{"id":9182,"date":"2017-03-17T08:34:59","date_gmt":"2017-03-17T07:34:59","guid":{"rendered":"http:\/\/marciszewski.eu\/?p=9182"},"modified":"2025-09-23T03:17:58","modified_gmt":"2025-09-23T01:17:58","slug":"informacja-jako-wspolczesne-arche","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/marciszewski.eu\/?p=9182","title":{"rendered":"Informacja jako wsp\u00f3\u0142czesne arch\u00e9"},"content":{"rendered":"

Z prawdziw\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 chcia\u0142bym zaprosi\u0107 do dyskusji nad tekstem Pana Paw\u0142a Ciniewskiego<\/strong> z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Zak\u0142ad Filozofii Techniki i Rozwoju Cywilizacji). Autor przekonuj\u0105co argumentuje, \u017ce we wsp\u00f3\u0142czesnym obrazie \u015bwiata poj\u0119cie informacji<\/strong> pe\u0142ni podobn\u0105 funkcj\u0119 do tej, jak\u0105 w staro\u017cytnej Grecji r\u00f3\u017cni filozofowie przypisywali\u00a0arch\u00e9<\/strong>.<\/p>\n

Rekomendowany do dyskusji tekst<\/a> zaczyna si\u0119 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n

„Przedstawiony tekst dotyczy dw\u00f3ch z pozoru bardzo odleg\u0142ych od siebie poj\u0119\u0107: informacji<\/strong> i arch\u00e9<\/strong>. To pierwsze jest poj\u0119ciem wsp\u00f3\u0142czesnym z konotacjami naukowymi i potocznymi, kt\u00f3re nie mia\u0142yby sensu w staro\u017cytnej Grecji. Tymczasem to w\u0142a\u015bnie z niej pochodzi wspomniane ju\u017c arch\u00e9, nazywane czasami prazasad\u0105<\/strong>. Adaptacja poj\u0119\u0107 archaicznych do wsp\u00f3\u0142czesnego stanu \u015bwiata nauki jest zadaniem trudnym. Inne s\u0105 bowiem warunki spo\u0142eczne i stan techniczny Antyku oraz wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Aby zatem szuka\u0107 odpowiednika arch\u00e9 nale\u017cy znale\u017a\u0107 takie poj\u0119cie analogiczne, kt\u00f3re z jednej strony s\u0142u\u017cy do opisu rzeczywisto\u015bci na podstawowym poziomie, a z drugiej sta\u0142o si\u0119 na tyle powszechne, \u017ce wyst\u0119puje w wi\u0119kszo\u015bci dziedzin nauk przyrodniczych i technicznych. Wydaje si\u0119, \u017ce poj\u0119cie informacji spe\u0142nia te warunki.<\/em> „<\/p>\n

Chcia\u0142bym wyja\u015bni\u0107 jeszcze, \u017ce tekst Pana Ciniewskiego zredagowali\u015bmy w spos\u00f3b nietypowy. W\u0142\u0105czyli\u015bmy do\u0144 komentarze redaktora bloga, Paw\u0142a Stacewicza (PS), kt\u00f3re s\u0105 efektem wst\u0119pnej\u00a0 dyskusji z autorem. Mamy nadziej\u0119, \u017ce taka forma prezentacji\u00a0 dodatkowo zach\u0119ci czytelnik\u00f3w do wpisywania w\u0142asnych komentarzy. Bardzo na to liczymy.<\/p>\n

Na rozgrzewk\u0119 przedstawiamy fragment dyskusji obecnej w zalinkowanym tek\u015bcie<\/a>:<\/p>\n

<<
\nCiekawym przyk\u0142adem (i by\u0107 mo\u017ce te\u017c najwa\u017cniejszym) s\u0105 tak\u017ce Pitagorejczycy, dla kt\u00f3rych zasad\u0119 stanowi\u0142a liczba<\/strong>. By\u0142a ona rozumiana przez staro\u017cytnych bardzo materialnie: w samych przedmiotach zawarta jest ju\u017c zwi\u0105zana z nimi liczba, zbi\u00f3r przedmiot\u00f3w okre\u015blony jest liczb\u0105 jej element\u00f3w itp. Same liczby by\u0142y zatem statycznym aspektem arch\u00e9, dynamicznym za\u015b relacje liczbowe. Jak\u017ce ciekawy jest fakt, \u017ce teoria Shannona jest teori\u0105 matematyczn\u0105, a dzi\u0119ki komputerom cyfrowym<\/strong> (!) mo\u017cemy skwantyfikowa\u0107 niemal ka\u017cdy proces przyrodniczy. Na marginesie dodam, \u017ce zdaniem Jay\u2019a Boltera maszyna cyfrowa jest pewnego rodzaju powrotem do antycznego my\u015blenia o liczbie jako o czym\u015b intymnie wplecionym w rzeczywisto\u015b\u0107. Niewymierno\u015b\u0107<\/strong> lub niesko\u0144czono\u015b\u0107 pewnych zjawisk (kt\u00f3rych to cech tak panicznie obawiali si\u0119 Pitagorejczycy) nigdy nie b\u0119d\u0105 w doskona\u0142y spos\u00f3b odzwierciedlone za pomoc\u0105 maszyn cyfrowych.<\/span><\/p>\n

