Kontynuuj\u0119 rozwa\u017cania o prawie naturalnym, nawi\u0105zuj\u0105c do wczorajszego w tej materii wpisu.<\/a><\/p>\n \u00a71<\/strong>. Zaj\u0105\u0142em si\u0119 tym tematem, poniechawszy na chwil\u0119 docieka\u0144 z zakresu \u015bwiatopogl\u0105du informatycznego, poniewa\u017c widz\u0119 w tym potrzeb\u0119 natury obywatelskiej. Nasta\u0142 w naszym kraju czas, gdy wp\u0142ywowe grupy opiniotw\u00f3rcze prowadz\u0105 ofensyw\u0119 na rzecz uwzgl\u0119dniania norm prawa naturalnego w stanowieniu prawa pa\u0144stwowego. Jest to postulat g\u0142\u0119boko s\u0142uszny, ale zarazem niebezpieczny, gdy g\u0142osiciele takich postulat\u00f3w nie maj\u0105 tych zagadnie\u0144 dobrze w g\u0142owie pouk\u0142adanych.\u00a0 Je\u015bliby uzna\u0142o si\u0119 np.\u00a0 za norm\u0119 prawa natury, \u017ce m\u0105\u017c jest zwierzchnikiem \u017cony, bo tak by\u0142o od wiek\u00f3w, a przy tym tak g\u0142osi\u0142 Arystoteles (od kt\u00f3rego idea prawa naturalnego si\u0119 wywodzi), to by\u0142aby zasadna np. ustawa zabraniaj\u0105ca kobiecie robienia prawa jazdy\u00a0 bez zgody m\u0119\u017ca. Nie jest to przyk\u0142ad fikcyjny, skoro\u00a0 prawa niekt\u00f3rych pa\u0144stw islamskich s\u0105\u00a0 stanowione w tym duchu, a przes\u0142ank\u0105\u00a0 wzi\u0119t\u0105 rzekomo z prawa naturalnego jest mniejsza zdolno\u015b\u0107 kobiety do podejmowania decyzji (jak g\u0142osi\u0142 Arystoteles,\u00a0 wychodz\u0105c z \u00f3wczesnych pogl\u0105d\u00f3w biologicznych).<\/p>\n Remedium przeciw takim nonsensom jest proponowane przez Tomasza z Akwinu rozr\u00f3\u017cnienie (odnotowane w poprzednim wpisie) mi\u0119dzy normami prawa natury, kt\u00f3re s\u0105 absolutnie\u00a0 uniwersalne\u00a0 oraz normami, kt\u00f3re si\u0119 dostosowuje do zmiennych historycznie warunk\u00f3w czasu i miejsca.\u00a0 Te pierwsze nazw\u0119 konstansami<\/em>\u00a0 prawa naturalnego.<\/p>\n Drugie ze wspomnianych s\u0105 to normy wt\u00f3rne<\/em> logicznie wzgl\u0119dem konstans\u00f3w. To znaczy,\u00a0 konstansy s\u0105 ich przes\u0142ankami, ale nie jedynymi, podczas gdy drugi zestaw przes\u0142anek tworz\u0105 s\u0105dy o tre\u015bci historycznej, dotycz\u0105ce warunk\u00f3w spo\u0142ecznych okre\u015blonego czasu. Tak widzia\u0142\u00a0 struktur\u0119 systemu norm Tomasz z Akwinu,\u00a0 wychodz\u0105c z koncepcji metodologicznych,\u00a0 kt\u00f3re wyk\u0142ada na pocz\u0105tku swego opus magnum –„Summa Theologica”.<\/p>\n We\u017amy za przyk\u0142ad konstansu to, \u017ce w\u00a0 grupie spo\u0142ecznej — na odpowiednio wysokim poziomie z\u0142o\u017cono\u015bci — konieczna jest w\u0142adza,\u00a0 kt\u00f3rej nale\u017cy si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107. Aby jednak dokona\u0107 racjonalnego wyboru formy w\u0142adzy, trzeba mie\u0107 na uwadze warunki czasu i miejsca. Te w pewnych czasach przemawia\u0142y za ustrojem monarchicznym, w innych za republika\u0144skim. Przyk\u0142ad z monarchi\u0105 jest pouczaj\u0105cy, bo przez d\u0142ugi czas niekt\u00f3re doktryny ko\u015bcielne zawiera\u0142y tez\u0119,\u00a0 \u017ce tylko w\u0142adza monarchiczna jest po wsze czasy wymogiem prawa naturalnego. Mamy tu wi\u0119c przypadek pomylenia konstansu z norm\u0105 wt\u00f3rn\u0105.<\/p>\n \u00a72.