\u00a71.<\/strong> Kiedy ko\u0144czy\u0142em wczoraj wpis pt. ,,Konstansy prawa naturalnego a historyczna zmienno\u015b\u0107 warunk\u00f3w spo\u0142ecznych”,\u00a0 \u017cona wertuj\u0105c internetowe wydanie „Gazety Wyborczej” przeczyta\u0142a mi wiadomo\u015b\u0107 o czterolatku, kt\u00f3ry w wyniku przedszkolnego instruowania na temat p\u0142ci postawi\u0142 pytanie\u00a0 ,,Tata, czy ty te\u017c mo\u017cesz nosi\u0107 sukienk\u0119?” A wieczorem, wracaj\u0105c z rodzinnej imprezy, gdy\u00a0 jej\u00a0 gospodarz kuzyn Szymon (zaanga\u017cowany profesjonalnie w problematyk\u0119 wychowawcz\u0105) odwozi\u0142 nas do domu,\u00a0 dyskutowali\u015bmy o tym incydencie i jego aktualnym kontek\u015bcie spo\u0142ecznym.<\/p>\n Szymon uczyni\u0142\u00a0 w tej rozmowie\u00a0 pewn\u0105 uwag\u0119, kt\u00f3ra nasun\u0119\u0142a mi my\u015bl, \u017ce u pod\u0142o\u017ca problemu mo\u017ce by\u0107 min.\u00a0 przeciwstawno\u015b\u0107 takich stanowisk, jak Turinga i von Neumanna w kwestii\u00a0 wp\u0142ywu hardware’ u<\/em> (chodzi\u0142o o m\u00f3zg) w procesie przetwarzania informacji. W rozwa\u017canym przypadku przyj\u0119\u0142oby si\u0119\u00a0 za hardware\u00a0 struktury biologiczne (anatomia i fizjologia p\u0142ci),\u00a0 a za software\u00a0 struktury kulturowe.<\/p>\n Tego\u017c wieczoru w „Kropce nad i” Janusz Palikot okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 \u017carliwym, acz nieco pokr\u0119tnym, rzecznikiem skrajnie\u00a0 kulturowego definiowania p\u0142ci. Poruszono temat pytania przedszkolaka o sukienk\u0119 taty. A tak\u017ce pomys\u0142 ustawodawczy partii Palikota. Tak dziwny, \u017ce trudno go powt\u00f3rzy\u0107, i ma si\u0119 w\u0105tpliwo\u015b\u0107, czy dobrze si\u0119\u00a0 us\u0142ysza\u0142o.\u00a0 Mianowicie,\u00a0 \u017ceby po urodzenia dziecka nie przypisywa\u0107 mu p\u0142ci ani \u017ce\u0144skiej ani m\u0119skiej, tylko poczeka\u0107 na w\u0142asn\u0105 w tej sprawie decyzj\u0119 takiego bezp\u0142ciowego\u00a0 jestestwa — do czasu a\u017c ono dojdzie do okresu dojrzewania (tu pojawi\u0142a si\u0119 w TV-rozmowie niejasno\u015b\u0107, czy ma to by\u0107 lat 13 czy 16).<\/p>\n To mi u\u015bwiadomi\u0142o, \u017ce dot\u0105d zbyt bagatelizowa\u0142em problem, traktuj\u0105c go jako marginalny w publicznej debacie, podczas gdy wkracza on w program ofensywnej partii politycznej.\u00a0 Wracam wi\u0119c do tematu dw\u00f3ch ostatnich wpis\u00f3w, ale ju\u017c z bardziej szczeg\u00f3\u0142owym ukierunkowaniem. I z dostrze\u017ceniem wy\u017cej wspomnianego,\u00a0 a przy okazji jeszcze\u00a0 dw\u00f3ch innych, aspekt\u00f3w informatycznych.<\/p>\n W\u015br\u00f3d tych dw\u00f3ch innych mamy\u00a0 zjawisko zapotrzebowania umys\u0142u na r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107, warunkowane prawami przetwarzania informacji.