekszta\u0142ce\u0144\u00a0 informacji wej\u015bciowej w informacj\u0119 na wyj\u015bciu, a przy tym jest zazwyczaj natychmiastowy. Takich zdarze\u0144 jest w naszym \u017cyciu ka\u017cdego dnia bez liku.\u00a0 Czynno\u015b\u0107 tak powszednia jak chodzenie i jej naturalny sk\u0142adnik, jakim jest omijanie przeszk\u00f3d to proces, w kt\u00f3rym mamy wzrokow\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 danych wyj\u015bciowych,\u00a0 tj. obraz terenu, w kt\u00f3rym si\u0119 poruszam, ale\u00a0 \u015bwiadome postrzeganie fazy wyj\u015bcia tu si\u0119 nie pojawia;\u00a0 po prostu robimy krok, jaki trzeba, nie zwracaj\u0105c na to uwagi.\u00a0 Mniej machinalno\u015bci jest np. w nauce ta\u0144ca. Tu stan wyj\u015bciowy tj. wykonanie figury jest zauwa\u017cany\u00a0 i oceniany przez instruktora, ocena za\u015b komunikowana wykonawcy, \u017ceby by\u0142 jej \u015bwiadom.\u00a0 To por\u00f3wnanie\u00a0 obrazuje typow\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119\u00a0 mi\u0119dzy etapem nabywania umiej\u0119tno\u015bci i etapem praktykowania po nale\u017cytym jej sobie przyswojeniu. Na etapie nauki,\u00a0 np. kursu jazdy, trzeba du\u017cej koncentracji uwagi, refleksji nad regu\u0142ami post\u0119powania i nad pope\u0142nianymi b\u0142\u0119dami, mamy wi\u0119c daleko id\u0105cy udzia\u0142 \u015bwiadomo\u015bci. Staje si\u0119 on zb\u0119dny, a nawet zawadzaj\u0105cy, po przyswojeniu sobie umiej\u0119tno\u015bci.\u00a0 Przychodzi stadium post\u0119powania machinalnego; mo\u017cna je te\u017c nazwa\u0107 automatycznym.<\/p>\n<p>Metafora demon\u00f3w, maj\u0105ca odda\u0107 obrazowo\u00a0 machinalno\u015b\u0107,\u00a0 jest zaczerpni\u0119ta z dialektu informatycznego opisuj\u0105cego\u00a0 system\u00a0 operacyjny Unix.\u00a0 Ukryte w tym systemie demony s\u0105 to podprogramy dzia\u0142aj\u0105ce bez \u015bwiadomo\u015bci i\u00a0 woli\u00a0 u\u017cytkownika, w odr\u00f3\u017cnieniu od\u00a0 takich program\u00f3w, jak np. edytory, kt\u00f3re u\u017cytkownik komputera z w\u0142asnej woli uruchamia i \u015bwiadomie si\u0119 nimi pos\u0142uguje. Demony unixowe (inaczej ni\u017c w niekt\u00f3rych mitach)\u00a0 nie s\u0105 z\u0142owieszcze, s\u0105 raczej opieku\u0144cze jak daimonion Sokratesa.\u00a0 Z mitycznymi podzielaj\u0105 to,\u00a0 \u017ce dzia\u0142aj\u0105\u00a0 niewidzialnie\u00a0 oraz s\u0105 obdarzone niedost\u0119pn\u0105 dla u\u017cytkownika moc\u0105 sprawcz\u0105. \u00a0 Np. demon zegarowy zwany <em>cron<\/em> (od Chronosa, greckiego boga czasu) synchronizuje zegar systemowy, zapewniaj\u0105c w\u0142a\u015bciw\u0105 kolej rzeczy. Jego godn\u0105 uwagi cech\u0105, do wykorzystania w naszej metaforze, jest zdolno\u015b\u0107 zasypiania, gdy wykona swe zadanie, oraz budzenia si\u0119, gdy jest potrzebny. Jest oczywiste, \u017ce demon unixowy jest systemem obliczeniowym, jak ka\u017cdy program czy algorytm.\u00a0 Nie tak ju\u017c oczywiste, lecz stanowi\u0105ce wysoce akceptowaln\u0105 hipotez\u0119 jest to, \u017ce podobny do\u0144 demon umys\u0142owy jest te\u017c obliczeniowy &#8212; w tym sensie, \u017ce owe machinalne zachowanie s\u0105 wynikiem przeprowadzanych przez umys\u0142 oblicze\u0144.<\/p>\n<p>\u00a72. Z\u00a0 tym za\u0142o\u017ceniem podchodz\u0119 do interpretowania tytu\u0142u ksi\u0105\u017cki Marcina Mi\u0142kowskiego <em>Explaining the Computational Mind<\/em> (MIT Press, 2013).\u00a0 Jej przes\u0142anie\u00a0 oddaj\u0105 dwa pierwsze zdania.<\/p>\n<blockquote><p>This book is explaining cognitive processes by appeal to computation.<br \/>\nThe mind can be explained computationally because it<strong> is <\/strong>computational.<\/p><\/blockquote>\n<p>Koncepcja demon\u00f3w zapobiega zbyt w\u0105skiej interpretacji terminu &#8222;computational&#8221;, kt\u00f3ra by\u0142aby (jak si\u0119 wydaje) niezgodna z my\u015bl\u0105 Autora.\u00a0 Ta w\u0105ska, nie obca pewnym autorom, polega na takim zbyt dos\u0142ownym,\u00a0 i przez to zbyt w\u0105skim, odczytaniu opisu maszyny Turinga, \u017ce drukuje ona na ta\u015bmie symbole,\u00a0 kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 widzialne dla naszego oka. Tak, oczywi\u015bcie, czyni komputer cyfrowy, b\u0119d\u0105cy fizyczn\u0105 realizacj\u0105 abstrakcyjnej maszyny Turinga; komputer bowiem drukuje, czy wy\u015bwietla teksty na ekranie dla nas u\u017cytkownik\u00f3w.