[ PS:<\/strong><\/span>
\n \u201eLiczbowe\u201d arch\u00e9 Pitagorejczyk\u00f3w wydaje si\u0119 najbli\u017csze wsp\u00f3\u0142czesnemu rozumieniu informacji jako cyfrowego kodu<\/strong>, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 cyfrowo\u015b\u0107 (dyskretno\u015b\u0107) ma idealne odzwierciedlenie w liczbach.<\/span>
\n To dzi\u0119ki praktyce u\u017cytkowania komputer\u00f3w cyfrowych wiemy, \u017ce r\u00f3\u017cne fragmenty\/aspekty rzeczywisto\u015bci daj\u0105 si\u0119 efektywnie kodowa\u0107 jako liczby — zar\u00f3wno dane dla program\u00f3w komputerowych, jak i same programy, mog\u0105 by\u0107 przedstawione jako ci\u0105gi bit\u00f3w (zer\/jedynek), kt\u00f3re to ci\u0105gi\u00a0 mo\u017cna rozumie\u0107 jako liczby; operacje komputera z kolei mog\u0105, a nawet musz\u0105, by\u0107 postrzegane jako operacje na liczbach.<\/span>
\n Uzyskujemy zatem nowy wgl\u0105d w pitagorejskie has\u0142o, \u017ce \u201ewszystko jest liczb\u0105<\/strong>\u201d. Najprzer\u00f3\u017cniejsze (by\u0107 mo\u017ce nawet wszystkie) zjawiska w \u015bwiecie daje si\u0119 zakodowa\u0107\/odzwierciedli\u0107 liczbowo we wn\u0119trzu komputer\u00f3w. Co wi\u0119cej, za pomoc\u0105 liczb i operacji na nich jeste\u015bmy w stanie kreowa\u0107 wirtualne \u015bwiaty (pod pewnymi wzgl\u0119dami nieodr\u00f3\u017cnialne od naszego).<\/span>
\n S\u0142usznie jednak zauwa\u017cono wy\u017cej, \u017ce wy\u0142\u0105cznie cyfrowa wizja \u015bwiata mo\u017ce (cho\u0107 nie musi) by\u0107 niepe\u0142na<\/strong>, poniewa\u017c w \u015bwiecie mog\u0105 istnie\u0107 takie zjawiska, dla kt\u00f3rych opisu s\u0105 niezb\u0119dne liczby nieobliczalne<\/strong> (w sensie Turinga). Wy\u017cej jest mowa o niewymierno\u015bci; w gruncie rzeczy jednak, chodzi o specjalnego rodzaju (trudn\u0105!) niewymierno\u015b\u0107 zwan\u0105 nieobliczalno\u015bci\u0105.<\/span>
\n ]<\/span>
\n>><\/p>\n

Gor\u0105co zapraszamy do dyskusji w blogu — Witold Marciszewski i Pawe\u0142 Stacewicz.<\/p>\n

A oto finalny link do rekomendowanego tekstu:
\nPawe\u0142 Ciniewski, Informacja jako wsp\u00f3\u0142czesne arch\u00e9<\/em><\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z prawdziw\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 chcia\u0142bym zaprosi\u0107 do dyskusji nad tekstem Pana Paw\u0142a Ciniewskiego z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Zak\u0142ad Filozofii Techniki i Rozwoju Cywilizacji). Autor przekonuj\u0105co argumentuje, \u017ce we wsp\u00f3\u0142czesnym obrazie \u015bwiata poj\u0119cie informacji pe\u0142ni podobn\u0105 funkcj\u0119 do tej, … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46,20,8],"tags":[],"class_list":["post-9182","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dydaktyka","category-filozofia-informatyki","category-informatyzm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9182","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9182"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9182\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12589,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9182\/revisions\/12589"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9182"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9182"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/marciszewski.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9182"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}