<\/strong> Odpowiedzialne przeto argumentowania z prawa naturalnego wymaga ustalenia listy konstans\u00f3w.\u00a0 Gdy powstanie\u00a0 sp\u00f3r, czy jaki\u015b projekt ustawy jest zgodny z prawem natury, niech strony przedstawi\u0105 ka\u017cda swoj\u0105 list\u0119 konstans\u00f3w. Mo\u017ce si\u0119 czasem okaza\u0107, \u017ce te listy s\u0105 zgodne, a sp\u00f3r si\u0119 bierze z odmiennych diagnoz spo\u0142ecznych, kt\u00f3re wesp\u00f3\u0142 z konstansami s\u0142u\u017c\u0105 do wyprowadzania norm wt\u00f3rnych.\u00a0 Wtedy zyskujemy mocniejszy grunt pod nogami, bo o takich diagnozach mo\u017cna dyskutowa\u0107 na gruncie empirycznym, gdy si\u0119 dokona stosownej operacjonalizacji poj\u0119\u0107.<\/p>\n \u017beby da\u0107 bodaj cz\u0105stkowe wyja\u015bnienie poj\u0119cia konstans\u00f3w,\u00a0 przedstawiam tu ich kilka na prawach przyk\u0142adu, nie d\u0105\u017c\u0105c do kompletno\u015bci.<\/p>\n A.\u00a0<\/strong> Jest dla cz\u0142owieka naturalna\u00a0 (w sensie nale\u017cenia do prawa natury) sk\u0142onno\u015b\u0107 do dzia\u0142ania w spos\u00f3b rozumny (ad agendam secundum rationem<\/em> — Tomasz a Akwinu, S.Th. 1-a II-ae,\u00a0 q.94,\u00a0 a.4) — B.\u00a0<\/strong> Czy\u0144 innym to, co chcesz,\u00a0 \u017ceby tobie czynili, a nie czy\u0144 czego, czego by\u015b nie chcia\u0142, by czyniono Tobie (ibidem: maksyma ewangeliczna zaliczona do konstans\u00f3w\u00a0 przez Tomasza).\u00a0 — C<\/strong>.\u00a0 Post\u0119puj\u00a0 zgodnie z w\u0142asnym sumieniem, pomimo \u015bwiadomo\u015bci,\u00a0 \u017ce mo\u017ce by\u0107 ono b\u0142\u0119dne,\u00a0 dop\u00f3ki b\u0142\u0119du w nim nie dostrzegasz (tak\u017ce teza Tomasza). — D.<\/strong>\u00a0 Post\u0119puj wed\u0142ug takich norm, co do kt\u00f3rych uwa\u017casz, \u017ce powinny by\u0107 prawem powszechnym (Immanuel Kant).\u00a0 — E.<\/strong>\u00a0 Gdy trzeba wybiera\u0107 mi\u0119dzy opcjami,\u00a0 z kt\u00f3rych\u00a0 wszystkie s\u0105 z\u0142e moralnie, nie zwalniaj si\u0119 od dokonania wyboru, lecz\u00a0 wybieraj najmniejsze z\u0142o (ten\u00a0 punkt dodaj\u0119 od siebie, bez powo\u0142ywania si\u0119 na klasyk\u00f3w, b\u0119d\u0105c got\u00f3w broni\u0107 go w dyskusji).<\/p>\n \u00a73.<\/strong>\u00a0 Si\u0119gaj\u0105c po przyk\u0142ady do kwestii r\u00f3l spo\u0142ecznych p\u0142ci,\u00a0 za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce jest konstansem, i\u017c funkcje publiczne powinni sprawowa\u0107 ludzie odpowiednio do tego uzdolnieni.\u00a0 \u017beby dosta\u0107 wniosek — jako norm\u0119 wt\u00f3rn\u0105 prawa naturalnego — \u017ce takich funkcji nie powinny sprawowa\u0107\u00a0 kobiety,\u00a0 trzeba obroni\u0107 przes\u0142ank\u0119,\u00a0 \u017ce s\u0105 one do tego mniej uzdolnione (tak mo\u017cna by argumentowa\u0107 przeciw ustawie o parytecie dla kobiet w kandydowaniu do parlamentu etc).\u00a0 Nast\u0119pnym krokiem powinna by\u0107 operacjonalizacja poj\u0119cia „by\u0107 zdolnym do funkcji publicznych”, a wreszcie przedstawienie dowod\u00f3w empirycznych (np. ze skanowania m\u00f3zgu,\u00a0 o ile technika skanowania osi\u0105gnie odpowiedni poziom diagnostyczno\u015bci).