{"id":8405,"date":"2016-01-13T13:04:48","date_gmt":"2016-01-13T11:04:48","guid":{"rendered":"http:\/\/marciszewski.eu\/?p=8405"},"modified":"2025-09-23T03:26:12","modified_gmt":"2025-09-23T01:26:12","slug":"glowne-pytanie-kognitywistyki-czy-zdolnosc-poznawcza-umyslu-przewyzsza-maszyne-turinga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=8405","title":{"rendered":"G\u0142\u00f3wne pytanie kognitywistyki: czy zdolno\u015b\u0107 poznawcza umys\u0142u przewy\u017csza maszyn\u0119 Turinga?"},"content":{"rendered":"

Projekt badawczy kognitywistyki sprowadza si\u0119 do kwestii: czy umys\u0142 ludzki jest r\u00f3wnowa\u017cny maszynie Turinga?<\/em> R\u00f3wnowa\u017cny pod wzgl\u0119dem zdolno\u015bci poznawczych czyli mo\u017cliwo\u015bci rozwi\u0105zywania problem\u00f3w. R\u00f3wnowa\u017cno\u015b\u0107 okre\u015blamy przez por\u00f3wnanie dw\u00f3ch zbior\u00f3w problem\u00f3w:<\/p>\n

T = zbi\u00f3r problem\u00f3w rozwi\u0105zywalnych przez maszyn\u0119 Turinga.
\nU = zbi\u00f3r problem\u00f3w rozwi\u0105zywalnych przez umys\u0142 ludzki.<\/p>\n

Wtedy owa kwestia kognitywistyki zamknie si\u0119 w pytaniu o r\u00f3wno\u015b\u0107 zbior\u00f3w: U=T?<\/p>\n

Odpowied\u017a twierdz\u0105ca implikuje pogl\u0105d negatywny co do potrzeby kognitywistyki jako odr\u0119bnej dyscypliny. Je\u015bli jest on s\u0142uszny, to pracuj\u0105cy pod t\u0105 firm\u0105 zasil\u0105 szeregi bezrobotnych. Ich miejsca pracy zajm\u0105 informatycy jako specjali\u015bci od maszyny Turinga, kt\u00f3rzy z r\u00f3wn\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105, z jak\u0105 badaj\u0105 t\u0119 maszyn\u0119 mog\u0105 si\u0119 zaj\u0105\u0107 badaniem umys\u0142u.<\/p>\n

Zwolennik\u00f3w odpowiedzi twierdz\u0105cej nazwijmy kr\u00f3tko turingowcami, a zwolennik\u00f3w przecz\u0105cej — super-turingowcami. Ci drudzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce klasa T jest tylko cz\u0119\u015bci\u0105 (w\u0142a\u015bciw\u0105) klasy U.<\/p>\n

Moja odpowied\u017a na pytanie „U=T?” jest super-turingowska, a wi\u0119c zdecydowanie przecz\u0105ca. Czerpi\u0119 j\u0105 z osobistej intuicji filozoficznej. Nie mo\u017ce jednak taka intuicja by\u0107 argumentem w dyskusji naukowej. Tote\u017c proponuj\u0119 przyj\u0105\u0107 j\u0105 jako hipotez\u0119 robocz\u0105. Wysuwane za ni\u0105 racje poddamy pod krytyk\u0119 turingowc\u00f3w; je\u015bli je obal\u0105, to przejdziemy na ich stron\u0119 lub zawiesimy s\u0105d w tej sprawie.<\/p>\n

Racje na rzecz non<\/em>(U=T) s\u0105 dwojakie: ze sfery motywacji i ze sfery efektywno\u015bci poznania. Te pierwsze odnosz\u0105 sie do faktu, \u017ce mamy dwa rodzaje motywacji poznawczej: ciekawo\u015b\u0107 oraz niepok\u00f3j wobec jakiej\u015b trudno\u015bci, kt\u00f3ry pragniemy usun\u0105\u0107, a problemem jest: jak to zrobi\u0107? Jedno i drugie jest rodzajem uczucia: ciekawo\u015b\u0107 jest uczuciem przyjemnym, a \u00f3w
\nniepok\u00f3j przykrym. \u017beby by\u0107 zdolnym do przyjemno\u015bci i do przykro\u015bci,\u00a0 trzeba mie\u0107 system nerwowy, ten za\u015b musi by\u0107 zbudowany z materii organicznej, a nie np. z drutu. Poniewa\u017c w definicji maszyny Turinga \u00f3w czynnik emocjonalny nie wyst\u0119puje (milczy te\u017c o nim test Turinga), a jest on w poznaniu konieczny, maszyna nie dor\u00f3wnuje tu umys\u0142owi. By\u0107 mo\u017ce, kt\u00f3re\u015b ogniwo tego rozumowania jest b\u0142\u0119dne, czego turingowiec powinien by dowie\u015b\u0107.<\/p>\n

