{"id":8254,"date":"2015-04-22T10:01:18","date_gmt":"2015-04-22T08:01:18","guid":{"rendered":"http:\/\/marciszewski.eu\/?p=8254"},"modified":"2025-09-23T03:31:29","modified_gmt":"2025-09-23T01:31:29","slug":"jak-mozna-powiazac-ze-soba-rozne-znaczenia-terminu-informacja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=8254","title":{"rendered":"Jak mo\u017cna powi\u0105za\u0107 ze sob\u0105 r\u00f3\u017cne znaczenia terminu \u201einformacja\u201d?"},"content":{"rendered":"<p>Termin informacja jest z pewno\u015bci\u0105 wieloznaczny \u2013 i to bardzo mocno.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Jego etymologia prowadzi do \u0142aci\u0144skiego \u201e<em>informar<\/em>\u201d, kt\u00f3re znaczy\u0142o niegdy\u015b: a) \u201enadawa\u0107 czemu\u015b kszta\u0142t\u201d lub \u201euk\u0142ada\u0107 w form\u0119\u201d; a tak\u017ce b) \u201eprzedstawia\u0107 sobie co\u015b\u201d (w domy\u015ble: przedstawia\u0107 we w\u0142asnym umy\u015ble).<br \/>\nPrzymierzaj\u0105c owe dwa dawne znaczenia do wsp\u00f3\u0142czesnego terminu \u201e<em>informacja<\/em>\u201d mogliby\u015bmy powiedzie\u0107, \u017ce \u201einformacj\u0105 w ludzkim umy\u015ble\u201d jest pewne \u201eprzedstawienie czego\u015b w okre\u015blonej formie\u201d. To za\u015b stanowi zal\u0105\u017cek obja\u015bnianego dalej pomys\u0142u na powi\u0105zanie ze sob\u0105 r\u00f3\u017cnych znacze\u0144 terminu informacja \u2013 powi\u0105zania poprzez odniesienie do ludzkiego <strong>umys\u0142u<\/strong>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zanim \u00f3w pomys\u0142 sprecyzuj\u0119, zestawi\u0119 wst\u0119pnie cztery najbardziej chyba typowe znaczenia interesuj\u0105cego na terminu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ot\u00f3\u017c, po pierwsze, nazywa si\u0119 informacj\u0105 co\u015b obiektywnie istniej\u0105cego w \u015bwiecie, jaki\u015b niematerialny sk\u0142adnik rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ry \u2013 id\u0105c za pewnymi definicjami fizyk\u00f3w (informacja przeciwie\u0144stwem entropii) \u2013 daje si\u0119 okre\u015bli\u0107 jako <strong>spos\u00f3b uporz\u0105dkowania<\/strong> czy te\u017c uorganizowania, tworz\u0105cych okre\u015blone struktury materialnych element\u00f3w.<br \/>\nMoim zdaniem w takim sposobie rozumienia informacji pobrzmiewaj\u0105 stare, filozoficzne echa arystotelesowej formy (byt = materia + forma).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Po drugie, nazywa si\u0119 informacj\u0105 tworzywo system\u00f3w informatycznych: pewien szczeg\u00f3lnego rodzaju <strong>kod<\/strong>, kt\u00f3ry mo\u017cna przechowywa\u0107 w pami\u0119ci tych system\u00f3w, przetwarza\u0107 wed\u0142ug okre\u015blonych regu\u0142, przesy\u0142a\u0107 do innych system\u00f3w, wykorzystywa\u0107 do sterowania urz\u0105dzeniami zewn\u0119trznymi etc\u2026<br \/>\nS\u0105 to w istocie <strong>dane<\/strong> (ich odpowiednikiem w logice by\u0142yby symboliczne zapisy pewnych stwierdze\u0144), niemniej jednak przyj\u0119\u0142o si\u0119 m\u00f3wi\u0107 o danych jako o informacji \u2013 na przyk\u0142ad, system informatyczny nazywa si\u0119 inaczej systemem przetwarzaj\u0105cym informacje.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Po trzecie wreszcie \u2013 i to jest chyba najpowszechniejszy spos\u00f3b rozumienia \u2013 nazywa si\u0119 informacj\u0105 <strong>tre\u015b\u0107 pewnego przekazu<\/strong>: co\u015b, co przekazujemy sobie poprzez gesty, s\u0142owa, wzory matematyczne, komunikaty w mediach etc\u2026<br \/>\nOwa tre\u015b\u0107 musi mie\u0107 dla nas okre\u015blony sens, niekoniecznie jednak musi stanowi\u0107 element naszej wiedzy (w j\u0119zyku potocznym faktowi przyswojenia pewnej informacji odpowiadaj\u0105 stwierdzenia typu \u201es\u0142ysza\u0142em \u017ce \u2026p\u2026\u201d, kt\u00f3re wcale nie s\u0105 to\u017csame z okre\u015bleniami typu \u201ewiem, \u017ce \u2026p\u2026\u201d).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wspominaj\u0105c o wiedzy, dochodzimy do ostatniego znaczenia interesuj\u0105cego nas terminu, zgodnie z kt\u00f3rym informacj\u0119 b\u0105d\u017a uto\u017csamia si\u0119 z <strong>wiedz\u0105<\/strong> (np. podr\u0119cznik jako zbi\u00f3r informacji, poznawanie jako uzyskiwanie informacji), b\u0105d\u017a traktuje si\u0119 jako <strong>wiedz\u0119 potencjaln\u0105<\/strong> (co\u015b co mo\u017ce zosta\u0107 sprawdzone, udowodnione, uzasadnione etc\u2026, a zatem oddzia\u0142uje na nas poznawczo, a nie np. emocjonalnie).