{"id":6541,"date":"2013-10-06T14:02:35","date_gmt":"2013-10-06T12:02:35","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.marciszewski.eu\/?p=6541"},"modified":"2025-09-23T10:58:32","modified_gmt":"2025-09-23T08:58:32","slug":"skad-w-ludzkich-glowach-biora-sie-algorytmy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=6541","title":{"rendered":"Sk\u0105d w ludzkich g\u0142owach bior\u0105 si\u0119 algorytmy?"},"content":{"rendered":"

\u00a71.<\/strong>\u00a0 Mam\u00a0 pytanie typu S.O.S – z gatunku uprawianego czasem na blogach, gdy kto\u015b czuje si\u0119 bezradny wobec jakiego\u015b problemu i prosi dobrych ludzi o pomoc. Jest to pytanie o\u00a0 genez\u0119 konstruowanych przez ludzkie m\u00f3zgi algorytm\u00f3w.<\/p>\n

Jest to nie trudne w niekt\u00f3rych\u00a0 przypadkach (ale tylko w niekt\u00f3rych).\u00a0 Je\u015bli mia\u0142bym odpowiedzie\u0107 np. sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 w mojej g\u0142owie algorytm czterech dzia\u0142a\u0144, albo procedura tabel analitycznych, to odpowied\u017a jest prosta: pierwszego nauczono mnie w szkole, o drugim si\u0119 dowiedzia\u0142em z ksi\u0105\u017cki Smullyana „The First-Order Logic”.<\/p>\n

Stosunkowo prosta jest te\u017c odpowied\u017a, sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 algorytmy w m\u00f3zgach zwierz\u0105t kieruj\u0105ce zachowaniami instynktownymi.\u00a0 Jeden z takich algorytm\u00f3w, steruj\u0105cy w\u0119dr\u00f3wkami szarych g\u0119si, opisuje wybitny fizyk, Carl von Weizs\u00e4cker, uprawiaj\u0105cy te\u017c w duchu plato\u0144skim kognitywistyk\u0119 (w jego terminologii – cybernetyk\u0119).\u00a0 Mam wra\u017cenie, \u017ce jako\u015b rozumiem my\u015bl o genetycznym uwarunkowaniu takiego algorytmu — powsta\u0142ego wg darwinowskiego schematu ewolucji (do Platona ma si\u0119 to tak,\u00a0 \u017ce von Weizs\u00e4cker\u00a0 interpretuje uczestnictwo w plato\u0144skiej idei gatunku jako posiadanie w\u0142a\u015bciwego danemu gatunkowi garnituru genetycznego).<\/p>\n

K\u0142opot powstaje w wyniku refleksji nad dziejami odkry\u0107 naukowych. Warto si\u0119 zastanowi\u0107 zw\u0142aszcza nad tymi, kt\u00f3rych owocem jest powstanie jakiego\u015b algorytmu, prowadzi to bowiem do kwestii wytwarzania algorytm\u00f3w przez inne algorytmy, b\u0119d\u0105ce ich przodkami, a to z kolei wymaga wyja\u015bnienia, sk\u0105d bierze si\u0119 przodek.\u00a0 Pytanie zatem brzmi: czy odkrycie algorytmu da si\u0119 wyja\u015bni\u0107 aktywno\u015bci\u0105, zakodowanego w m\u00f3zgu odkrywcy, algorytmu-przodka? Pr\u00f3cz odpowiedzi „tak” lub „nie”, mo\u017cliwa jest tu uwaga, \u017ce pytanie jest wadliwie postawione, i wtedy nale\u017ca\u0142oby wyja\u015bni\u0107, na czym wadliwo\u015b\u0107 polega.<\/p>\n

\u00a72.<\/strong> We\u017amy algorytm czterech dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3ry poznali\u015bmy na progu szkolnej edukacji.\u00a0 Do jego powstania konieczne by\u0142y trzy idee, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 dopiero na zaawansowanym stopniu cywilizacji; by\u0142y one nieobecne w my\u015bleniu plemion pierwotnych, u kt\u00f3rych zbi\u00f3r liczb obejmuje czasem tylko: 1, 2, 3. Tw\u00f3rcom za\u015b notacji rzymskiej nie posta\u0142o w my\u015blach, \u017ce mo\u017ce istnie\u0107 liczba ca\u0142kowita mniejsza ni\u017c 1.<\/p>\n

