\u00a71.<\/strong> Jako rzecznik \u015bwiatopogl\u0105du informatycznego, stawiam pod dyskusyjnym znakiem zapytania pogl\u0105d romantycznego poety, \u017ce pomiarom<\/em> i obliczeniom<\/em> poddaj\u0105 si\u0119 TYLKO cia\u0142a, podczas, gdy sfery umys\u0142owej, jak zamiary, natchnienia etc.\u00a0\u00a0 („cyrklem uniesie\u0144 duch”) nie da si\u0119 opisywa\u0107 i wyja\u015bnia\u0107 w tych kategoriach. Medytuj\u0119 nad tym, kontynuuj\u0105c uwagi nad ksi\u0105\u017ck\u0105 Marcina Mi\u0142kowskiego Explaining the Computational Mind<\/em> (MIT Press, 2013).<\/p>\n Mickiewiczowa wiara w nieobliczalno\u015b\u0107 ducha, tak entuzjastycznie przeze\u0144 oddana w „Pie\u015bni Filaret\u00f3w”, to nie\u00a0 tylko wynik uniesie\u0144 przy biesiadnym kielichu wina, lecz wyraz przekona\u0144 w wielkim stopniu powszechnych.\u00a0 Co na to Marcin Mi\u0142kowski? Czy umys\u0142 jest obliczeniowy tylko wtedy, gdy ma do czynienia ze \u015bwiatem fizycznym, do kt\u00f3rego poznawczy bilet wst\u0119pu (przynajmniej na pocz\u0105tek spektaklu) daje mechanika Newtona, tycz\u0105ca si\u0119 bry\u0142, czy tak\u017ce wtedy, gdy reflektuje nad\u00a0 sfer\u0105 aksjologii lub nad samym sob\u0105? Ma z tym do czynienia np. w refleksji nad sob\u0105 jako\u00a0 podmiotem post\u0119puj\u0105cym wed\u0142ug von\u00a0 Neumanna modelu podejmowania decyzji,\u00a0\u00a0 gdzie steruj\u0105ca decyzjami funkcja u\u017cyteczno\u015bci<\/em> (utility function) przybiera warto\u015bci ze zbioru liczb rzeczywistych.\u00a0 Ten zbi\u00f3r wchodzi\u0142by w gr\u0119 tak\u017ce wtedy, gdy decydent zalicza do u\u017cyteczno\u015bci co\u015b tak trudno wymiernego (z kategorii imponderabili\u00f3w),\u00a0 jak\u00a0 przys\u0142owiowe „B\u00f3g, honor i ojczyzna”. A przecie\u017c jest to zbi\u00f3r, w kt\u00f3rym si\u0119 zawiera nieprzeliczalny podzbi\u00f3r liczb nieobliczalnych.\u00a0 Czy mo\u017ce teori\u0119 von Neumanna i Morgensterna nale\u017ca\u0142oby\u00a0 uzupe\u0142ni\u0107 klauzul\u0105, \u017ce ma si\u0119 na uwadze\u00a0 jedynie liczby obliczalne? By\u0142aby to wa\u017cna korekta, do kt\u00f3rej powinna by dostarczy\u0107 przes\u0142anek teoria podejmuj\u0105ca si\u0119 wyja\u015bnienia,\u00a0 na czym polega obliczeniowa natura umys\u0142u.<\/p>\n Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce takie pytania prowadz\u0105 na grz\u0105ski grunt poj\u0119\u0107 chwiejnych lub\u00a0 nie do\u015b\u0107 jasnych. A\u00a0 przy\u00a0 tym, trudnych do wyleczenia z tych przypad\u0142o\u015bci, czy to za pomoc\u0105 aksjomatyzacji, czy w drodze definicji normalnych, w kt\u00f3rych definiensami by\u0142yby poj\u0119cia wprowadzone aksjomatycznie.\u00a0 Jest jednak\u00a0 wyj\u015bcie w postaci jakiej\u015b operacjonalizacji, kt\u00f3ra co prawda nie potrafi definiowa\u0107 inaczej ni\u017c cz\u0105stkowo, ale lepszacz\u0105stka ni\u017c nic.<\/p>\n Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce w zbiorze moich wspomnie\u0144 znajduje si\u0119 do\u015bwiadczenie, kt\u00f3rego osobliwo\u015b\u0107, polega na obecno\u015bci w jednym post\u0119powaniu oblicze\u0144 mechanicznych, biologicznych i aksjologicznych. Oblicze\u0144 prowadzonych nie w jakiej\u015b\u00a0 symbolice, jak\u0105 si\u0119 karmi maszyna Turinga, lecz w wewn\u0119trznym j\u0119zyku my\u015bli, czyli J.Fodora language of<\/em> thought.<\/em> <\/a>Ta osobliwo\u015b\u0107\u00a0 powinna\u00a0 si\u0119 przys\u0142u\u017cy\u0107 operacjonalizacji poj\u0119\u0107:\u00a0 umys\u0142u, j\u0119zyka my\u015bli, obliczalno\u015bci i zdolno\u015bci obliczeniowej.