<\/p>\n Bior\u0105c przyk\u0142ad bardziej emocjonuj\u0105cy,\u00a0 czy liczba p\u0142ci jest wi\u0119ksza od dw\u00f3ch, trzeba si\u0119 zdecydowa\u0107, ile b\u0119dziemy w argumentacji czerpa\u0107 z biologii,\u00a0 tj. z\u00a0 generalizacji zoologicznych, a\u00a0 ile z do\u015bwiadczenia historycznego (np. staro\u017cytnych Aten) itd.\u00a0 Biologia mo\u017ce by\u0107 ryzykowna dla antypluralist\u00f3w, bo mr\u00f3wki i pszczo\u0142y maj\u0105 po trzy p\u0142cie, zwi\u0105zane ze\u00a0 struktur\u0105 spo\u0142eczn\u0105.\u00a0 Do\u015bwiadczenie za\u015b\u00a0 historyczno powinno dostarczy\u0107 materia\u0142u do korelacji cech,\u00a0 np. na ile homoseksualno\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzn koreluje si\u0119 ze zniewie\u015bcia\u0142o\u015bci\u0105, albo z os\u0142abieniem potencji intelektualnej.<\/p>\n Na koniec, temat szczeg\u00f3lnie trudny poznawczo, ale raczej nie do unikni\u0119cia: jakie zmiany w uk\u0142adzie relacji mi\u0119dzy p\u0142ciami mo\u017ce przynie\u015b\u0107 zawrotny post\u0119p w technikach biologicznych i informatycznych? Np. je\u015bli prawd\u0105 jest pogl\u0105d o m\u00f3zgowym uwarunkowaniu\u00a0 r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy zdolno\u015bciami m\u0119\u017cczyzn i kobiet, mo\u017ce to przesta\u0107 by\u0107 aktualne po upowszechnieniu si\u0119 nanotechnologii z jej nieograniczonymi mo\u017cliwo\u015bciami ulepszania organizm\u00f3w,\u00a0 a wi\u0119c wyr\u00f3wnywania brak\u00f3w, tak\u017ce w sferze neuronowej. Rozumiem, \u017ce wielu ludzi (w tym i ja sam) woli nie my\u015ble\u0107 o takim ,,Nowym Wspania\u0142ym \u015awiecie”,\u00a0 bo by\u0142oby bardzo trudno w nim si\u0119 nie pogubi\u0107, ale chowanie g\u0142owy w piasek\u00a0 niczego nie zmieni. A je\u015bli kto\u015b ma obowi\u0105zek o tym my\u015ble\u0107, to filozofowie, teologowie (jak daleko wolno posuwa\u0107 si\u0119 cz\u0142owiekowi w przekszta\u0142caniu przyrody?), a tak\u017ce politycy, je\u015bli maj\u0105 horyzont dalekowzrocznych m\u0119\u017c\u00f3w stanu.<\/p>\n Jak wida\u0107 z tych paru przyk\u0142ad\u00f3w, specjali\u015bci od „Gender Studies” powinni mie\u0107 pe\u0142ne r\u0119ce pracy nad wa\u017cnymi i trudnymi tematami, kt\u00f3re wymagaj\u0105 bieg\u0142o\u015bci w paru nie\u0142atwych dyscyplinach, jak biologia, historia idei i obyczaj\u00f3w, czy — nios\u0105ca prze\u0142om technologiczny i spo\u0142eczny — informatyka.\u00a0 Ile z tego si\u0119 dzieje w r\u00f3\u017cnych na\u00a0 \u015bwiecie o\u015brodkach bada\u0144 „genderowych”, to sprawa warta zbadania. Je\u015bli uda\u0142oby si\u0119 sporz\u0105dzi\u0107 tak\u0105 map\u0119, \u0142atwiej by\u0142oby odr\u00f3\u017cni\u0107 rzetelne godne uwagi badania od uprawiania modnych nonsens\u00f3w. Te drugie rzucaj\u0105 si\u0119 w oczy za spraw\u0105 publicystycznego wigoru spieraj\u0105cych si\u0119 stron, przes\u0142aniaj\u0105c zagadnienia naprawd\u0119 istotne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kontynuuj\u0119 rozwa\u017cania o prawie naturalnym, nawi\u0105zuj\u0105c do wczorajszego w tej materii wpisu. \u00a71. Zaj\u0105\u0142em si\u0119 tym tematem, poniechawszy na chwil\u0119 docieka\u0144 z zakresu \u015bwiatopogl\u0105du informatycznego, poniewa\u017c widz\u0119 w tym potrzeb\u0119 natury obywatelskiej. Nasta\u0142 w naszym kraju czas, gdy wp\u0142ywowe grupy … Czytaj dalej