Ksi\u0105\u017cka Marka Hetma\u0144skiego „Epistemologia informacji”, 2013,\u00a0 ma do odegrania wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w polskich dyskusjach epistemologicznych.\u00a0 Warto j\u0105 postawi\u0107 na p\u00f3\u0142ce obok „Przewodnika po epistemologii”, 2013, pod redakcj\u0105 Renaty Ziemi\u0144skiej, kt\u00f3rej anons zawierajacy spis tre\u015bci<\/a> ukaza\u0142\u00a0 si\u0119 tym blogu w roku 2011.<\/p>\n O pojawieniu si\u0119 epistemologii informacyjnej\u00a0<\/em> „Przewodnik” powiadamia w artykule Urszuli \u017begle\u0144 pt.\u00a0 „Epistemologia a kognitywistyka” oraz\u00a0 w artykule Marcina Mi\u0142kowskiego (tak\u017ce obecnego w tym blogu<\/a>)\u00a0 pt.\u00a0 „Epistemologia znaturalizowana”. Oba sk\u0142adaj\u0105 si\u0119\u00a0 na dzia\u0142 ksi\u0105\u017cki\u00a0 trafnie\u00a0 przez Redakcj\u0119 zatytu\u0142owany „Nowe tendencje”.\u00a0 Obie prace, gdy mowa o epistemologii informacyjnej, koncentruj\u0105 si\u0119 na tw\u00f3rczo\u015bci Freda Dretskego,\u00a0 kt\u00f3ry w roku 1981 zainicjowa\u0142 t\u0119 problematyk\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0105 „Knowledge and the Flow of Information”.\u00a0 Jest to autor, kt\u00f3rego\u00a0 Marek Hetma\u0144ski omawia bardzo szeroko (w stosunku do innych om\u00f3wie\u0144)\u00a0 na blisko 50 stronach.\u00a0 Wida\u0107, \u017ce obie wymienione ksi\u0105\u017cki s\u0105\u00a0 zgodne w wysokiej ocenie wk\u0142adu tego autora,\u00a0 tote\u017c monografi\u0119 Hetma\u0144skiego nale\u017cy postrzega\u0107\u00a0 jako cenn\u0105 kontynuacj\u0119 dzia\u0142u „Nowe tendencje”.<\/p>\n Z tym przekonaniem, wracam do dyskusji z prof. Hetma\u0144skim rozpocz\u0119tej w lutym przez wpis\u00a0 „G\u00f6dla-Chaitina wizja dynamiki wiedzy jako wiod\u0105cy nurt nowoczesnej epistemologii<\/a>„.\u00a0 W tamtym upomnia\u0142em si\u0119 o wi\u0119ksze docenienie roli G\u00f6dla i Chaitina.\u00a0 W obecnym za\u015b, parafrazuj\u0105c proz\u0105 sugestywny dwuwers Norwida „I st\u0105d najwi\u0119kszym Cezar historykiem, kt\u00f3ry dyktowa\u0142 z konia, nie przy biurze”, co\u015b podobnego chc\u0119 powiedzie\u0107 na temat roli i\u00a0 zas\u0142ug Karla Poppera jako epistemologu\u00a0 trzymaj\u0105cego\u00a0 si\u0119 gruntu realnie uprawianej nauki.<\/p>\n Nie pretenduj\u0105c do etykiet w rodzaju „epistemologia informacyjna”,\u00a0 Popper mocno i konkretnie powi\u0105za\u0142 ilo\u015bciowe poj\u0119cie informacji z praktyk\u0105 bada\u0144 naukowych w „Logik der Forschung”, 1934 i kolejnych pracach.\u00a0 Bardzo istotne jest to, \u017ceby epistemologia i sprzymierzona z ni\u0105 metodologia nauk liczy\u0142y si\u0119 z faktem,\u00a0 \u017ce nauczycielk\u0105 post\u0119powania poznawczego jest historia nauki z jej wiedz\u0105 o sukcesach i pora\u017ckach przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 badawczych. To ona skuteczniej ni\u017c konstrukcje terminologiczne Dretskego czy Floridiego przekonuje\u00a0 nas do tej naczelnej u Poppera zasady: \u017ce wyposa\u017cenie teorii w mo\u017cliwie najwi\u0119kszy zas\u00f3b informacji powinno wyprzedza\u0107 procedury testuj\u0105ce jej\u00a0 prawdziwo\u015b\u0107.\u00a0 Gdy testy wypadaj\u0105 pomy\u015blnie,\u00a0 zwi\u0119ksza to wiarogodno\u015b\u0107 teorii,\u00a0 wcielaj\u0105c j\u0105 tym\u00a0 coraz silniej w ca\u0142okszta\u0142t\u00a0 wiedzy.