I oto jaki\u015b Hindus w pierwszych wiekach naszej ery wpad\u0142 na ten osobliwy pomys\u0142,\u00a0 \u017ce istnieje liczba zero.\u00a0 W\u0119drowni kupcy przywie\u017ali go do Bagdadu, gdzie w m\u00f3zgu Al-Chwarizmiego rozwin\u0105\u0142 si\u0119 w system notacji pozycyjnej zwanej arabsk\u0105.\u00a0 Do tego celu konieczne s\u0105 trzy idee: (A) zero, (B) nast\u0119pnik, (C) niesko\u0144czono\u015b\u0107 uporz\u0105dkowanego zbioru liczb naturalnych.\u00a0 Nie s\u0105 one wrodzone wszystkim ludziom, jak \u015bwiadcz\u0105 dane etnologiczne; \u015bwiadczy tak\u017ce przypadek notacji rzymskiej, gdzie by\u0142a idea B, mo\u017ce i C, ale brak\u0142o A.\u00a0 Zatrzymajmy si\u0119 przyk\u0142adowo na A, nazywaj\u0105c bohatera opowie\u015bci imieniem „Hindus”.<\/p>\n

Jego osi\u0105gni\u0119cie mo\u017cna uzna\u0107 za wynalazek lub za odkrycie. Jako ortodoks teorii mnogo\u015bci wierz\u0119 w obiektywne istnienie zera (gwarantuje to pewnik abstrakcji), b\u0119d\u0119 wi\u0119c m\u00f3wi\u0142 o odkryciu.\u00a0 Poprzedzi\u0142 je niew\u0105tpliwie jaki\u015b m\u00f3zgowy proces przetwarzania informacji\u00a0 (mo\u017ce wychodz\u0105cy m.in. od jakiego\u015b zmys\u0142owego do\u015bwiadczenia braku).<\/p>\n

\u00a73.<\/strong>\u00a0 A oto pytanie fundamentalne: (1) czy ten proces jest obliczalny? Autor ksi\u0105\u017cki o wyja\u015bnianiu obliczeniowym w kognitywistyce, jego naturze, zakresie i granicach<\/em> (M.Mi\u0142kowski „Explaining the Computational Mind”) odpowiedzia\u0142by zapewne (je\u015bli dobrze tez\u0119 jego rozumiem) w spos\u00f3b twierdz\u0105cy.<\/p>\n

Wtedy powstaje pytanie nast\u0119pne; (2) czy „obliczalny” znaczy, \u017ce istnieje algorytm czyli jedna z wyspecjalizowanych (do okre\u015blonego problemu) maszyn Turinga, kt\u00f3ra na wyj\u015bciu wydrukowa\u0142aby wynik „istnieje liczba ca\u0142kowita zero poprzedzaj\u0105ca jeden”? Nazwijmy j\u0105 MTH — Maszyna Turinga (w g\u0142owie) Hindusa.<\/p>\n

Je\u015bli na 2 odpowie si\u0119 twierdz\u0105co, to mamy kolejne pytanie:\u00a0 (3)\u00a0 sk\u0105d MTH si\u0119 wzi\u0119\u0142a?\u00a0 Nie wzi\u0119\u0142a si\u0119 znik\u0105d, musia\u0142a powsta\u0107 w umy\u015ble w wyniku jakiego\u015b wcze\u015bniejszego procesu przetwarzania informacji, a skoro umys\u0142 ma natur\u0119 obliczeniow\u0105, to i ten proces przodek musi mie\u0107 charakter algorytmiczny.\u00a0 Jak d\u0142ugi mo\u017ce by\u0107 taki ci\u0105g algorytm\u00f3w? \u017beby si\u0119 ustrzec ci\u0105gu niesko\u0144czonego, trzeba by przyj\u0105\u0107 np., \u017ce algorytmiczny przodek, czy mo\u017ce kt\u00f3ry\u015b praprzodek, jest elementem indywidualnego wyposa\u017cenia genetycznego danej osoby.<\/p>\n

