\u00a71.<\/strong> Te dwa pytania i kilka pomocniczych s\u0105 kierowane do Autora nast\u0119puj\u0105cego tekstu zawieraj\u0105cego definicj\u0119 obowi\u0105zywalno\u015bci. <\/p>\n Let us assume that the only source of duties are orders. Let us now consider a situation in which person B is obliged to cause the fact that X. Then we would have:<\/p>\n Df\/ob: Person B should to cause the fact that X<\/em> <=>def <\/strong> {there is a person A that says to person B: „Person B should cause the fact that X”<\/em> & <\/strong> person B is convinced that [statement <\/span>„Person B should cause the fact that X” <\/em> expresses person A’s wanting & <\/strong> failing to fulfill this wanting will put B under the threat of some sanction ( not necessarily from person A.)]}<\/span><\/p>\n [PP.1] Pierwsze pytanie pomocnicze s\u0142u\u017cy upewnieniu si\u0119, czy dobrze rozumiem Df\/ob. W tym celu podaj\u0119 nast\u0119puj\u0105c\u0105 parafraz\u0119 (pogrubienie czcionki wskazuje na odpowiedniki symboli logicznych; spos\u00f3b oddania „should” ma pokrycie w kontek\u015bcie: „This formula should also concern moral duties”.<\/p>\n Df\/ob*: B ma moralny obowi\u0105zek spowodowa\u0107 X <\/em> znaczy tyle, co<\/strong>: [1] istnieje A, kt\u00f3ry m\u00f3wi osobie B, \u017ce powinna spowodowa\u0107 X<\/em> , przy czym<\/strong> [2] B rozumie, \u017ce jest to wyraz woli osoby A oraz<\/strong> \u017ce [3] niespe\u0142nienie tej woli grozi okre\u015blon\u0105 sankcj\u0105.<\/span><\/p>\n PP.2] Kolejne pytanie pomocnicze: jak w Df\/ob rozumie si\u0119 termin „sanction”? Czy tak nazwa\u0142by Autor ka\u017cd\u0105 gro\u017ab\u0119 wyg\u0142aszana przez kogokolwiek, kto jest w stanie j\u0105 spe\u0142ni\u0107 w przypadku gdy adresat odm\u00f3wi wykonania rozkazu? O to nie powinno si\u0119 go podejrzewa\u0107. Nikt kto zna polski nie uzna, \u017ce zwrot „ma obowi\u0105zek”, w tym te\u017c moralny, dotyczy osoby, od kt\u00f3rej rabu\u015b \u017c\u0105da oddania portfela pod gro\u017ab\u0105 u\u017cycia no\u017ca. Je\u015bliby ofiara mia\u0142a taki obowi\u0105zek, to by zarazem znaczy\u0142o, i\u017c napastnik ma prawo do napa\u015bci, a zatem by\u0142oby niedopuszczalne s\u0105downie go za to kara\u0107. Trzeba wi\u0119c uzna\u0107, ze gro\u017aba jest sankcj\u0105 tylko wtedy, gdy gro\u017c\u0105cy ma (a) prawo rozkazywa\u0107 danej osobie oraz (b) prawo stanowienia sankcji. To drugie nie koniecznie wynika z pierwszego; jest np. doktryna moralno-pedagogiczna, \u017ce rodzic ma prawo rozkazywa\u0107 dziecku, ale nie ma prawa go kara\u0107 za brak<\/p>\n pos\u0142uchu (zamiast kary zaleca si\u0119 perswazj\u0119). Skoro obowi\u0105zek powstaje dopiero wtedy, gdy nadawcza rozkazu i sankcji ma do tych obu uprawnienia, to sk\u0105d si\u0119 te uprawnienia bior\u0105<\/em> (inaczej: co jest ich legitymizacj\u0105)? To jest pytanie pod adresem Autora, naprowadzaj\u0105ce na podw\u00f3jny problem tytu\u0142owy tego wpisu.