{"id":9083,"date":"2017-01-23T18:22:26","date_gmt":"2017-01-23T17:22:26","guid":{"rendered":"http:\/\/marciszewski.eu\/?p=9083"},"modified":"2025-09-23T03:18:35","modified_gmt":"2025-09-23T01:18:35","slug":"czym-jest-intuicja-intelektualna-wedlug-racjonalistycznej-filozofii-nauki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=9083","title":{"rendered":"Czym jest intuicja intelektualna <br>wed\u0142ug racjonalistycznej filozofii nauki?"},"content":{"rendered":"<h3><span style=\"color: #800080;\">\u00a71. Wprowadzenie metodologiczne<\/span><\/h3>\n<p>Jest to tekst wprowadzaj\u0105cy w zagadnienie &#8222;Racjonalizm jako realistyczna filozofia nauki&#8221; dyskutowane na seminarium z filozofii nauki (Pol.~Warsz., 24.01.2017). Racjonalista, w odr\u00f3\u017cnieniu od empirysty, twierdzi, \u017ce na poznawanie sk\u0142adaj\u0105 si\u0119, opr\u00f3cz spostrze\u017ce\u0144 zmys\u0142owych,\u00a0 <strong><span style=\"color: #ff0000;\">spostrze\u017cenia intelektualne<\/span>,<\/strong> a zawdzi\u0119czamy je dyspozycji umys\u0142u,<br \/>\njak\u0105 jest\u00a0<strong><span style=\"color: #ff0000;\"> intuicja intelektualna<\/span><\/strong>.<\/p>\n<p>Zamiast pr\u00f3b definiowania tej dyspozycji s\u0142ownikowego (zadanie wyj\u0105tkowo trudne), pos\u0142u\u017c\u0119 si\u0119\u00a0 <em>operacjonalizacj\u0105<\/em>. W obecnym przypadku jest to procedura polegaj\u0105ca na stwarzaniu sytuacji stanowi\u0105cych sposobno\u015b\u0107 do do\u015bwiadczenia we w\u0142asnym umy\u015ble czynno\u015bci czyli<em> operacji<\/em>,\u00a0 jakimi s\u0105 spostrze\u017cenia intelektualne skutkuj\u0105ce\u00a0<em> asercj\u0105<\/em>\u00a0 (tj. uznaniem za prawdziwe) zademonstrowanych w tej procedurze zda\u0144. Takie zdania to m.in. aksjomaty arytmetyki demonstrowane w \u00a72.<\/p>\n<p>Ten, kto wykona\u0142 operacj\u0119 asercji danego s\u0105du czyli uznania go za prawdziwy, oraz zauwa\u017cy\u0142 \u017ce nie wymaga to odwo\u0142ania si\u0119 do zmys\u0142\u00f3w, uzna tym samym istnienie innej ni\u017c zmys\u0142owa dyspozycji poznawczej. Rozpozna wi\u0119c w sobie racjonalist\u0119. Natomiast empirysta obroni sw\u0105 pozycj\u0119, o ile wska\u017ce na zmys\u0142, kt\u00f3ry uzasadnia asercj\u0119 tego samego s\u0105du bez potrzeby odwo\u0142ywania si\u0119 do jakiej\u015b innej dyspozycji.<\/p>\n<p>Je\u015bli si\u0119 odpowiednio r\u00f3\u017cnicuje s\u0105dy poddane takiej analizie, to wida\u0107,\u00a0 \u017ce mamy do czynienia z r\u00f3\u017cnymi odmianami intuicji. W poni\u017cszym zbiorze przyk\u0142ad\u00f3w znajd\u0105 si\u0119 (A) twierdzenia b\u0119d\u0105ce owocem intuicji nie budz\u0105cej dzi\u015b w\u0105tpliwo\u015bci, lecz ukszta\u0142towanej dopiero w wyniku ewolucji kulturowej; (B) twierdzenia bez takich kulturowych uwarunkowa\u0144; (C) twierdzenia, co do kt\u00f3rych intuicje s\u0105 podzielone nawet w\u015br\u00f3d wybitnych znawc\u00f3w danej dziedziny &#8212; jak w przypadku NAD (zob. \u00a74) czy hipotezy kontinuum. Ta \u015bwiadomo\u015b\u0107, w po\u0142\u0105czeniu z pragmatycznym falllibilizmem, r\u00f3\u017cni racjonalizm wsp\u00f3\u0142czesny od antycznego (Platon etc.), scholastycznego i 17-wiecznego.<\/p>\n<blockquote><p><strong><a href=\"http:\/\/calculemus.org\/CA\/fil-nauki\/2017\/intuicja-wg-rac.pdf\">Ci\u0105g dalszy zawiera si\u0119 w odcinkach:<\/a><\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p>\u00a72. Aksjomaty arytmetyki Peano<br \/>\n\u00a73. Hinduska koncepcja zera<br \/>\n\u00a74. Zasada NAD: ,,Nulla Actio in Distans&#8221;<br \/>\n\u00a75. Arystotelesowe odr\u00f3\u017cnienie intelektu aktywnego i pasywnego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a71. Wprowadzenie metodologiczne Jest to tekst wprowadzaj\u0105cy w zagadnienie &#8222;Racjonalizm jako realistyczna filozofia nauki&#8221; dyskutowane na seminarium z filozofii nauki (Pol.~Warsz., 24.01.2017). Racjonalista, w odr\u00f3\u017cnieniu od empirysty, twierdzi, \u017ce na poznawanie sk\u0142adaj\u0105 si\u0119, opr\u00f3cz spostrze\u017ce\u0144 zmys\u0142owych,\u00a0 spostrze\u017cenia intelektualne, a zawdzi\u0119czamy &hellip; <a href=\"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=9083\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,41,42,49],"tags":[],"class_list":["post-9083","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","category-epistemologia","category-filoz-nauki","category-racjonalizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9083","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9083"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9083\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12591,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9083\/revisions\/12591"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}