{"id":6254,"date":"2013-09-02T10:11:28","date_gmt":"2013-09-02T08:11:28","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.marciszewski.eu\/?p=6254"},"modified":"2025-09-23T11:00:03","modified_gmt":"2025-09-23T09:00:03","slug":"neokomputacjonizm-i-czy-umysl-jest-obliczeniowy-w-sensie-bycia-obliczalnym-i-byia-obliczajacym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=6254","title":{"rendered":"Czy umys\u0142 jest obliczeniowy <br> w sensie bycia obliczalnym i obliczaj\u0105cym?"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: small;\">Tekst zaktualizowany 9 wrze\u015bnia 2013. &nbsp; Nast\u0119pna aktualizacja &#8211; 4 pa\u017adziernika 2013.<\/span><\/p>\n<p><strong>\u00a71.<\/strong> Po\u015bwi\u0119cam ten wpis na przedyskutowanie pewnej godnej uwagi koncepcji z dziedziny kognitywistyki. Narazie nazw\u0119 Autora enigmatycznie X-em, a dla jego teorii&nbsp; umys\u0142u, wy\u0142o\u017conej po angielsku, proponuj\u0119 termin<em> komputacjonizm<\/em> <em>pluralistyczny<\/em>; X&nbsp; okre\u015bla j\u0105 po angielsku jako <em>pluralistic computationalism.&nbsp;<\/em> Zacznijmy od przypomnienia&nbsp; pewnych obiegowych definicji komputacjonizmu.<em>&nbsp;&nbsp;<\/em> <em><\/em><\/p>\n<p><strong>\u00a72.&nbsp;<\/strong> Przytocz\u0119 dwa spotykane w literaturze typowe okre\u015blenia komputacjonizmu wskazuj\u0105ce na r\u00f3\u017cne&nbsp; jego aspekty. Jedno, wzi\u0119te z materia\u0142\u00f3w dydaktycznych pt. <a href=\"http:\/\/146.230.128.54\/undphil\/collier\/212\/Computationalism.html\">&#8222;Computationalism&#8221; <\/a> brzmi, jak nast\u0119puje:<\/p>\n<p>[A] &#8211; <em>computationalism implies that all minds are representable by Turing machines.<\/em><\/p>\n<p>Drugie, z artyku\u0142u <a href=\"http:\/\/www.webalice.it\/marcogiunti\/papers\/cogsci1.htm\">&#8222;Beyond computationalism&#8221; <\/a> (autor Marco Giunti) stwierdza:<br \/>\n[B] &#8211; <em>computationalism is only consistent with symbolic modeling.<\/em><\/p>\n<p>Sformu\u0142owanie B wyklucza m.in. obliczenia analogowe oraz reprezentacje obiekt\u00f3w inne ni\u017c symboliczne,&nbsp; jak np.&nbsp; J.Fodora &#8222;j\u0119zyk my\u015bli&#8221; (language of thought).&nbsp; Sformu\u0142owanie A&nbsp; dopuszcza tylko obliczanie algorytmiczne,&nbsp; wyklucza wi\u0119c super-algorytmiczne (inaczej: hiperkomputacyjne;&nbsp; ang. hypercomputational, hyper-Turing, super-Turing).&nbsp; \u017badne te\u017c nie pomie\u015bci w swym zakresie sieci neuronowych.<\/p>\n<p>Tymczasem, w j\u0119zyku X-a <em>computationalism<\/em> obejmuje modele oblicze\u0144 wykluczone w okre\u015bleniach A i B,&nbsp; kt\u00f3re to okre\u015blenia reprezentuj\u0105 (jak po\u015bwiadczy Google) najcz\u0119stsze u\u017cycia tego terminu. \u015awiadom tego liberalizmu,&nbsp; Autor formu\u0142uje swoj\u0105 wersj\u0119 komputacjonizmu, zaopatruj\u0105c ja w przydawki&nbsp; &#8222;pluralistic&#8221; lub &#8222;ecumenical&#8221;. Oto jego w tej materii&nbsp; (na s.49&nbsp; opisywanej tu ksi\u0105\u017cki) manifest&nbsp; Komputacjonizmu Pluralistycznego.