<\/p>\n [PP.3] Ostatnie pytanie pomocnicze dotyczy poprzedzaj\u0105cego definicj\u0119 zdania „Let us assume<\/strong> that the only source of duties are orders”. Czy nazwanie tego za\u0142o\u017ceniem trzeba tak rozumie\u0107, \u017ce Autor podanej definicji nie akceptuje, traktuj\u0105c j\u0105 np. tak, jak za\u0142o\u017cenie w dowodzie nie wprost? A mo\u017ce jako cz\u0142on dylematu (tytu\u0142 artyku\u0142u jest „Dilemmas […]”), kt\u00f3rym autor chce ubogaci\u0107 problematyk\u0119, a sam go nie rozstrzyga? Czy te\u017c mo\u017ce nazwanie za\u0142o\u017ceniem nie przeszkadza, \u017ce jest to zarazem teza akceptowana?<\/p>\n Tymczasem, nim nast\u0105pi odpowied\u017a, to dla cel\u00f3w dyskusji — \u017ceby mie\u0107 przedmiot pouczaj\u0105cej, jak mniemam, polemiki — przyjmuj\u0119 ostatni\u0105 z wymienionych ewentualno\u015bci, \u0142\u0105cz\u0105c to z o\u015bwiadczeniem, \u017ce si\u0119 z definicj\u0105 Df\/ob* nie zgadzam. Nie nadaje si\u0119 ona na definicj\u0119 sprawozdawcz\u0105 ani pod wzgl\u0119dem terminologii etycznej ani prawniczej. A jako projektuj\u0105ca ma konsekwencje sprzeczne z o\u015bwieceniow0-europejsk\u0105 koncepcj\u0105 prawa, za kt\u00f3r\u0105 si\u0119 opowiadam. Polemika nie b\u0119dzie trudem daremnym, istniej\u0105 bowiem osoby rozumiej\u0105ce powinno\u015b\u0107 moraln\u0105 po my\u015bli Df\/ob*. Jest wi\u0119c z kim polemizowa\u0107. Je\u015bli za\u015b Autor stanie po mojej, a nie po ich stronie, oka\u017ce si\u0119 cennym sprzymierze\u0144cem.<\/p>\n \u00a72.<\/strong> Historia doktryn politycznych i prawnych zna co najmniej dwie doktryny, z kt\u00f3rych ka\u017cda dalece inaczej odpowiada na pierwsze pytanie tytu\u0142owe, zgodnie natomiast odpowiadaj\u0105 w spos\u00f3b przecz\u0105cy na drugie. Oznacz\u0119 je skr\u00f3tami TAT i TUS.<\/p>\n TAT — Teoria Autorytetu Transcendentnego<\/em> Panuj\u0105ca na rozleg\u0142ych obszarach przez d\u0142ugie wieki by\u0142a TAT, w \u015bredniowieczu wyra\u017cana zwi\u0119\u017ale maksym\u0105, \u017ce (legalna) w\u0142adza pochodzi od Boga<\/em>. TUS jest ide\u0105 stosunkowo \u015bwie\u017cej daty i ma ograniczony zasi\u0119g terytorialny. Jest ona zrodzonym w Europie nieodrodnym dzieckiem my\u015bli o\u015bwieceniowej. Z tego wzgl\u0119du mo\u017cna j\u0105 nazwa\u0107 ide\u0105 o\u015bwieceniowo-europejsk\u0105.<\/em><\/p>\n Konkretne tre\u015bci TAT i procedury jej wcielana bardzo si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105 w zale\u017cno\u015bci od miejsca i czasu. To, co jest im wsp\u00f3lne to powo\u0142ywanie si\u0119 na jaki\u015b pot\u0119\u017cny czynnik, zewn\u0119trzny wzgl\u0119dem zbiorowo\u015bci, kt\u00f3ra ma danej w\u0142adzy podlega\u0107. Oczywi\u015bcie przez bardzo d\u0142ugie wieki, gdy w \u017cadnym spo\u0142ecze\u0144stwie nie kwestionowano religii, autorytetem legitymizuj\u0105cym w\u0142adz\u0119 by\u0142o panuj\u0105ce b\u00f3stwo. Niekiedy samego w\u0142adc\u0105 og\u0142aszano bogiem. W systemie politeistycznym nie musia\u0142o to szokowa\u0107. Jeden b\u00f3g wi\u0119cej nie narusza\u0142 regu\u0142 systemu, wszak nie wchodzi\u0142 w uprawnienia innych b\u00f3stw, maj\u0105c przydzielony sobie w\u0142asny obszar kompetencji, np. w\u0142adanie Rzymem.