\u00a0 Tym jednak nie nale\u017cy si\u0119 sugerowa\u0107.\u00a0\u00a0 Jeden system symboli mo\u017ce\u00a0 koduje jak\u0105\u015b informacj\u0119, daj\u0105c opis rzeczywisto\u015bci\u00a0 adresowany do odbiorcy ludzkiego,\u00a0 inny mo\u017ce kodowa\u0107 zbi\u00f3r polece\u0144 steruj\u0105cy jakim\u015b uk\u0142adem, np. obrabiark\u0105, pojazdem, m\u00f3zgiem.<\/p>\n<p>Demony Unixa s\u0105 to jestestwa niew\u0105tpliwie obliczeniowe, a przypominaj\u0105 ten rodzaj zachowa\u0144 umys\u0142u,\u00a0 o kt\u00f3rym mowa wy\u017cej; st\u0105d bierze si\u0119 my\u015bl, \u017ce zastanowienie si\u0119 nad ich natur\u0105 mo\u017ce wniesie przyczynek do przyjmowanej w kognitywistyce pewnej koncepcji umys\u0142u. Jest to koncepcja, kt\u00f3r\u0105 Mi\u0142kowski okre\u015bla jako mechanicystyczn\u0105 i podpisuje si\u0119 pod ni\u0105 w licznych miejscach ksi\u0105\u017cki.\u00a0 Wzgl\u0105d na machinalno\u015b\u0107 zachowa\u0144 umys\u0142owych demono-podobnych powinien\u00a0 rzuci\u0107\u00a0 \u015bwiat\u0142o na mechaniczno\u015b\u0107 pewnych proces\u00f3w poznawczych, a wraz z tym na powi\u0105zan\u0105 z ni\u0105 obliczeniowo\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Okre\u015blenie &#8222;obliczeniowy&#8221; implikuje dwa inne: &#8222;obliczaj\u0105cy&#8221; i &#8222;obliczalny&#8221;.\u00a0 Pierwsze znaczy tyle, \u017ce ka\u017cdy problem,\u00a0 przed kt\u00f3rym staje umys\u0142 rozwi\u0105zuje on w drodze oblicze\u0144; to znaczy, przetwarza\u00a0 informacj\u0119, w kt\u00f3rej dane wej\u015bciowe oraz dane wyj\u015bciowe,\u00a0 tj. rozwi\u0105zanie problemu, s\u0105 wyra\u017calne obiektywnie w jakich\u015b\u00a0 liczbach\u00a0 rzeczywistych, nawet je\u015bli nie s\u0105 one\u00a0 dla umys\u0142u przedmiotem \u015bwiadomo\u015bci daj\u0105cym si\u0119 okre\u015bli\u0107 w cyfrach.\u00a0 To, \u017ce umys\u0142 jest obliczalny znaczy tyle, \u017ce obserwator,\u00a0 kt\u00f3ry zna\u0142by dane wej\u015bciowe oraz regu\u0142y ich przetwarzania,\u00a0 (sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 zawsze na pewien program, czyli zaimplementowany algorytm)\u00a0 potrafi\u0142by przewidzie\u0107 wynik tego procesu, b\u0119d\u0105cy jaka\u015b liczb\u0105 rzeczywist\u0105.<\/p>\n<p>Lektura nie daje mi pewno\u015bci, czy obie te implikacje s\u0105 po my\u015bli Autora, jak te\u017c nie mam jasno\u015bci, czy zgodzi\u0142by si\u0119 na okre\u015blanie danych i wynik\u00f3w w liczbach rzeczywistych nie\u00a0 ograniczaj\u0105c dyskursu do jakiego\u015b zbioru przeliczalnego (wszak bywaj\u0105 kognitywi\u015bci nieufni\u00a0 wobec continuum).\u00a0 Nie znaczy to,\u00a0 \u017ce Autor poniecha\u0142 wypowiedzenia si\u0119 w tych sprawach, nie jest to jednak powiedziane explicite, trzeba by wi\u0119c poddawa\u0107 tekst interpretacji, co jest mniej ekonomiczne i mniej niezawodne ni\u017c wprost\u00a0 zapyta\u0107 o to Autora (korzystaj\u0105c z \u0142atwo\u015bci komunikowania si\u0119 na blogu).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a71. Od s\u0142owa &#8222;maszyna: wywodz\u0105 si\u0119 trzy przymiotniki orzekane o procesach,\u00a0 kt\u00f3re zachodz\u0105 w pewnych uk\u0142adach.\u00a0 (1)\u00a0 Proces maszynowy to taki, kt\u00f3ry dzieje si\u0119 w maszynie. (2) Proces nazywamy mechanicznym,\u00a0 gdy ma miejsce\u00a0 w maszynie lub innym uk\u0142adzie, jak organizm &hellip; <a href=\"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=6048\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48,41,8],"tags":[],"class_list":["post-6048","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dialog-recenzyjny","category-epistemologia","category-informatyzm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6048","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6048"}],"version-history":[{"count":31,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6048\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12715,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6048\/revisions\/12715"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6048"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6048"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6048"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}