{"id":8285,"date":"2015-05-04T13:08:56","date_gmt":"2015-05-04T11:08:56","guid":{"rendered":"http:\/\/marciszewski.eu\/?p=8285"},"modified":"2025-09-23T03:30:58","modified_gmt":"2025-09-23T01:30:58","slug":"myslenie-wg-alana-turinga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=8285","title":{"rendered":"My\u015blenie wg Alana Turinga"},"content":{"rendered":"

Niniejszym wpisem nawi\u0105zuj\u0119 do dyskusji wok\u00f3\u0142 tekstu Alana Turinga pt. \u201eMaszyny licz\u0105ce a inteligencja<\/a>\u201d — dyskusji, kt\u00f3re odby\u0142y si\u0119 na ostatnich zaj\u0119ciach ze studentami PW (wydzia\u0142y MiNI oraz EiTI). Poniewa\u017c zosta\u0142 on utworzony \u201ena gor\u0105co\u201d, nie wszystkie zawarte w nim sformu\u0142owania s\u0105 ostatecznie dopracowane.
\nJe\u015bli wpis nie wywo\u0142a odzewu, tj. przeniesienia niekt\u00f3rych w\u0105tk\u00f3w dyskusji do blogu, zostanie usuni\u0119ty.<\/p>\n

Zacznijmy zatem.
\nW pierwszym zdaniu swojego artyku\u0142u Alan Turing proponuje rozwa\u017cy\u0107 problem wyra\u017cony pytaniem \u201eCzy maszyny mog\u0105 my\u015ble\u0107?<\/em>\u201d. Czy naprawd\u0119 jednak podejmuje problem my\u015blenia? Wszak w tytule artyku\u0142u nie pojawia si\u0119 termin my\u015blenie, lecz inteligencja; za\u015b istota proponowanego dalej testu nierozr\u00f3\u017cnialno\u015bci (zwanego dzi\u015b testem Turinga) polega na badaniu zewn\u0119trznych przejaw\u00f3w my\u015blenia (a nie samego my\u015blenia).
\nMamy zatem pierwsza dyskusyjn\u0105 kwesti\u0119?<\/p>\n

Rozwi\u0105zuj\u0105c j\u0105 na korzy\u015b\u0107 autora — to znaczy przyjmuj\u0105c, i\u017c chce on spogl\u0105da\u0107 na my\u015blenie w spos\u00f3b sobie w\u0142a\u015bciwy, tj. poprzez pryzmat swojej niema\u0142ej wiedzy o mo\u017cliwo\u015bciach maszyn cyfrowych — spr\u00f3bujmy wy\u0142uska\u0107 z jego tekstu kilka dyskusyjnych tez na temat tak w\u0142a\u015bnie postrzeganego my\u015blenia?
\nJe\u015bli kto\u015b wydob\u0119dzie z tekstu inne tezy, ch\u0119tnie si\u0119 do nich ustosunkuj\u0119(emy)\u2026<\/p>\n

Teza 1<\/strong>
\nMy\u015blenie, w pe\u0142nym tego s\u0142owa znaczeniu, przejawiaj\u0105 ludzie — wszak w te\u015bcie Turinga maszyna jest por\u00f3wnywana z cz\u0142owiekiem, a nie np. ze s\u0142oniem.
\nTu zachodz\u0105 pytania:
\nCzy zwierz\u0119ta nie my\u015bl\u0105? Czy droga do maszynowej realizacji my\u015blenia ludzi nie powinna wie\u015b\u0107 przez rozpoznanie prymitywniejszych form my\u015blenia, w\u0142a\u015bciwych zwierz\u0119tom i organizmom prostszym? Czy mo\u017cemy \u201eod razu\u201d przej\u015b\u0107 do pr\u00f3b rozszyfrowania schemat\u00f3w my\u015blenia ludzi?<\/p>\n

Teza 2<\/strong>
\nMy\u015blenie wyra\u017ca si\u0119 w j\u0119zyku; my\u015ble\u0107 to przejawia\u0107 bardzo z\u0142o\u017cone zachowania j\u0119zykowe \u2013 to w\u0142a\u015bnie tego rodzaju zachowania badamy w te\u015bcie Turinga.
\nTu zachodz\u0105 pytania:
\nCzy mo\u017cna my\u015ble\u0107, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 o wiele prostszym j\u0119zykiem ni\u017c j\u0119zyk naturalny; lub nawet bez udzia\u0142u j\u0119zyka? Na przyk\u0142ad problemy matematyczne formu\u0142ujemy i rozwi\u0105zujemy za pomoc\u0105 znacznie ubo\u017cszego j\u0119zyka ni\u017c naturalny. Czy maszyna, kt\u00f3ra potrafi\u0142aby rozwi\u0105zywa\u0107 tego rodzaju problemy w spos\u00f3b dla nas zaskakuj\u0105cy, nie my\u015bla\u0142aby?<\/p>\n