<\/p>\n W systemie monoteistycznym nie by\u0142o mowy, by monarcha m\u00f3g\u0142 uchodzi\u0107 za istot\u0119 bosk\u0105, ale jak\u017ce wielk\u0105 mia\u0142 powag\u0119 i w\u0142adz\u0119, gdy by\u0142o bezsporne, i\u017c rz\u0105dzi z woli Boga i w jego imieniu. Uczestniczy\u0142 tym samym w prerogatywach najwy\u017cszego rozkazodawcy. Dlatego podobnie jak papie\u017ce (nosz\u0105cy do niedawna potr\u00f3jn\u0105 koron\u0119) mia\u0142 niejako licencj\u0119 od samego tw\u00f3rcy, \u017ceby skupia\u0107 w swojej osobie potr\u00f3jn\u0105 w\u0142adz\u0119: ustawodawcz\u0105, wykonawcz\u0105 i s\u0105downicz\u0105.<\/p>\n Certyfikatem tego, \u017ce monarcha jest realnie boskim namiestnikiem by\u0142 obrz\u0119d koronacji i pomazania olejem \u015bwi\u0119tym przez biskupa. Pretendentem do korony czyni\u0142y przysz\u0142ego monarch\u0119 regu\u0142y sukcesji tronu. Wymaga\u0142o to czasem sporej maestrii w ich interpretacji, jak np. wtedy, gdy powo\u0142ywano na tron Jagie\u0142\u0142\u0119, kt\u00f3rego pochodzenie mia\u0142o si\u0119 nijak do rodu Piast\u00f3w , a wszak to ich potomkowie mieli byli prawomocnymi dziedzicami polskiego tronu. Rozwi\u0105zano problem drog\u0105 obj\u0119cia tronu przez Jadwig\u0119, kt\u00f3ra bezpo\u015brednio wywodzi\u0142a si\u0119 z Andegawen\u00f3w, ale jako prawnuczka W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka, z kt\u00f3rym si\u0119 kiedy\u015b Andegaweni skoligacili, mia\u0142a tytu\u0142 do tronu polskiego, gdy zabrak\u0142o bli\u017cszych potomk\u00f3w. To j\u0105 legitymizowa\u0142o jako kr\u00f3low\u0105, a jej zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski z Jagie\u0142\u0142\u0105 potraktowano jako tytu\u0142 do uzyskania tak\u017ce przez niego godno\u015bci kr\u00f3la. Tej misternej konstrukcji dope\u0142ni\u0142a koronacja obojga. Waga, jak\u0105 przypisywano do genealogicznych regu\u0142 sukcesji wi\u0105za\u0142a si\u0119 z mitem za\u0142o\u017cycielskim dynastii, kt\u00f3ry opowiada\u0142 o znakach bo\u017cych destynuj\u0105cych na w\u0142adc\u0119 praprzodka rodu, a wi\u0119c i jego potomk\u00f3w. Znaki te bywa\u0142y nieraz dostarczane przez anio\u0142\u00f3w, jak w opowie\u015bci o chrzcie Chlodwiga kr\u00f3la Frank\u00f3w, czy o Pia\u015bcie ko\u0142odzieju, kt\u00f3rego dom pob\u0142ogos\u0142awili, w zamian za wielk\u0105 go\u015bcinno\u015b\u0107, anio\u0142owie pod postaci\u0105 w\u0119drowc\u00f3w.<\/p>\n Tego rodzaju historie pokazuj\u0105, jak silna jest potrzeba legitymizacji, skoro mobilizowano taki potencja\u0142 wyobra\u017ani, wiary religijnej oraz wiedzy genealogicznej i jurystycznej, \u017ceby nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci co do prawomocno\u015bci w\u0142adzy. A zatem do\u015bwiadczenie historyczne uczy, \u017ce nie jest tak — jak postuluje Df\/ob — \u017ce wystarczy pokaza\u0107 bezwzgl\u0119dn\u0105 si\u0142\u0119, zdoln\u0105 do wymierzania kar, \u017ceby cz\u0142onkowie danej zbiorowo\u015bci mieli i odczuwali czuli moraln\u0105 powinno\u015b\u0107 wype\u0142niania woli w\u0142adcy.