<\/p>\n Odr\u00f3\u017cnienie informacji<\/em>\u00a0 od wiedzy<\/em> jest dla epistemologii kluczowe i g\u0142\u0119boko intuicyjne. Ka\u017cdy si\u0119 zgodzi, \u017ce np. Wielkie twierdzenie Fermata tyle samo „m\u00f3wi\u0142o” czyli dostarcza\u0142o informacji,\u00a0 Fermatowi i jego wsp\u00f3\u0142czesnym,\u00a0 co Andrew Wilesowi i jego s\u0142uchaczom, gdy w roku 1993 przedstawia\u0142 sw\u00f3j dow\u00f3d . Nast\u0105pi\u0142a jednak za\u00a0 jego spraw\u0105\u00a0 kolosalna\u00a0 zmiana sytuacji poznawczej. Zachowuj\u0105c t\u0119 sam\u0105\u00a0 porcj\u0119 informacji co przez poprzednie wieki, twierdzenie Fermata po jego udowodnieniu\u00a0 sta\u0142o si\u0119 elementem wiedzy matematycznej, kt\u00f3rym dot\u0105d nie by\u0142o.<\/p>\n Tote\u017c\u00a0 trudno wczu\u0107 si\u0119 w autora,\u00a0 kt\u00f3ry uwa\u017ca,\u00a0 i\u017c „informacje s\u0105 informacjami tylko w\u00f3wczas, gdy s\u0105 prawdziwe”. Tak M.Mi\u0142kowski\u00a0 w „Przewodniku po epistemologii (s.593) zdaje spraw\u0119 ze stanowiska Dretskego.\u00a0\u00a0 Ale czy\u017c nie jest tak,\u00a0 \u017ce\u00a0 twierdzenie Fermata m\u00f3wi niepor\u00f3wnanie\u00a0 wi\u0119cej ni\u017c Pitagorasa, skoro to drugie dotyczy tylko r\u00f3wna\u0144,\u00a0 kt\u00f3rych wyrazy s\u0105 podnoszone do kwadratu, podczas gdy u Fermata wyk\u0142adnikami pot\u0119gi s\u0105 sukcesywnie wszystkie liczby naturalne wi\u0119ksze od dw\u00f3ch?<\/p>\n Uto\u017csamiaj\u0105c\u00a0 informacj\u0119 z wiedz\u0105, kt\u00f3ra si\u0119 legitymuje\u00a0 dowodem prawdziwo\u015bci,\u00a0 wchodzi si\u0119 w konflikt z t\u0105 oczywisto\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 we wpisie z<\/a> 12.IV.2014\u00a0\u00a0 <\/a>Pawe\u0142 Stacewicz ujmuje s\u0142owami: ,,Nad DANYMI sytuuj\u0105 si\u0119 INFORMACJE, czyli dane zinterpretowane, wplecione jako\u015b w ludzk\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 i maj\u0105ce okre\u015blony sens; na\u00a0 informacjach nadbudowuje si\u0119 z kolei poziom WIEDZY\u00a0 – czyli og\u00f3\u0142u informacji zweryfikowanych, a wi\u0119c dostatecznie dobrze uzasadnionych.”<\/em><\/p>\n Oszacowanie, jak wiele informacji przynosi hipoteza jeszcze nie testowana jest nam potrzebne do decyzji, czy j\u0105 testowa\u0107.\u00a0 Je\u015bli jej zawarto\u015b\u0107 informacyjna jest\u00a0 tak szczup\u0142a, \u017ce bliska bana\u0142owi czy tautologii, to szkoda na jej sprawdzanie czasu, uwagi i pieni\u0119dzy.\u00a0 Ale gdy\u00a0 wchodzi w gr\u0119\u00a0 co\u015b takiego, jak\u00a0 hipoteza Wielkiego wybuchu, wyposa\u017cona w niewyobra\u017calnie wielki \u0142adunek informacji, to warto by\u0142o w\u0142o\u017cy\u0107 dziesi\u0105tki milion\u00f3w dolar\u00f3w w satelit\u0119 COBE, kt\u00f3ry przeprowadzaj\u0105c pomiary mikrofalowego promieniowania t\u0142a, stwierdzi\u0142 tak\u0105 jego wielko\u015b\u0107, jaka wynika z teorii Wielkiego Wybuchu.\u00a0 Od tego momentu teoria ta, zachowuj\u0105c ten sam stopie\u0144 informacji, co mia\u0142a w momencie jej postawienia,\u00a0 uzyska\u0142a\u00a0 o wiele wi\u0119kszy stopie\u0144 wiarogodno\u015bci, czyli zintegrowania z korpusem wiedzy.<\/p>\n Tak wi\u0119c, uprawiaj\u0105c realn\u0105 nauk\u0119, a nie\u00a0 akrobacje definicyjne, znajdziemy si\u0119 na gruncie ilo\u015bciowej koncepcji informacji oraz odr\u00f3\u017cniania informacji od zweryfikowanej wiedzy.\u00a0 Ilo\u015b\u0107 informacji<\/em> jest pojmowana przez Shannona i innych jako pewna odwrotno\u015b\u0107 prawdopodobie\u0144stwa.