Na ostatnim czwartkowym seminarium w PW przedstawi\u0142em spontanicznie pewn\u0105 \u201eobrazkow\u0105\u201d metafor\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a pokaza\u0107, jak rozumiem informatyczny \u015bwiatopogl\u0105d. Narysowa\u0142em INFORMATYCZNE OKULARY, a wewn\u0105trz ich szkie\u0142 kilka elementarnych poj\u0119\u0107: algorytm, informacj\u0119, automat, kod\u2026 Ten, kto \u017cywi\u0142by informatyczny \u015bwiatopogl\u0105d, spogl\u0105da\u0142by na \u015bwiat w spos\u00f3b przez te poj\u0119cia uwarunkowany. Poj\u0119cia te by\u0142yby czym\u015b w rodzaju parametr\u00f3w optycznych, kt\u00f3re nie tylko wyostrzaj\u0105 obraz, lecz pozwalaj\u0105 ujrze\u0107 niedost\u0119pne w zwyk\u0142y spos\u00f3b struktury.
\nNa przyk\u0142ad: gdyby u\u017cytkownik informatycznych okular\u00f3w patrzy\u0142 na zwyk\u0142e drzewo, widzia\u0142by nie tylko pie\u0144, ga\u0142\u0119zie i li\u015bcie, lecz tak\u017ce pewn\u0105 subteln\u0105 informacyjn\u0105 struktur\u0119, kt\u00f3ra koduje \u00f3w zewn\u0119trzny wygl\u0105d (a by\u0107 mo\u017ce te\u017c: steruje jego zmianami). Gdyby za\u015b skierowa\u0142 okulary na swoje w\u0142asne wn\u0119trze, dostrzeg\u0142by nie tylko dan\u0105 w introspekcji mozaik\u0119 dozna\u0144, spostrze\u017ce\u0144 i akt\u00f3w decyzyjnych (wymieniam wyrywkowo), lecz przede wszystkim wype\u0142niony rozmaitymi algorytmami system do przetwarzania informacji.<\/p>\n
Spojrzenie takie, cho\u0107 w pewien spos\u00f3b zniekszta\u0142cone (pami\u0119tajmy jednak, \u017ce \u201enagie oko\u201d te\u017c wprowadza swoiste deformacje), nie by\u0142oby ja\u0142owe. Jego si\u0142\u0105 by\u0142aby przenikliwo\u015b\u0107 i w\u0142a\u015bciwa informatyce precyzja. Za pomoc\u0105 informatycznych poj\u0119\u0107 mo\u017cna by wydoby\u0107 ze \u015bwiata to co istotne, a poniek\u0105d te\u017c okre\u015bli\u0107 a priori pewne w\u0142a\u015bciwo\u015bci \u015bwiata. W formie przyk\u0142adu wspomnia\u0142em na seminarium o wa\u017cnym informatycznym rozr\u00f3\u017cnieniu dw\u00f3ch rodzaj\u00f3w kod\u00f3w \u2013 kodu cyfrowego (dyskretnego) i rzeczywisto-liczbowego (analogowego) \u2013 kt\u00f3re odpowiada dw\u00f3m mo\u017cliwym wizjom \u015bwiata, a tak\u017ce dw\u00f3m typom system\u00f3w (umys\u0142\u00f3w?) poznaj\u0105cych \u015bwiat. Owe dwa obrazy mo\u017cna opisa\u0107 metaforycznie jako skutek u\u017cycia b\u0105d\u017a cyfrowych, b\u0105d\u017a analogowych (informatycznych) okular\u00f3w.<\/p>\n
Po zako\u0144czeniu seminarium u\u015bwiadomi\u0142em sobie, \u017ce powy\u017csza metafora domaga si\u0119 oczywistego dope\u0142nienia.
\nInformatyczne okulary zapewniaj\u0105 bowiem \u015aWIATO-OGL\u0104D, nie wystarczaj\u0105 jednak by powsta\u0142 \u015aWIATO-POGL\u0104D.
\nJedna jedyna literka \u201ep\u201d czyni zatem wielk\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119: \u015bwiato-ogl\u0105d daje pewien specjalny ogl\u0105d \u015bwiata, w tym wypadku informatyczny; \u015bwiato-pogl\u0105d za\u015b \u2013 wymaga ustosunkowania si\u0119 do \u015bwiata , a nie tylko wyboru takiego czy innego punktu widzenia (czy te\u017c: siatki poj\u0119\u0107 kategoryzuj\u0105cych \u015bwiat).