<\/p>\n<blockquote>\n<p><em>[<strong>KP<\/strong>]<\/em> &#8212; Although&nbsp; there is a paradigm case of computation &#8212; the classical Turing-Church digital computation &#8212;&nbsp; we leave open the possibility that there are&nbsp; physical processes capable of computing nonrecursive, hyper-Turing functions.&nbsp; My account [&#8230;] can accomodate any kind of computation. [&#8230;] It seems that digital von Neumann machines, membrane analog computers,&nbsp; quantum computers, and perceptrons all come out as computational in this view.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Mamy wi\u0119c dobry pow\u00f3d, \u017ceby dla unikni\u0119cia nieporozumie\u0144 uwyra\u017ani\u0107 przez osobne nazwanie takie ekumeniczne poj\u0119cie komputacjonizmu jako r\u00f3\u017cne od tego restryktywnego definiowanego przez A i B, kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej spotykamy w literaturze. W wyliczeniu nast\u0119puj\u0105cym po s\u0142owach &#8222;It seems that&#8221; tylko maszyny von Neumanna nale\u017c\u0105 bezspornie&nbsp; do klasy maszyn Turinga, a reszta dosta\u0142a si\u0119 na list\u0119 dzi\u0119ki otwarto\u015bci Autora KP na inne podej\u015bcia.<\/p>\n<p><strong>\u00a73.&nbsp;<\/strong> Kluczowym poj\u0119ciem ksi\u0105\u017cki jest<em> computational mind<\/em>.&nbsp; Jest ono obecne w tytule i w naczelnej tezie ksi\u0105\u017cki, zawartej w jej dw\u00f3ch pierwszych zdaniach.&nbsp; <em>The book is about explaining cognitive processes by appeal to&nbsp; computation. The mind can be explained computationally &nbsp; because it IS&nbsp; computational.&nbsp;<\/em> (Akcent na ,,is&#8221; &#8212; od Autora ksi\u0105\u017cki).<\/p>\n<p>W tej zwi\u0119z\u0142ej deklaracji zawarte s\u0105 dwa twierdzenia.&nbsp; (1) Umys\u0142 jest obliczeniowy.&nbsp; (2)&nbsp; Dzi\u0119ki temu, \u017ce&nbsp; jest&nbsp; obliczeniowy,&nbsp;&nbsp; <strong>procesy poznawcze dadz\u0105 si\u0119 wyja\u015bnia\u0107 w<\/strong> <strong>kategoriach obliczania<\/strong>.&nbsp; Cz\u0142on wyr\u00f3\u017cniony mocn\u0105 czcionk\u0105 jest charakterystyczny dla&nbsp; komputacjonizmu liberalnego, kt\u00f3ry nie redukuje umys\u0142u&nbsp; do maszyny Turinga.&nbsp; Jej udowodnienie nale\u017cy do zada\u0144 ksi\u0105\u017cki.&nbsp; Stwierdzenie 2 ma form\u0119 zdania warunkowego (implikacji), kt\u00f3rego poprzednik, czyli wskazanie warunku wystarczaj\u0105cego, jest r\u00f3wnoznaczny ze zdaniem 1.&nbsp; Tak wi\u0119c, \u017ceby (przez ponendo ponens) uzasadni\u0107 tez\u0119 komputacjonizmu pluralistycznego,&nbsp; trzeba wpierw&nbsp; uzasadni\u0107&nbsp; punkty 1 i 2.