<br \/>\nNawiasem m\u00f3wi\u0105c, ostatnie znaczenie wydaje si\u0119 cenne, bo kieruje uwag\u0119 na fakt (przeoczany chyba przez epistemolog\u00f3w), \u017ce definicj\u0119 wiedzy mo\u017cna oprze\u0107 na poj\u0119ciu informacji, a nie tak, jak zwykle si\u0119 to czyni, na poj\u0119ciu przekonania (ang. <em>belief<\/em>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mamy zatem cztery sposoby rozumienia terminu informacja \u2013 z grubsza takie: uporz\u0105dkowanie, dane\/kod, tre\u015b\u0107 przekazu, wiedza \u2013 kt\u00f3re s\u0105 zakorzenione w j\u0119zyku codziennym (i raczej tak je przedstawiono wy\u017cej), opr\u00f3cz tego jednak znajduj\u0105 swoje odpowiedniki w nauce.<br \/>\nOwe cztery sposoby nie \u015bwiadcz\u0105, moim zdaniem, o notorycznej wieloznaczno\u015bci \u201einformacji\u201d, lecz s\u0105 ze sob\u0105 powi\u0105zane poprzez odniesienie do <strong>aktywno\u015bci poznawczej<\/strong> ludzi (a by\u0107 mo\u017ce: i innych system\u00f3w oddzia\u0142uj\u0105cych ze \u015brodowiskiem).<\/p>\n<p>Je\u015bli skoncentrujemy si\u0119 na ludziach, wspomniany zwi\u0105zek wygl\u0105da nast\u0119puj\u0105co:<br \/>\na) umys\u0142 ludzki odnajduje w \u015bwiecie (inaczej: w docieraj\u0105cych do\u0144 sygna\u0142ach\/bod\u017acach) pewien <strong>porz\u0105dek<\/strong>;<br \/>\nb) odzwierciedla \u00f3w porz\u0105dek w pewnym <strong>kodzie<\/strong> (np. zapisie symbolicznym), nadaj\u0105c mu przy tym okre\u015blone znaczenie;<br \/>\nc) zinterpretowany w okre\u015blony spos\u00f3b kod mo\u017ce uczyni\u0107 elementem i\/lub podstaw\u0105 w\u0142asnej<strong> wiedzy<\/strong>;<br \/>\nd) zinterpretowany w okre\u015blony spos\u00f3b kod (maj\u0105cy niekiedy status wiedzy) mo\u017ce <strong>przekaza\u0107<\/strong> innym (kt\u00f3rzy rozpoczn\u0105 jego \u201eprzetwarzanie\u201d od punktu a).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W ten spos\u00f3b cztery powy\u017csze znaczenia \u201ezaz\u0119biaj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105\u201d, a ka\u017cde z nich, za spraw\u0105 wtopienia w naszkicowany wy\u017cej proces poznawczo-komunikacyjny, zale\u017cy <em>de facto<\/em> od pozosta\u0142ych.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tematu oczywi\u015bcie nie wyczerpa\u0142em \u2013 uwagi moje nale\u017cy potraktowa\u0107 jako do\u015b\u0107 rozbudowane zagajenie.<br \/>\nW ewentualnej dyskusji u\u017cyteczny mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 historyczny wpis \u201e<a title=\"Informacyjna piramida\" href=\"http:\/\/marciszewski.eu\/?p=7913\">Informacyjna piramida<\/a>\u201d, a tak\u017ce obecne w nim linki i towarzysz\u0105ca mu dyskusja.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dyskusj\u0119 t\u0119 mo\u017cemy kontynuowa\u0107 tutaj\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pozdrawiam wszystkich \u2013 Pawe\u0142 Stacewicz<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Termin informacja jest z pewno\u015bci\u0105 wieloznaczny \u2013 i to bardzo mocno. Jego etymologia prowadzi do \u0142aci\u0144skiego \u201einformar\u201d, kt\u00f3re znaczy\u0142o niegdy\u015b: a) \u201enadawa\u0107 czemu\u015b kszta\u0142t\u201d lub \u201euk\u0142ada\u0107 w form\u0119\u201d; a tak\u017ce b) \u201eprzedstawia\u0107 sobie co\u015b\u201d (w domy\u015ble: przedstawia\u0107 we w\u0142asnym umy\u015ble). &hellip; <a href=\"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=8254\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20,42,8],"tags":[],"class_list":["post-8254","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-filozofia-informatyki","category-filoz-nauki","category-informatyzm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8254","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8254"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8254\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12632,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8254\/revisions\/12632"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8254"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8254"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8254"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}