Teza 3<\/strong>
\nMy\u015blenie jest niezale\u017cne od \u201eno\u015bnika my\u015bli\u201d.
\nInaczej: my\u015blenie jest realizacj\u0105 pewnego schematu\/algorytmu\/programu, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 zaimplementowany za pomoc\u0105 jakiejkolwiek materii (jakiegokolwiek no\u015bnika sygna\u0142\u00f3w) zdolnej przyjmowa\u0107 stany dyskretne (kt\u00f3rych liczb\u0119 da si\u0119 zredukowa\u0107 do dw\u00f3ch: 0 i 1).
\nTu zachodzi pytanie:
\nCzy ludzkie mo\u017cliwo\u015bci my\u015blowe\/poznawcze nie zale\u017c\u0105 w istotnym stopniu od czysto fizycznych w\u0142a\u015bciwo\u015bci materii, kt\u00f3ra tkwi np. w naszych m\u00f3zgach? Czy liczy si\u0119 tylko program i schemat? Czy da si\u0119 go zaimplementowa\u0107 za pomoc\u0105 innego rodzaju tworzywa?<\/p>\n

Teza 4<\/strong>
\nProblem my\u015blenia nale\u017cy oddzieli\u0107 od problemu \u015bwiadomo\u015bci \u2013 taka jest w istocie intencja testu Turinga.
\n\u015awiadomo\u015b\u0107 jest t\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 my\u015bl\u0105cego podmiotu, kt\u00f3ra w odr\u00f3\u017cnieniu od zachowa\u0144 fizycznych (reakcji) i wypowiedzi j\u0119zykowych, ma charakter prywatny i (wy\u0142\u0105cznie) introspekcyjny. Analizuj\u0105c pod k\u0105tem my\u015blenia cokolwiek poza nami samymi, nie mo\u017cemy uzyska\u0107 do niej dost\u0119pu.
\nTu rodzi si\u0119 wiele pyta\u0144, kt\u00f3re by\u0107 mo\u017ce padn\u0105 w trakcie dyskusji.<\/p>\n

Niezale\u017cnie jednak od obecnej w te\u015bcie Turinga intencji oddzielenia my\u015blenia od \u015bwiadomo\u015bci wydaje mi si\u0119, \u017ce Turingowi by\u0142y bliskie dwa (niewykluczaj\u0105ce si\u0119) pogl\u0105dy na \u015bwiadomo\u015b\u0107:<\/p>\n

(1) \u015awiadomo\u015b\u0107 jest tyko pewnym nieistotnym dodatkiem do proces\u00f3w wewn\u0105trz-m\u00f3zgowych, kt\u00f3re warunkuj\u0105 my\u015blenie. Gdyby jej nie by\u0142o (tj. pewnych zwi\u0105zanych z ni\u0105 prze\u017cy\u0107 prywatnych), dany system wykazywa\u0142by co najmniej tak\u0105 sam\u0105 skuteczno\u015b\u0107 w rozwi\u0105zywaniu problem\u00f3w jak przy jej udziale.
\n(2) \u015awiadomo\u015b\u0107 jest wynikiem dzia\u0142ania pewnego bardzo z\u0142o\u017conego programu. Odpowiednia z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 programu (samego programu, niezale\u017cnie od fizycznego no\u015bnika przetwarzanych danych) powoduje, \u017ce w systemie pojawia si\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107.<\/p>\n

Mam nadziej\u0119, \u017ce powy\u017cszych pyta\u0144 nie jest zbyt du\u017co, :-) \u2026
\nGdyby za\u015b by\u0142o za ma\u0142o, prosz\u0119 stawia\u0107 kolejne…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niniejszym wpisem nawi\u0105zuj\u0119 do dyskusji wok\u00f3\u0142 tekstu Alana Turinga pt. \u201eMaszyny licz\u0105ce a inteligencja\u201d — dyskusji, kt\u00f3re odby\u0142y si\u0119 na ostatnich zaj\u0119ciach ze studentami PW (wydzia\u0142y MiNI oraz EiTI). Poniewa\u017c zosta\u0142 on utworzony \u201ena gor\u0105co\u201d, nie wszystkie zawarte w nim … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20,8],"tags":[],"class_list":["post-8285","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-filozofia-informatyki","category-informatyzm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8285","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8285"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8285\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12629,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8285\/revisions\/12629"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8285"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8285"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8285"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}