<\/p>\n<p>Termin &#8222;computational mind&#8221; t\u0142umacz\u0119 zwrotem &#8222;umys\u0142 obliczeniowy&#8221;. Nie jest to jeszcze termin zadomowiony w polskim pi\u015bmiennictwie, jego u\u017cycia trzeba zaliczy\u0107 do pionierskich. Do takich nale\u017cy np. tekst Roberta Poczobuta pt. <a href=\"http:\/\/www.kkm.uj.edu.pl\/xi\/rpoczobut.php\">Umys\u0142 a prawa nauki i prawid\u0142owo\u015bci przyrody <\/a>.&nbsp; Mamy natomiast tysi\u0105ce wyst\u0105pie\u0144 zwrotu &#8222;obliczeniowa teoria umys\u0142u&#8221;. Pouczaj\u0105cym w tym wzgl\u0119dzie tekstem, daj\u0105cym wprowadzenie historyczne i odniesienia do literatury jest Piotra Ko\u0142odziejczyka <a href=\"http:\/\/www.kognitywistyka.net\/artykuly\/pk-fjfptsi.pdf\">Funkcjonalizm jako filozoficzna podstawa teorii Sztucznej Inteligencji.<\/a>&nbsp; Je\u015bli przyj\u0105\u0107,&nbsp; \u017ce &#8222;umys\u0142 obliczeniowy&#8221; oznacza umys\u0142 b\u0119d\u0105cy przedmiotem obliczeniowej teorii umys\u0142u, to liczba kontekst\u00f3w, kt\u00f3rych mo\u017cna si\u0119 radzi\u0107, pytaj\u0105c o znaczenie tego terminu oka\u017ce si\u0119 poka\u017ana. Po\u017cytek jednak z takiej kwerendy&nbsp; okazuje si\u0119 raczej skromny, polegaj\u0105cy g\u0142\u00f3wnie na stwierdzeniu wieloznaczno\u015bci.<\/p>\n<p>Je\u015bli kto\u015b (np. J.Fodor) powiada, \u017ce my\u015blenie jest obliczaniem, to jako posiadacz wiedzy o istnieniu komputer\u00f3w cyfrowych i analogowych (nie wchodz\u0105c ju\u017c w dalsze subtelno\u015bci), mam od razu pytanie, kt\u00f3ry rodzaj komputer\u00f3w ma by\u0107 modelem my\u015blenia. Ma\u0142o jednak kt\u00f3ry autor trudzi si\u0119 takim dr\u0105\u017ceniem tematu. Spr\u00f3buj\u0119 wi\u0119c potrudzi\u0107 si\u0119 na w\u0142asny rachunek,&nbsp; za\u015b od autora omawianej ksi\u0105\u017cki, jako zaawansowanego eksperta, oczekiwa\u0142bym krytycznej&nbsp; oceny moich pr\u00f3b.<\/p>\n<p><strong>\u00a74.<\/strong>&nbsp; Proponuj\u0119 pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 procedur\u0105 przypominaj\u0105c\u0105 (ale tylko&nbsp; z grubsza, bez precyzji cechuj\u0105cej systemy aksjomatyczne) definiowanie przez postulaty. Umieszczam predykat &#8222;jest <em>ObliczenioWy<\/em>&#8221;&nbsp; (<strong>OW<\/strong>) w kontek\u015bcie zda\u0144 zawieraj\u0105cych terminy stosunkowo dobrze zrozumia\u0142e. Jeden z nich to predykat &#8222;<em>jest ObliczalNy<\/em>&#8221;&nbsp; (<strong>ON<\/strong>) w takim sensie, w jakim go odnosimy do liczb i funkcji obliczalnych. Drugi &#8212; to predykat &#8222;<em>posiada Moc Obliczeniow\u0105<\/em>&#8221; (<strong>MO<\/strong>)&nbsp; odnoszony z jednej strony do&nbsp; (1) sprz\u0119tu (jak w s\u0142ynnym prawie Moore&#8217;a), z drugiej za\u015b do (2) program\u00f3w czyli pewnego rodzaju algorytm\u00f3w;&nbsp; moc algorytmu uto\u017csamiamy z&nbsp; jego efektywno\u015bci\u0105.&nbsp; Przypadek 2 jest tym,&nbsp; kt\u00f3ry mo\u017ce dostarczy\u0107 analogii czy modelu dla umys\u0142u, podczas gdy 1 &#8212; dla m\u00f3zgu.