<\/em>\u00a0 Nie wydaje si\u0119, \u017ceby Marek Hetma\u0144ski, postuluj\u0105c wraz z Floridim oparcie epistemologii na poj\u0119ciu informacji, by\u0142 entuzjast\u0105 koncepcji ilo\u015bciowej. \u00a0 W r\u00f3\u017cnych miejscach (np.na s.298) tak to wygl\u0105da, jakby si\u0119 od tego dystansowa\u0142. M\u00f3j artyku\u0142,\u00a0\u00a0 pod takim samym jak obecny wpis tytu\u0142em\u00a0<\/a> jest pr\u00f3b\u0105 odgadni\u0119cia, jak daleko si\u0119ga \u00f3w dystans, a rzecz\u0105 Autora by\u0142oby potwierdzi\u0107 \u00f3w domys\u0142 lub go uchyli\u0107.<\/p>\n Po pierwsze, zgodzi\u0142bym si\u0119 z Autorem, je\u015bliby mia\u0142 na my\u015bli to, \u017ce nie da si\u0119 oszacowa\u0107, ile bit\u00f3w informacji zawiera Newtona teoria grawitacji, a ile teoria Einsteina.\u00a0 Tak mocna charakterystyka ilo\u015bciowa nie jest mo\u017cliwa. Ale \u0142atwo si\u0119 przekona\u0107, \u017ce ta druga teoria zawiera ich wi\u0119cej ni\u017c pierwsza czyli, kr\u00f3cej m\u00f3wi\u0105c, jest bardziej informatywna.<\/em>\u00a0 Analizuj\u0119 te relacj\u0119 w cytowanym przed chwil\u0105 tek\u015bcie. \u00a0 Takie konstatacje por\u00f3wnawcze s\u0105 chlebem codziennym nauki: kinetyczna teoria ciep\u0142a jest bardziej informatywna ni\u017c koncepcja cieplika, logika drugiego rz\u0119du — bardziej ni\u017c\u00a0 pierwszego, itd.\u00a0 \u017beby terminologi\u0119 sharmonizowa\u0107 z szerszym kontekstem, zauwa\u017cmy, \u017ce w\u015br\u00f3d skal pomiarowych<\/a> mamy skal\u0119 porz\u0105dkuj\u0105c\u0105 przez relacji wi\u0119kszo\u015bci.\u00a0 Mniej dok\u0142adn\u0105 ni\u017c innych, tym nie mniej jest to skala. Je\u015bli o czym\u015b da si\u0119 w ten spos\u00f3b m\u00f3wi\u0107, to owo co\u015b znajduje si\u0119 w kategorii ilo\u015bci.<\/p>\n Po drugie, zgodzi\u0142bym si\u0119 z Autorem,\u00a0 je\u015bliby s\u0105dzi\u0142,\u00a0 \u017ce co si\u0119 tyczy poj\u0119cia prawdopodobie\u0144stwa w definicji informacji,\u00a0 epistemologia nie ma po\u017cytku z jego wersji cz\u0119sto\u015bciowej przyjmowanej przez Shannona.\u00a0 Mo\u017cna jednak jego formalizm interpretowa\u0107 w terminach prawdopodobie\u0144stwa logicznego<\/em> (w sensie Keynesa czy Carnapa), co w\u0142a\u015bnie czyni Popper.\u00a0 Dostajemy wtedy poj\u0119cie informacji inne ni\u017c Shannonowskie; nadal jednak ilo\u015bciowe, skoro prawdopodobie\u0144stwo wyra\u017ca si\u0119\u00a0 liczbowo u\u0142amkiem mi\u0119dzy 0 i 1.\u00a0 Je\u015bliby prof.\u00a0 Hetma\u0144ski nie chcia\u0142 mie\u0107 do czynienia z prawdopodobie\u0144stwem logicznym, to b\u0119dziemy w tym punkcie sta\u0107 na r\u00f3\u017cnych pozycjach, bo ja nie mam nic przeciw niemu.\u00a0 Je\u015bli jednak nie ma\u00a0 on w tym wzgl\u0119dzie opor\u00f3w, to mo\u017cemy si\u0119 znale\u017a\u0107 w jednym froncie.\u00a0 I wsp\u00f3lnie pracowa\u0107 nad ugruntowaniem epistemologii w ilo\u015bciowej teorii informacji.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ksi\u0105\u017cka Marka Hetma\u0144skiego „Epistemologia informacji”, 2013,\u00a0 ma do odegrania wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w polskich dyskusjach epistemologicznych.\u00a0 Warto j\u0105 postawi\u0107 na p\u00f3\u0142ce obok „Przewodnika po epistemologii”, 2013, pod redakcj\u0105 Renaty Ziemi\u0144skiej, kt\u00f3rej anons zawierajacy spis tre\u015bci ukaza\u0142\u00a0 si\u0119 tym blogu w roku … Czytaj dalej