<\/em>\u00a0\u00a0 Drugi aspekt — to znaczenie tradycji, w\u00a0 tym wypr\u00f3bowanych przez\u00a0 histori\u0119 instytucji (wolny rynek, rodzina, religia etc.),\u00a0 dla maksymalizowaniu obliczalno\u015bci<\/em> \u017cycia spo\u0142ecznego (obliczalno\u015b\u0107 to centralna kategoria informatyki, przej\u0119ta z logiki matematycznej).\u00a0 W ciekawy i odkrywczy spos\u00f3b rozwa\u017ca\u0142 t\u0119 kwesti\u0119\u00a0 Friedrich Hayek (Nobel z ekonomii 1974)\u00a0 i jego koledzy z Austriackiej Szko\u0142y Ekonomicznej\u00a0 maj\u0105cej profil\u00a0 zdecydowanie liberalny (jest to\u00a0 inspiruj\u0105cy przyk\u0142ad syntezy liberalizmu z wywa\u017conym\u00a0 konserwatyzmem).<\/p>\n \u00a72.<\/strong>\u00a0 Gdy mowa o relacji hardware-software, zaczn\u0119 od usprawiedliwienia w kwestii lingwistycznej. Jestem przeciwnikiem mechanicznego wplatania w polszczyzn\u0119 s\u0142\u00f3w angielskich, kiedy nie jest to konieczne; gdy widz\u0119 np. og\u0142oszenie, \u017ce odb\u0119dzie si\u0119 fire show, domy\u015blam si\u0119, \u017ce chodzi o pokaz\u00a0 sztucznych ogni, ale mi przykro, \u017ce rodacy g\u0119gaj\u0105 po cudzoziemsku, gdy od wieku maj\u0105 na to zgrabne polskie okre\u015blenie; widz\u0119 w tym przejaw j\u0119zykowej t\u0119poty.\u00a0 Co si\u0119 tyczy wymienionych termin\u00f3w informatycznych, w pewnych kontekstach da\u00a0 si\u0119\u00a0 zast\u0105pi\u0107 „hardware” przez „sprz\u0119t” lub\u00a0 „czynnik fizyczny”, a „software” b\u0105d\u017a\u00a0 przez\u00a0 „program” b\u0105d\u017a przez „czynnik logiczny”\u00a0 lub „czynnik my\u015blowy”.\u00a0 Mo\u017cna tak czyni\u0107 i w obecnym kontek\u015bcie, ale poniewa\u017c projekt rewolucji kulturowej w sferze p\u0142ci jest niezwykle nasycony emocjonalno\u015bci\u0105, przydawka „my\u015blowy” niezbyt tu pasuje stylistycznie.\u00a0 Niech wi\u0119c b\u0119dzie tym razem „hardware” i „software” (nota bene, automat koryguj\u0105cy ortografi\u0119 nie domaga si\u0119 w tym zdaniu korekty, uznaje wi\u0119c oba terminy za przyj\u0119te ju\u017c do polszczyzny).<\/p>\n Oba te poj\u0119cia z terminologii informatycznej s\u0105\u00a0 por\u0119czn\u0105 metafor\u0105 w\u00a0 m\u00f3wieniu\u00a0 o pewnych urz\u0105dzeniach innych ni\u017c komputery i o\u00a0 steruj\u0105cych nimi, ma wz\u00f3r programu,\u00a0 strukturach my\u015blowych.\u00a0 Urz\u0105dzeniem fizycznym, kt\u00f3re tu\u00a0 rozwa\u017camy jest cia\u0142o ludzkie, a do jego software’u nale\u017c\u0105 min. regu\u0142y kulturowe, w tym regu\u0142y kieruj\u0105ce zachowaniami specyficznymi dla\u00a0 specyficznymi dla p\u0142ci \u017ce\u0144skiej i specyficznymi dla m\u0119skiej.<\/p>\n Przyda si\u0119 w dalszym wywodzie ukuty\u00a0 na jego\u00a0 potrzeby termin pankulturalizm,\u00a0<\/em> \u017ceby okre\u015bli\u0107 nim pogl\u0105d,\u00a0 \u017ce wszelkie ludzkie zachowania (poza odruchowymi) s\u0105 dyktowane przez\u00a0 normy kulturowe (nie jestem pierwszym u\u017cytkownikiem tego terminu,\u00a0 u\u017cywa go Andrzej Szahaj w ksi\u0105\u017cce „Zniewalaj\u0105ca moc kultury”, wyd. UAM 2004).