{"id":694,"date":"2011-10-07T11:55:46","date_gmt":"2011-10-07T11:55:46","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.marciszewski.eu\/?p=694"},"modified":"2025-09-23T02:34:16","modified_gmt":"2025-09-23T00:34:16","slug":"w-sprawie-spolecznej-genezy-matematyki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=694","title":{"rendered":"W sprawie spo\u0142ecznej genezy matematyki"},"content":{"rendered":"

Zosta\u0142em poproszony o recenzj\u0119\u00a0 tekstu pt. MATEMATYKA W \u015aWIETLE MOCNEGO PROGRAMU SOCJOLOGII WIEDZY. Nie podj\u0105\u0142em si\u0119 tego zadania, nie czuj\u0105c si\u0119 kompetentny do ca\u0142o\u015bciowej oceny, ale znalaz\u0142em tam pewne punkty bli\u017csze mojej wiedzy i zainteresowaniom. A ceni\u0105c bardzo my\u015bl Heisenberga,\u00a0 \u017ce nauka powstaje w rozmowach<\/a>, chcia\u0142bym co\u015b wnie\u015b\u0107 do rozmowy na pewne tematy poruszone przez Autora.<\/p>\n

Nie b\u0119d\u0105c specjalist\u0105 od mocnego programu socjologii wiedzy, mog\u0119 mie\u0107 tylko nask\u00f3rkowe wra\u017cenia, ale mo\u017ce i takimi warto si\u0119 podzieli\u0107.\u00a0 Nu\u017c dadz\u0105 co\u015b Autorowi do my\u015blenia, a je\u015bli si\u0119 myl\u0119, to jako siedz\u0105cy w temacie b\u0119dzie on m\u00f3g\u0142 przytoczy\u0107\u00a0 fakty koryguj\u0105ce moj\u0105 opini\u0119. Ot\u00f3\u017c mam wra\u017cenie,\u00a0 \u017ce \u00f3w ruch Mocnego Programu przesadnie eksponuje sw\u00f3j wk\u0142ad w badanie spo\u0142ecznych czy kulturowych uwarunkowa\u0144, nie uwzgl\u0119dniaj\u0105c przy tym dorobku innych autor\u00f3w, kt\u00f3rzy bez takiego a\u017c rozg\u0142osu wykonali gruntowniejsz\u0105 prac\u0119. Np. R.L. Wilder jako autor bardzo poczytnej (prosz\u0119 sprawdzi\u0107 w Google’u) ksi\u0105\u017cki „Mathematics as a Cultural System”, nie og\u0142aszaj\u0105c, \u017ce tworzy nowy kierunek, daje bogactwo wa\u017cnych i dobrze dokumentowanych informacji i refleksji. W otrzymanym tek\u015bcie nie znajduj\u0119 wzmianki o tym studium.<\/p>\n

Jest te\u017c inny ciekawy p0gl\u0105d, z kt\u00f3rego pomini\u0119cia nie czyni\u0119 Autorowi zarzutu, bo pochodzi z kr\u0119gu lektur odleg\u0142ych od jego bada\u0144, ale poniewa\u017c zdarzy\u0142o mi o tym pogl\u0105dzie czego\u015b dowiedzie\u0107, dziel\u0119 si\u0119 z Autorem\u00a0 na wypadek\u00a0 je\u015bliby si\u0119 on przyda\u0142. John von Neumann w ksi\u0105\u017cce „The Computer and the Brain” w ko\u0144cowym odcinku (polski przek\u0142ad K.Szaniawskiego, s.91)\u00a0 pt. „J\u0119zyk m\u00f3zgu nie jest j\u0119zykiem matematyki” twierdzi co\u015b takiego.\u00a0 W ludzkim m\u00f3zgu jest zakodowany pewien j\u0119zyk logiki i matematyki, kt\u00f3ry czyni nas zdolnymi do uprawiania tych nauk, ale wcale nie jest to\u017csamy z ich j\u0119zykiem. Ten drugi jest wytworem historycznym, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by przybra\u0107 inn\u0105 posta\u0107, gdyby dzieje my\u015bli potoczy\u0142y si\u0119 inaczej.\u00a0 Von Neumann ma na to g\u0142\u0119bokie uzasadnienie natury informatycznej.\u00a0 Trudno o tym pisa\u0107 w tych kr\u00f3tkich uwagach, ale wi\u0119ksze cytaty i moje ich om\u00f3wienie znajduje si\u0119 w rozdziale 12, \u00a73.2 ksi\u0105\u017cki „Umys\u0142 – komputer – \u015bwiat. O zagadce umys\u0142u z informatycznego punktu widzenia” (Akademicka Oficyna EXIT, 2011). By\u0107 mo\u017ce,\u00a0 \u00f3w pogl\u0105d kogo\u015b tak wielkiego,\u00a0 jak von Neumann przyda si\u0119 dla okre\u015blenia zada\u0144 i perspektyw socjologii wiedzy. Taka refleksja przyda\u0142aby warto\u015bci artyku\u0142owi, kt\u00f3ry referuj\u0105c pogl\u0105dy\u00a0 innych w niewielkim stopniu odzwierciedla stosunek do nich Autora, a ten powstaje z wiedzy o r\u00f3\u017cnych punktach widzenia.<\/p>\n