<\/p>\n<p>Korzystaj\u0105c dla wygody z proponowanych w nawiasach skr\u00f3t\u00f3w, stawiam pytania o stosunki mi\u0119dzy OW i pozosta\u0142ymi poj\u0119ciami, oddawane w zdaniach warunkowych (implikacjach), co przydziela ka\u017cdemu predykatowi role warunku dostatecznego lub rol\u0119 koniecznego wzgl\u0119dem drugiego cz\u0142onu implikacji. Zmienna x reprezentuje indywidualne umys\u0142y. Poni\u017csza lista nie jest zbiorem postulat\u00f3w lecz zbiorem formu\u0142 (st\u0105d F przed numerem), kt\u00f3re mog\u0105 kandydowa\u0107 do tej roli. Z tej listy wybieram jako w\u0142asny postulat F5, kt\u00f3rym&nbsp; b\u0119d\u0119 si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0142 jako za\u0142o\u017ceniem do dalszych rozwa\u017ca\u0144, pozosta\u0142e za\u015b proponuj\u0119&nbsp; jako materia\u0142 do dyskusji (je\u015bliby chcieli wypowiada\u0107 si\u0119 w tej sprawie zainteresowani&nbsp; kognitywi\u015bci).<\/p>\n<p>F1.&nbsp;&nbsp; OW(x)&nbsp;\u2192 ON(x) &nbsp; &nbsp; F2. ON(x)&nbsp;\u2192 OW(x)<\/p>\n<p>F3.&nbsp;&nbsp; MO(x) \u2192 ON(x) &nbsp;&nbsp; F4. ON(x)&nbsp;\u2192 MO(x)<\/p>\n<p>F5.&nbsp; OW(x)&nbsp;\u2194 [ON(n) &amp; MO(x)]<\/p>\n<p>Przyj\u0119ta w roli hipotezy roboczej formu\u0142a F5 wyznacza plan dalszych bada\u0144 przez zawarto\u015b\u0107 prawej strony r\u00f3wnowa\u017cno\u015bci. Trzeba zbada\u0107, co znaczy, \u017ce umys\u0142 jest obliczalny i co znaczy, \u017ce jest obliczaj\u0105cy,&nbsp; to jest, dysponuj\u0105cy moc\u0105 obliczeniow\u0105.&nbsp; Nie jest to mo\u017ce wielkie wyzwanie dla komputacjonizmu standardowego, kt\u00f3ry operuje tylko jednym poj\u0119ciem obliczania &#8212; tym, kt\u00f3rejest skorelowane z maszyny Turing\u0105. Staje si\u0119 natomiast niebanalne dla komputacjonizmu X-a z jego tolerancj\u0105 dla r\u00f3\u017cnych poj\u0119\u0107 obliczania (zob. wy\u017cej cytat KP w \u00a72).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tekst zaktualizowany 9 wrze\u015bnia 2013. &nbsp; Nast\u0119pna aktualizacja &#8211; 4 pa\u017adziernika 2013. \u00a71. Po\u015bwi\u0119cam ten wpis na przedyskutowanie pewnej godnej uwagi koncepcji z dziedziny kognitywistyki. Narazie nazw\u0119 Autora enigmatycznie X-em, a dla jego teorii&nbsp; umys\u0142u, wy\u0142o\u017conej po angielsku, proponuj\u0119 termin &hellip; <a href=\"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=6254\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-6254","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-informatyzm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6254","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6254"}],"version-history":[{"count":104,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6254\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12705,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6254\/revisions\/12705"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6254"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6254"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6254"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}