Argument z efektywno\u015bci poznania odwo\u0142uje si\u0119 do do\u015bwiadcze\u0144 z dziej\u00f3w j\u0119zyka, w tym naukowego, w szczeg\u00f3lno\u015bci j\u0119zyka matematyki. Zanim powsta\u0142o w j\u0119zyku cz\u0142owieka pierwotnego s\u0142owo „ogie\u0144”, kto\u015b musia\u0142 ogie\u0144 zobaczy\u0107, a wi\u0119c ogl\u0105d wyprzedzi\u0142 s\u0142owo. M\u00f3g\u0142 on wyst\u0119powa\u0107 w rozumowaniach bez u\u017cycia s\u0142\u00f3w, na przyk\u0142ad: „je\u015bli w\u0142o\u017c\u0119 r\u0119k\u0119 w ogie\u0144, to si\u0119 sparz\u0119, a wi\u0119c \u017ceby si\u0119 nie sparzy\u0107, trzeba jej w ogie\u0144 nie k\u0142a\u015b\u0107”. Na ka\u017cdym kroku tak bez s\u0142\u00f3w — w spos\u00f3b wy\u0142\u0105cznie ogl\u0105dowy — rozumuj\u0105 zwierz\u0119ta. Czy da si\u0119 to symulowa\u0107 na maszynie Turinga? By\u0107 mo\u017ce. Niech turingowiec powie jak, co powinno
\notworzy\u0107 kolejny etap dyskusji.<\/p>\n

Poj\u0119cie ogl\u0105du\u00a0 dotyczy nie tylko spostrze\u017ce\u0144 lub wyobra\u017ce\u0144 zmys\u0142owych, lecz tak\u017ce ogl\u0105du intelektualnego<\/em> obiekt\u00f3w abstrakcyjnych.\u00a0 \u017beby si\u0119 zgodzi\u0107 na Euklidesow\u0105 definicj\u0119 punktu, trzeba rozumie\u0107 o czym ona m\u00f3wi, a wi\u0119c mie\u0107 ogl\u0105d obiekt\u00f3w w niej wymienionych. A nie jest to ogl\u0105d zmys\u0142owy. Wszystkie rozumowania Euklidesa odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do takich ogl\u0105d\u00f3w, nie kieruj\u0105c si\u0119 wcale regu\u0142ami przetwarzania ci\u0105g\u00f3w symboli, kt\u00f3rych dostarcza logika jako narz\u0119dzie formalizacji daj\u0105cej si\u0119 wykona\u0107 na maszynie Turinga.<\/p>\n

Zagadnienie rozumowa\u0144 ogl\u0105dowych\u00a0 jest szerzej dyskutowane a artykule (w\u00a0 postaci serii slajd\u00f3w) „Rozumowania ogl\u0105dowe a rozumowania sformalizowane”, gdzie porusza si\u0119 te\u017c kwesti\u0119 swoisto\u015bci kognitywistyki. Komentarze do tego artyku\u0142u (ze wskazaniem numeru (\u00a7 i cyfra) odpowiedniego odcinka, mo\u017cna umieszcza\u0107 poni\u017cej na prawach komentarzy do obecnego wpisu. Adres artyku\u0142u:<\/a> http:\/\/calculemus.org\/CA\/epist\/16\/kogn-synt.pdf<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Projekt badawczy kognitywistyki sprowadza si\u0119 do kwestii: czy umys\u0142 ludzki jest r\u00f3wnowa\u017cny maszynie Turinga? R\u00f3wnowa\u017cny pod wzgl\u0119dem zdolno\u015bci poznawczych czyli mo\u017cliwo\u015bci rozwi\u0105zywania problem\u00f3w. R\u00f3wnowa\u017cno\u015b\u0107 okre\u015blamy przez por\u00f3wnanie dw\u00f3ch zbior\u00f3w problem\u00f3w: T = zbi\u00f3r problem\u00f3w rozwi\u0105zywalnych przez maszyn\u0119 Turinga. U = … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41,20],"tags":[],"class_list":["post-8405","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-epistemologia","category-filozofia-informatyki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8405","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8405"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8405\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12615,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8405\/revisions\/12615"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8405"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8405"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8405"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}