Inny temat: wydaje mi si\u0119,\u00a0 \u017ce autor\u00a0 za ma\u0142o krytycznie przytacza krytyk\u0119 tego, \u017ce regu\u0142a odrywania jest przyjmowana w logice bez uzasadnienia. Ju\u017c Pascal s\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142, \u017ce wobec niesko\u0144czonego bogactwa \u015bwiata matematyki mo\u017cna ka\u017cdy aksjomat czy regu\u0142\u0119 dalej dr\u0105\u017cy\u0107, szukaj\u0105c uzasadnie\u0144. Ale \u017ce by\u0142by to proces niesko\u0144czony, trzeba si\u0119 zdecydowa\u0107 na poprzestanie na jakim\u015b poziomie, maj\u0105c po temu odpowiednie uzasadnienie.<\/p>\n

Maj\u0105c sk\u0142onno\u015b\u0107 do pragmatystycznej filozofii nauki (a la Quine i Ajdukiewicz), powiem \u017ce regu\u0142a odrywania ma powierdzon\u0105 dziejami logiki wysokiej rangi przydatno\u015b\u0107 i nie ma co j\u0105 jeszcze dalej „opukiwa\u0107”. Niechby autor si\u0119 przyjrza\u0142, jak funkcjonuje np. w systemie Hilberta i Ackermanna. Jest ona te\u017c dobrze przebadana jako szczeg\u00f3lny i szczeg\u00f3lnie „naoczny” przypadek Gentzenowskiej regu\u0142y ci\u0119cia.<\/p>\n

Mo\u017ce by\u0142oby te\u017c dobrze, gdyby Autor artyku\u0142u wiedzia\u0142, \u017ce regu\u0142a ci\u0119cia jest tym, czego unikaj\u0105 systemy automatycznego dowodzenia twierdze\u0144, poniewa\u017c wymaga ona od komputera zbyt wielkiej domy\u015blno\u015bci. Maj\u0105c tak pe\u0142n\u0105 o niej wiedz\u0119 logiczn\u0105, potrafi\u0142by odnie\u015b\u0107 si\u0119 z odpowiedniego dystansu do jej socjologicznej krytyki.<\/p>\n

Tych kilka lu\u017anych uwag ma by\u0107 dla Autora zach\u0119t\u0105,\u00a0 \u017ceby przed publikacj\u0105 g\u0142\u0119biej wnikn\u0105\u0142\u00a0 w podj\u0119ty temat.\u00a0 Je\u015bli uzna, \u017ce pomo\u017ce mu w tym reakcja na moje uwagi, kt\u00f3r\u0105 by zamie\u015bci\u0142 w tym blogu (pod jakim\u015b blogowym pseudonimem),\u00a0 to\u00a0 b\u0119d\u0119\u00a0 si\u0119 czu\u0142 nagrodzony za te chwile krytycznego namys\u0142u nad jego tekstem. I w miar\u0119 potrzeby podejm\u0119 dalsz\u0105 dyskusj\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zosta\u0142em poproszony o recenzj\u0119\u00a0 tekstu pt. MATEMATYKA W \u015aWIETLE MOCNEGO PROGRAMU SOCJOLOGII WIEDZY. Nie podj\u0105\u0142em si\u0119 tego zadania, nie czuj\u0105c si\u0119 kompetentny do ca\u0142o\u015bciowej oceny, ale znalaz\u0142em tam pewne punkty bli\u017csze mojej wiedzy i zainteresowaniom. A ceni\u0105c bardzo my\u015bl Heisenberga,\u00a0 … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-694","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/694","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=694"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/694\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12466,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/694\/revisions\/12466"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=694"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=694"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=694"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}