<\/p>\n \u00a72.\u00a0 Przyk\u0142ad wzi\u0119ty z osobistych i nietypowych do\u015bwiadcze\u0144 poprzedz\u0119 innym,\u00a0 bardzo prostym, przez ka\u017cdego codziennie do\u015bwiadczanym. Mianowicie, obliczeniami w j\u0119zyku my\u015bli<\/em> ,\u00a0 jakich dokonuj\u0119, gdy zamierzaj\u0105c przej\u015b\u0107 przez jezdni\u0119 dostrzegam\u00a0 nadje\u017cd\u017caj\u0105cy pojazd.\u00a0 Bior\u0105c pod uwag\u0119 dwie zmienne, odleg\u0142o\u015b\u0107 pojazdu i jego pr\u0119dko\u015b\u0107 (o kt\u00f3rej zak\u0142adamy, \u017ce jest sta\u0142a),\u00a0\u00a0 obliczam — jako warto\u015b\u0107 zale\u017cn\u0105 od tych zmiennych – czas w jakim\u00a0 pojazd zr\u00f3wna si\u0119 z miejscem, w kt\u00f3rym si\u0119 znajd\u0119 przechodz\u0105c; chodzi o to, \u017ceby nale\u017cycie ten czas wyprzedzi\u0107, wchodz\u0105c na jezdni\u0119 nim trasa pojazdu skrzy\u017cuje si\u0119 z moj\u0105.<\/p>\n Znam uczonych koleg\u00f3w, kt\u00f3rzy uznaj\u0105 za nienaukowe u\u017cywanie w takim kontek\u015bcie s\u0142owa „oblicza\u0107”, gdy\u017c ich zdaniem tak si\u0119 nie zachowuje przyzwoita maszyna Turinga. Ona liczy\u00a0 wtedy i tylko wtedy, gdy wypisuje w kratkach swej ta\u015bmy\u00a0 (ja mog\u0119\u00a0 to robi\u0107 w zeszycie w kratk\u0119) symbole cyfrowe. A taki uliczny przechodzie\u0144 niczego nie zapisuje, a wi\u0119c niczego nie liczy.\u00a0 Przy pewnym rozumieniu tezy Churcha-Turinga,\u00a0 staranny ludzki rachmistrz jest r\u00f3wnowa\u017cny maszynie; ten wi\u0119c, kto nie wodzi o\u0142\u00f3wkiem po kartce (ewentualnie stuka w klawiatur\u0119), nie zas\u0142uguje na miano rachmistrza.<\/p>\n Zwa\u017cmy jednak, \u017ce j\u0119zyk my\u015bli te\u017c operuje na znakach rzeczy, tyle \u017ce nie znakach umownych, jak symbole cyfrowe, b\u0119d\u0105cych wytworem kultury, lecz na znakach (jak mawiali scholastycy) naturalnych, do kt\u00f3rych uzdolni\u0142a zwierz\u0119ce m\u00f3zgi matka natura. S\u0105 to m.in. przedstawienia czyli\u00a0 reprezentacje<\/em> wielko\u015bci fizycznych tworz\u0105ce kod, w kt\u00f3rym dokonuje si\u0119 obliczanie.\u00a0 W jakim\u015b procesie m\u00f3zgowym\u00a0 zachodzi odwzorowanie wielko\u015bci, jakimi s\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 pojazdu i jego pr\u0119dko\u015b\u0107.\u00a0 Skoro\u00a0 przestrze\u0144 i pr\u0119dko\u015b\u0107 maj\u0105\u00a0 charakter ci\u0105g\u0142y, to\u00a0 ich my\u015blowe reprezentacje s\u0105 analogowe w obu tego s\u0142owa znaczeniach, to znaczy s\u0105 czego\u015b (1) odwzorowaniem (2) o charakterze ci\u0105g\u0142ym. Analogowo\u015b\u0107, podobnie jak brak umownej symboliki,\u00a0\u00a0 te\u017c si\u0119 wydaje koncepcj\u0105\u00a0 nie do\u015b\u0107 naukow\u0105 tym autorom, kt\u00f3rzy j\u0105 uwa\u017caj\u0105 za chwyt metodologiczny nie maj\u0105cy podstaw w realnym,\u00a0 czyli cyfrowym, wed\u0142ug nich, \u015bwiecie.\u00a0 Trudno na wszystkie strony polemizowa\u0107,\u00a0 tote\u017c zostawi\u0119 obiekcj\u0119 bez riposty, adresuj\u0105c ci\u0105g dalszy do\u00a0 umys\u0142\u00f3w bardziej liberalnych,\u00a0 kt\u00f3re dopuszczaj obie formy rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00a71. Jako rzecznik \u015bwiatopogl\u0105du informatycznego, stawiam pod dyskusyjnym znakiem zapytania pogl\u0105d romantycznego poety, \u017ce pomiarom i obliczeniom poddaj\u0105 si\u0119 TYLKO cia\u0142a, podczas, gdy sfery umys\u0142owej, jak zamiary, natchnienia etc.\u00a0\u00a0 („cyrklem uniesie\u0144 duch”) nie da si\u0119 opisywa\u0107 i wyja\u015bnia\u0107 w tych … Czytaj dalej