(4) Je\u015bli ci\u0105g akt\u00f3w generowania jednych algorytm\u00f3w przez inne t\u0142umaczy si\u0119 indywidualnym garniturem genetycznym, to jak dosz\u0142o do powstania takiego a nie innego garnituru?\u00a0 Przypadek szarej g\u0119si, jako gatunkowy, t\u0142umaczy si\u0119 po darwinowsku ewolucj\u0105 gatunku, kt\u00f3rego przetrwanie wymaga przemieszczenia si\u0119 w inny region wraz ze zmian\u0105 pory roku, przy czym ukszta\u0142towany ewolucyjnie algorytm danego gatunku dyktuje, jak maj\u0105 w\u0119drowne g\u0119si reagowa\u0107 np.\u00a0 na wcze\u015bniejszy zmierzch jako sygna\u0142 zmiany pory roku.<\/p>\n

Natomiast odkrycia zera, cho\u0107 okaza\u0142o si\u0119 korzystne cywilizacyjnie dla naszego gatunku (mimo, \u017ce nikt tego nie planowa\u0142) nie da si\u0119 wyt\u0142umaczy\u0107 darwinowskim mechanizmem selekcji.\u00a0 Odkrycie zera nic nie pomog\u0142o Hindusowi w adaptacji do \u015brodowiska biologicznego; a w og\u00f3le, kultywowanie matematyki przez gatunek ludzki nie ma nic wsp\u00f3lnego z mechanizmami selekcji i dziedziczenia s\u0142u\u017c\u0105cymi\u00a0 przetrwaniu; nie s\u0142ycha\u0107\u00a0 te\u017c, by by\u0142o regu\u0142\u0105, \u017ce wybitni matematycy przekazuj\u0105 geny swych uzdolnie\u0144 potomstwu.<\/p>\n

(5) A je\u015bli si\u0119 tego nie t\u0142umaczy schematem ewolucyjnym (jak to si\u0119 dzieje w przypadku instynkt\u00f3w zwierz\u0119cych), to jak si\u0119 t\u0142umaczy?<\/p>\n

Tym pytaniem ko\u0144cz\u0119, licz\u0105c na algorytmy w g\u0142owach P.T. Respondent\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby pokierowa\u0107 dotarciem do przekonuj\u0105cej odpowiedzi.<\/p>\n

P.S. \u00a0<\/strong> Mia\u0142bym ochot\u0119 postawi\u0107 analogiczn\u0105 seri\u0119 pyta\u0144 dotycz\u0105c\u0105 MTG, czyli Maszyny Turinga w g\u0142owie G\u00f6dla, kt\u00f3ra kierowa\u0142aby procesem przetwarzania informacji\u00a0 maj\u0105cym na wej\u015bciu (powiedzmy) Program Hilberta, a na wyj\u015bciu twierdzenie o nierozstrzygalno\u015bci arytmetyki. Ale odk\u0142adam to do innego razu, bo jest to chyba przypadek bardziej skomplikowany ni\u017c ten z MTH, trzeba si\u0119 wi\u0119c nale\u017cycie do\u0144 przysposobi\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a71.\u00a0 Mam\u00a0 pytanie typu S.O.S – z gatunku uprawianego czasem na blogach, gdy kto\u015b czuje si\u0119 bezradny wobec jakiego\u015b problemu i prosi dobrych ludzi o pomoc. Jest to pytanie o\u00a0 genez\u0119 konstruowanych przez ludzkie m\u00f3zgi algorytm\u00f3w. Jest to nie trudne … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48,20,8],"tags":[],"class_list":["post-6541","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dialog-recenzyjny","category-filozofia-informatyki","category-informatyzm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6541","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6541"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6541\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12700,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6541\/revisions\/12700"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}