<\/p>\n \u00a73. <\/strong> Ten typ legitymizacji zanika\u0142 w miar\u0119, jak w toku ewolucji kulturowej traci\u0142a na znaczeniu legenda religijna. Ubywa\u0142o monarchii, a tam gdzie one pozosta\u0142y, zamienia\u0142y si\u0119 w monarchie konstytucyjne, gdzie kr\u00f3l by\u0142 tylko jednym z element\u00f3w w strukturze w\u0142adzy, z rol\u0105 przydzielon\u0105 mu przez konstytucj\u0119, co w \u017cadnej mierze nie czyni\u0142o go dzier\u017cycielem pe\u0142ni danej od Boga w\u0142adzy. Nie znaczy to jednak, \u017ce sko\u0144czy\u0142a si\u0119 metoda legitymizowania w\u0142adzy przez czynnik transcendentny Sta\u0142a si\u0119 nim Historia — wedle doktryn g\u0142oszonych przez Hegla i Marksa. W filozofii Hegla pojawi\u0142 si\u0119 Duch Historii – Geist der Geschichte.<\/em><\/p>\n Nie miejsce tu na zdawanie sprawy z niebotycznych spekulacji Hegla, odnotujmy go wi\u0119c tylko jako pierwszego pomys\u0142odawc\u0119, \u017ceby si\u0119 nast\u0119pnie skupi\u0107 na doktrynie, kt\u00f3ra si\u0119 wy\u0142oni\u0142a z pomys\u0142u Hegla, przybra\u0142a jednak posta\u0107 wielce odmienn\u0105. Karol Marks mia\u0142 aspiracje do uprawiania filozofii jako nauki \u015bcis\u0142ej, okre\u015blanej przez marksist\u00f3w jako „jedynie naukowa”. Duch by\u0142 w niej stanowczo nie na miejscu. Zast\u0105pi\u0142y go Prawa Historii, za kt\u00f3rych odkrywc\u0119 si\u0119 uwa\u017ca\u0142, podobnie jak Galileusz i Newton s\u0105 uwa\u017cani za odkrywc\u00f3w podstawowych praw przyrody. Historia jest post\u0119pem ku coraz wy\u017cszym formom \u017cycia spo\u0142ecznego (ta my\u015bl jest jeszcze z Hegla), a prawem, kt\u00f3re ten post\u0119p okre\u015bla jest wy\u0142anianie si\u0119 coraz bardziej efektywnych \u015brodk\u00f3w produkcji d\u00f3br materialnych: zacz\u0119\u0142o si\u0119 od zbieractwa \u017cywno\u015bci zastanej w przyrodzie (\u0142owiectwo etc.) uprawianego przez koczuj\u0105ce hordy. Potem nasta\u0142o osiad\u0142e \u017cycie rolnicze, z kt\u00f3rego si\u0119 wy\u0142oni\u0142a bardziej z\u0142o\u017cona struktura spo\u0142eczna i okre\u015blony typ kultury, potem rzemios\u0142o i handel, a wraz z tym powstanie miast i kolejna ewolucja struktury spo\u0142ecznej, wreszcie nast\u0105pi\u0142a epoka przemys\u0142owa. W ka\u017cdej epoce dziej\u00f3w istnieje klasa dysponuj\u0105ca na zasadzie w\u0142asno\u015bci najbardziej w danym czasie efektywnymi \u015brodkami produkcji. Jest wi\u0119c ona no\u015bnikiem post\u0119pu, ale zarazem, korzystaj\u0105c ze swych przewag. motywowana egoizmem, dopuszcza si\u0119 wyzysku i ucisku klas pozosta\u0142ych. Tak ziemianin uciska\u0142 ch\u0142opa, a w epoce przemys\u0142owej kapitalista w spos\u00f3b bezwzgl\u0119dny wyzyskuje robotnika.<\/p>\n Wyzysk polega na tym, \u017ce cho\u0107 robotnik wytwarza ca\u0142\u0105 warto\u015b\u0107 do dodatkow\u0105, czyli to, co r\u00f3\u017cni produkt od surowca (np. szwaczka wytwarza odzie\u017c, kt\u00f3ra ma wi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107 ni\u017c u\u017cyty w niej materia\u0142), nale\u017cy mu si\u0119 wi\u0119c ca\u0142o\u015b\u0107 zysku, kapitalista prawie ca\u0142y zysk zabiera, zostawiaj\u0105c robotnikowi tylko tyle, ile najkonieczniejsze, \u017ceby mia\u0142 si\u0142y do pracy. Robotnik jest przeto tym, kt\u00f3ry jako jedyny wytw\u00f3rca d\u00f3br tworzy post\u0119p ludzko\u015bci, a zarazem jest pozbawiony w\u0142asno\u015bci \u015brodk\u00f3w produkcji. Ta druga cecha czyni z klasy robotniczej zbi\u00f3r istot szlachetnych, doskona\u0142ych altruist\u00f3w, gdy\u017c tylko posiadanie \u015brodk\u00f3w produkcji rodzi w cz\u0142owieku chciwo\u015b\u0107 i ch\u0119\u0107 wykorzystania przewagi ekonomicznej do wyzysku innych.