\u00a0 Korzystaj\u0105c z informatycznej metafory, mo\u017cna to poj\u0119cie dookre\u015bli\u0107 przez przeciwstawno\u015b\u0107 dw\u00f3ch pogl\u0105d\u00f3w na temat relacji hardware-software, jakie \u017cywili dwaj ojcowie za\u0142o\u017cyciele informatyki.<\/p>\n Alan Turing uwa\u017ca\u0142, \u017ce dla\u00a0 wyniku\u00a0 przetwarzania informacji liczy si\u0119 tylko software. W pewnej pogadance radiowej powiedzia\u0142,\u00a0 \u017ce wynik b\u0119dzie zawsze taki sam, niezale\u017cnie od tego, czy obliczenia wykonuje p\u0119czek drutu (aluzja do komputera) czy znajduj\u0105ca si\u0119 w misce porcja g\u0119stej owsianki (aluzja do m\u00f3zgu). \u00a0 Natomiast John von Neumann nie lekcewa\u017cy\u0142 r\u00f3\u017cnicy fizycznej mi\u0119dzy p\u0119czkiem drutu i owsiank\u0105. W swej ostatniej pracy „The Computer and the Brain”, 1958,\u00a0 kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 klasyk\u0105,\u00a0 wypowiada on w zako\u0144czeniu g\u0142\u0119bokie uwagi na temat odmienno\u015bci proces\u00f3w przetwarzania informacji w m\u00f3zgu i\u00a0 w maszynie.\u00a0 Matematyka (wraz z logik\u0105), w kt\u00f3r\u0105 wyposa\u017camy maszyn\u0119\u00a0 jest t\u0105 sam\u0105, kt\u00f3ra powsta\u0142a w naszym historycznym rozwoju kulturowym.<\/p>\n Istniej\u0105 [w m\u00f3zgu] struktury logiczne r\u00f3\u017cne r\u00f3\u017cne od tych, kt\u00f3rymi pos\u0142ugujemy si\u0119 w logice i matematyce.\u00a0 […] Zewn\u0119trzne zatem formy naszej<\/strong> matematyki nie maj\u0105 znaczenia absolutnego z punktu widzenia docieka\u0144, czym jest j\u0119zyk matematyczny lub logiczny, faktycznie u\u017cywany przez centralny system nerwowy.<\/p><\/blockquote>\n Wymieniona przez von Neumanna (z podkre\u015bleniem)\u00a0 nasza<\/strong> matematyka jest — powt\u00f3rzmy — t\u0105, kt\u00f3r\u0105 wk\u0142adamy w\u00a0 komputery w postaci oprogramowania i baz danych.\u00a0 Je\u015bli ta nasza, b\u0119d\u0105ca owocem naszej ewolucji kulturowej, tak zdecydowanie si\u0119 r\u00f3\u017cni od matematyki uprawianej przez m\u00f3zg,\u00a0 b\u0119d\u0105cej owocem ewolucji biologicznej, to nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107 od ka\u017cdej z tych matematyk innych (cho\u0107 nie koliduj\u0105cych wzajem ze sob\u0105) osi\u0105gni\u0119\u0107.<\/p>\n Jest \u00f3w pogl\u0105d tylko hipoteza, ale nie musimy mie\u0107 co do niej pewno\u015bci, \u017ceby skorzysta\u0107 z sugestywnej analogii. Pankulturalizm zagadnienie r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy p\u0142ciami\u00a0 sprowadza<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00a71. Kiedy ko\u0144czy\u0142em wczoraj wpis pt. ,,Konstansy prawa naturalnego a historyczna zmienno\u015b\u0107 warunk\u00f3w spo\u0142ecznych”,\u00a0 \u017cona wertuj\u0105c internetowe wydanie „Gazety Wyborczej” przeczyta\u0142a mi wiadomo\u015b\u0107 o czterolatku, kt\u00f3ry w wyniku przedszkolnego instruowania na temat p\u0142ci postawi\u0142 pytanie\u00a0 ,,Tata, czy ty te\u017c mo\u017cesz … Czytaj dalej