\nElementem po\u015brednim, kt\u00f3ry pozwala przechodzi\u0107 stopniowo od ogl\u0105du do pogl\u0105du, s\u0105 PYTANIA: z jednej strony, mo\u017cna je postawi\u0107 tylko pod warunkiem przyj\u0119cia okre\u015blonej wizji \u015bwiata (ogl\u0105d), z drugiej strony za\u015b\u00a0\u2013 ich takie czy inne rozstrzygni\u0119cia prowadz\u0105 do okre\u015blonego zbioru przekona\u0144 na temat \u015bwiata (pogl\u0105d).<\/p>\n
Odnosz\u0105c powy\u017csze uwagi do g\u0142os\u00f3w obecnych w blogu (i wpis\u00f3w, i dyskusji), musz\u0119 stwierdzi\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich pozostaje na poziomie rozbudzonego filozoficznie \u015bwiato-ogl\u0105du \u2013 rozbudzonego w tym sensie, \u017ce wsp\u00f3\u0142tworzy go bogaty zestaw pyta\u0144 o umys\u0142 i o \u015bwiat. Stanowisko to wychodzi od wyra\u017conego i uzasadnionego informatycznie stwierdzenia, \u017ce istniej\u0105 w \u015bwiecie problemy o z\u0142o\u017cono\u015bci (czasowej i pami\u0119ciowej), kt\u00f3ra przewy\u017csza aktualne mo\u017cliwo\u015bci poznawcze wykorzystuj\u0105cego rozmaite algorytmy umys\u0142u. S\u0105 to wi\u0119c problemy o rozwi\u0105zaniach dla umys\u0142u niedost\u0119pnych. Mimo to zar\u00f3wno w pojedynczym umy\u015ble, jak i w ludzkiej kulturze (wytworze wielu umys\u0142\u00f3w), tkwi pewien dynamizm<\/em>, kt\u00f3ry pozwala sukcesywnie nad\u0105\u017ca\u0107 za rosn\u0105c\u0105 z\u0142o\u017cono\u015bci\u0105 \u015bwiata. Wyra\u017ca si\u0119 on mi\u0119dzy innymi w tym, \u017ce umys\u0142 potrafi wytwarza\u0107 nowe poj\u0119cia, nowe typy algorytm\u00f3w i nowe teorie (np. logiki wy\u017cszego rz\u0119du), dzi\u0119ki kt\u00f3rym problemy dotychczas nierozwi\u0105zywalne staj\u0105 si\u0119 rozwi\u0105zywalne. Konkluzja wpisu jest taka, \u017ce rozprawiaj\u0105c o \u015bwiatopogl\u0105dzie trzeba zawsze odr\u00f3\u017cnia\u0107 jego posta\u0107 wst\u0119pn\u0105, zwan\u0105 tu \u015bwiato-ogl\u0105dem, oraz wersj\u0119 dojrza\u0142\u0105, w przypadku kt\u00f3rej ogl\u0105d przechodzi w pogl\u0105d. Poniewa\u017c za\u015b w j\u0119zyku polskim wyst\u0119puje tylko termin \u201e\u015bwiatopogl\u0105d\u201d, owo istotne chyba rozr\u00f3\u017cnienie bywa przeoczane.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Na ostatnim czwartkowym seminarium w PW przedstawi\u0142em spontanicznie pewn\u0105 \u201eobrazkow\u0105\u201d metafor\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a pokaza\u0107, jak rozumiem informatyczny \u015bwiatopogl\u0105d. Narysowa\u0142em INFORMATYCZNE OKULARY, a wewn\u0105trz ich szkie\u0142 kilka elementarnych poj\u0119\u0107: algorytm, informacj\u0119, automat, kod\u2026 Ten, kto \u017cywi\u0142by informatyczny \u015bwiatopogl\u0105d, spogl\u0105da\u0142by na \u015bwiat … Czytaj dalej
\nNajbli\u017cej pozycji \u015bwiatopogl\u0105dowych sytuuje si\u0119 propozycja Witolda Marciszewskiego, zwana przeze\u0144 optymizmem poznawczym<\/em>, a charakteryzowana dok\u0142adniej tak\u0105 oto fraz\u0105: \u201erealistyczny optymizm w kwestiach poznawania i przekszta\u0142cania \u015bwiata<\/em>\u201d (por. ksi\u0105\u017ck\u0119 Umys\u0142-Komputer-\u015awiat<\/em>, s. 224; a tak\u017ce pewien historyczny wpis w blogu<\/a>).<\/p>\n
\nUzasadnienie dla tego rodzaju pogl\u0105du \u2013 jak wida\u0107 bardzo optymistycznego<\/em> \u2013 czerpie autor z interpretacji wynik\u00f3w pewnych bada\u0144 metamatematycznych (dot. np. tw. G\u00f6dla). Ja m\u00f3g\u0142bym dorzuci\u0107 do nich argument informatyczny, zwi\u0105zany z istnieniem system\u00f3w ucz\u0105cych (a wi\u0119c dynamicznie zmieniaj\u0105cych sw\u00f3j program w interakcji ze \u015brodowiskiem). Zauwa\u017cy\u0107 trzeba, \u017ce obydwa typy argument\u00f3w nie mog\u0142yby zaistnie\u0107, gdyby argumentuj\u0105cy nie spogl\u0105da\u0142 na \u015bwiat przez specjalnie dobrane okulary.<\/p>\n