<\/p>\n T\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 rozumowania zbli\u017camy si\u0119 do zagadnienia legitymizacji w\u0142adzy. Oto, rozumuj\u0105 marksi\u015bci, je\u015bli zlikwiduje si\u0119 w\u0142asno\u015b\u0107 prywatn\u0105 ziemi, fabryk i sklep\u00f3w, a wraz z tym klas\u0119 posiadaczy, szlachetna klasa nie-posiadaczy wy\u0142oni z siebie swych najlepszych przedstawicieli, kt\u00f3rym ta najlepszo\u015b\u0107 da legitymacj\u0119 do rz\u0105dzenia. Tak si\u0119 modli\u0142 chrze\u015bcija\u0144ski komunista Julian Tuwim: „daj rz\u0105dy m\u0105drych, dobrych ludzi, mocnych w m\u0105dro\u015bci i dobroci”. Dzieje si\u0119 to przez takie fazy, \u017ce najlepsi przedstawiciele klasy robotniczej organizuj\u0105 si\u0119 w jej awangard\u0119, kt\u00f3r\u0105 jest partia komunistyczna. Ta wy\u0142ania z siebie elit\u0119, zwan\u0105 zwykle komitetem centralnym. Ona z kolei dysygnuje najlepszych spo\u015br\u00f3d siebie do sztabu z\u0142o\u017conego z kilku lub kilkunastu towarzyszy najwybitniejszych, a jeden z nich, wol\u0105 owej elity staje si\u0119 przyw\u00f3dc\u0105 ca\u0142ej klasy robotniczej, co oznacza przyw\u00f3dztwo ca\u0142ego pa\u0144stwa, poniewa\u017c to robotnicy jako najlepsi synowie narodu maj\u0105 tytu\u0142, \u017ceby mu przewodzi\u0107. Tak wy\u0142oniony przyw\u00f3dca skupia w sobie w najwy\u017cszym stopniu wszystkie cnoty intelektualne i moralne: jest najwybitniejszym w kraju filozofem, nieomylnym sternikiem gospodarki, genialnym strategiem w czas wojny. Taki niedo\u015bcig\u0142y wz\u00f3r, nale\u017c\u0105cy niejako do sfery transcendencji, stanowili Lenin i Stalin.<\/p>\n Nie mo\u017ce wi\u0119c by\u0107 cienia w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce kto\u015b taki zas\u0142uguje na pe\u0142ni\u0119 w\u0142adzy, a poniewa\u017c jest w swych ustawach i rozkazach nieomylny, w intencjach bezgranicznie szlachetny i jedynie dobro powszechne maj\u0105cy na wzgl\u0119dzie, podporz\u0105dkowanie si\u0119 jego woli jest powinno\u015bci\u0105 moraln\u0105.<\/p>\n I tak da\u0142oby si\u0119 nada\u0107 zrozumia\u0142o\u015b\u0107 (trudn\u0105 do osi\u0105gni\u0119cia na innej drodze) definicji obowi\u0105zku oznaczonej wy\u017cej w \u00a71 jako Df\/ob*. Opr\u00f3cz naszkicowanego wariantu marksowskiego istnieje jeszcze wariant, w kt\u00f3rym zamiast klasy spo\u0142ecznej wyst\u0119puje nar\u00f3d nosz\u0105cy znamiona narodu wybranego, jakim w doktrynie nazistowskiej mieli by\u0107 Niemcy. Tak\u017ce za t\u0105 koncepcj\u0105 stoi niema\u0142y trud niekt\u00f3rych umys\u0142\u00f3w filozoficznych, ale dla egzemplifikacji, jak da\u0142oby si\u0119 uzasadni\u0107 Df\/ob* wystarczy nam ta jedna opowie\u015b\u0107 fantastyczna, jaka stworzy\u0142 marksizm-leninizm.<\/p>\n \u00a74.