{"id":8206,"date":"2015-01-13T21:30:17","date_gmt":"2015-01-13T19:30:17","guid":{"rendered":"http:\/\/marciszewski.eu\/?p=8206"},"modified":"2025-09-23T03:40:46","modified_gmt":"2025-09-23T01:40:46","slug":"nauka-a-swiatopoglad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=8206","title":{"rendered":"Nauka a \u015bwiatopogl\u0105d"},"content":{"rendered":"

Obecny wpis kieruj\u0119 przede wszystkim (cho\u0107 nie tylko) do studentek\/\u00f3w Wydzia\u0142u Fizyki PW, z kt\u00f3rymi mam przyjemno\u015b\u0107 prowadzi\u0107 przedmiot p.t.\u00a0 \u201eNauka a \u015bwiatopogl\u0105d<\/em>\u201d. Kilkoro z nich wyrazi\u0142o wst\u0119pnie ch\u0119\u0107 wypowiedzenia si\u0119 w blogu …<\/p>\n

Spo\u015br\u00f3d wielu kwestii, kt\u00f3re omawiali\u015bmy na zaj\u0119ciach, proponuj\u0119 uwypukli\u0107 trzy (pami\u0119tam, \u017ce one w\u0142a\u015bnie naj\u017cywiej pobudza\u0142y do dyskusji):<\/p>\n

1) <\/strong>Jak matematyka<\/strong> odnosi si\u0119 do \u015bwiata (czy w og\u00f3le)?
\nA tak\u017ce: czy znajomo\u015b\u0107 matematyki wp\u0142ywa na nasz \u015bwiatopogl\u0105d?<\/p>\n

2)<\/strong> Czy buduj\u0105c swoj\u0105 wiedz\u0119 o \u015bwiecie (element \u015bwiatopogl\u0105du), nale\u017cy stosowa\u0107 raczej indukcj\u0119<\/strong>, czy raczej dedukcj\u0119<\/strong>? A mo\u017ce jakie\u015b po\u0142\u0105czenie obydwu? Jakie?<\/p>\n

3)<\/strong> Czy religia<\/strong> (i religijno\u015b\u0107) raczej sprzyja rozwojowi nauk, czy go hamuje?<\/p>\n

Zagaiwszy powy\u017csze w\u0105tki \u2013 ka\u017cdy z nich zas\u0142uguje na osobny wpis i osobn\u0105 dyskusj\u0119, lecz na razie spr\u00f3bujmy dyskutowa\u0107 zbiorczo \u2013 wyja\u015bni\u0119 z grubsza, co rozumiem pod kluczowym dla ewentualnej dyskusji poj\u0119ciem \u015bwiatopogl\u0105du<\/strong>.<\/p>\n

Ot\u00f3\u017c, po pierwsze, sytuuj\u0105c te poj\u0119cie w p\u0142aszczy\u017anie psychologicznej<\/strong>, trzeba stwierdzi\u0107, \u017ce \u015bwiatopogl\u0105d jest zjawiskiem prywatnym, zespo\u0142em indywidualnych przekona\u0144<\/strong> konkretnego cz\u0142owieka co do spraw tak podstawowych (i og\u00f3lnych zarazem) jak: struktura i poznawalno\u015b\u0107 \u015bwiata, istnienie Boga, system warto\u015bci podstawowych, warunki konieczne szcz\u0119\u015bcia\u2026
\nM\u00f3wi\u0105c obrazowo: jest to co\u015b w rodzaju ma\u0142ej filozofii<\/strong> konkretnego cz\u0142owieka; filozofii, kt\u00f3ra ma istotny wp\u0142yw na \u017cyciowe wybory i decyzje tego\u017c.<\/p>\n

Z drugiej strony, przechodz\u0105c od konkretnych ludzi do tworzonych przez nich spo\u0142eczno\u015bci, trzeba powiedzie\u0107, \u017ce jest \u015bwiatopogl\u0105d zjawiskiem spo\u0142ecznym<\/strong>: pewnym typem pogl\u0105d\u00f3w (na tematy zarysowane wy\u017cej), kt\u00f3re dostatecznie dobrze utrwali\u0142y si\u0119 w okre\u015blonej spo\u0142eczno\u015bci i w okre\u015blonym czasie (epoce).
\nTak poj\u0119ty \u015bwiatopogl\u0105d mo\u017ce stanowi\u0107 punkt wyj\u015bcia do opracowania systematycznej filozofii<\/strong> \u2013 w miar\u0119 sp\u00f3jnej,\u00a0powi\u0105zanej przewa\u017cnie z jakim\u015b nurtem historycznym (np. arystotelizmem czy kantyzmem), wyra\u017conej za pomoc\u0105 termin\u00f3w technicznych (jak materia, forma, substancja itp.).<\/p>\n

Jak wida\u0107 z powy\u017cszych okre\u015ble\u0144, chc\u0119 traktowa\u0107 \u015bwiatopogl\u0105d jako co\u015b bliskiego filozofii<\/strong>: z jednej strony, jako ma\u0142\u0105 prywatn\u0105 filozofi\u0119 konkretnego cz\u0142owieka, z drugiej za\u015b \u2013 jako ugruntowany spo\u0142ecznie wst\u0119p do filozofii uprawianej systematycznie.<\/p>\n

Nie zdziwi\u0119 si\u0119 zatem, je\u015bli ewentualni dyskutanci podejm\u0105 nie tylko w\u0105tki 1), 2) i 3) [od matematyki po religi\u0119], ale r\u00f3wnie\u017c kwesti\u0119 r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w rozumienia terminu \u201e\u015bwiatopogl\u0105d<\/em>\u201d\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Obecny wpis kieruj\u0119 przede wszystkim (cho\u0107 nie tylko) do studentek\/\u00f3w Wydzia\u0142u Fizyki PW, z kt\u00f3rymi mam przyjemno\u015b\u0107 prowadzi\u0107 przedmiot p.t.\u00a0 \u201eNauka a \u015bwiatopogl\u0105d\u201d. Kilkoro z nich wyrazi\u0142o wst\u0119pnie ch\u0119\u0107 wypowiedzenia si\u0119 w blogu … Spo\u015br\u00f3d wielu kwestii, kt\u00f3re omawiali\u015bmy na … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-8206","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-racjonalizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8206","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8206"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8206\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12638,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8206\/revisions\/12638"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8206"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8206"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8206"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}