<\/strong> Ca\u0142y powy\u017cszy wyw\u00f3d redukuj\u0105cy Df\/ob* do absurdu sta\u0142by si\u0119 zb\u0119dny, je\u015bli mia\u0142oby si\u0119 pewno\u015b\u0107, \u017ce Autor rozumie termin „sankcja” w taki standardowy spos\u00f3b, jak to jest przyj\u0119te w teorii prawa. Ale skoro w kontek\u015bcie nie znajdujemy takiego wyja\u015bnienia, rzeczony wyw\u00f3d mo\u017ce sk\u0142oni\u0107 Autora definicji do odpowiednich dopowiedze\u0144. Mo\u017cna je sobie wyobrazi\u0107 w ten spos\u00f3b, \u017ce zako\u0144czenie definicji<\/p>\n „za niespe\u0142nienie woli A jako rozkazodawcy, B zostanie poddany gro\u017abie zastosowania sankcji”<\/span> zast\u0105pi si\u0119 sformu\u0142owaniem:<\/p>\n „za niespe\u0142nienie woli A jako rozkazodawcy, B zostanie poddany sankcji — rozumianej jako zagro\u017cenie kar\u0105 wymierzon\u0105 wed\u0142ug obowi\u0105zuj\u0105cej procedury prawnej”.<\/span><\/p>\n Rozumienie cytowane po my\u015blniku jest tym standardowo przyj\u0119tym w teorii prawa. Procedura prawna jest okre\u015blona norm\u0105 ustanowion\u0105 przez prawowit\u0105 w\u0142adz\u0119. Zawiera si\u0119 w niej okre\u015blenie organu w\u0142adnego ustanawia\u0107 normy (jak parlament) oraz organu w\u0142adnego stosowa\u0107 dan\u0105 sankcj\u0119 (jak s\u0105d lub okre\u015blony szczebel administracji). A zatem, \u017ceby jakie\u015b zagro\u017cenie mog\u0142o by\u0107 rozumiane jako sankcja, musi istnie\u0107 w\u0142adza uprawniona do stwarzania obowi\u0105zk\u00f3w poprzez normy, rozporz\u0105dzenia, czy wyroki.<\/p>\n \u017beby by\u0107 w\u0142adz\u0105, czyli mie\u0107 tytu\u0142 do nak\u0142adania obowi\u0105zk\u00f3w, nie wystarczy wydawa\u0107 rozkazy i stosowa\u0107 represje wobec odmawiaj\u0105cych pos\u0142uchu. Gdyby takie pojmowanie w\u0142adzy g\u0142osi\u0142a Df\/ob*, przyznawa\u0142aby ona znami\u0119 czynu legalnego ka\u017cdemu przest\u0119pstwu wymuszenia czego\u015b gro\u017ab\u0105. Je\u015bli nie ma w niej takiej intencji, to powinna tej definicji towarzyszy\u0107 definicja prawomocno\u015bci w\u0142adzy.<\/p>\n Pr\u00f3b\u0105 dostarczenia takiej definicji s\u0105 teorie autorytetu transcendentnego (TAT). A je\u015bli trudno jest nam akceptowa\u0107 konsekwencje z nich p\u0142yn\u0105ce, trzeba si\u0119 rozejrze\u0107 za alternatyw\u0105. S\u0105 ni\u0105 teorie umowy spo\u0142ecznej (TUS). Ale temat to osobny i na tyle rozleg\u0142y, \u017ce trzeba go od\u0142o\u017cy\u0107 do innego razu.<\/p>\n Dane bibliograficzne. Definicja Df\/ob znajduje si\u0119 w odcinku 4.2 w artykule Anny Bro\u017cek i Jacka Jadackiego „Dilemmas in the Theory of Imperatives” zawartym w zbiorze „Theory of Imperatives from Different Points of View”. Redakcja: oboje w\/w autorzy oraz Berislav Zarnic. Wyd. Semper, Warszawa 2011.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00a71. Te dwa pytania i kilka pomocniczych s\u0105 kierowane do Autora nast\u0119puj\u0105cego tekstu zawieraj\u0105cego definicj\u0119 obowi\u0105zywalno\u015bci. Let us assume that the only source of duties are orders. Let us now consider a situation in which person B is obliged to … Czytaj dalej
TUS — Teoria Umowy Spo\u0142ecznej<\/em>.<\/p>\n